PHỤ LỤC A

Một trăm lời phê phán

 

 Võ Văn ÁI ● Tăng Xuân AN ● Trần Văn ÂN ● Nguyễn Tường BÁCH ● Nguyễn Văn BÌNH ● Phạm Văn BÌNH ● Phan Bá CẦM ● Thích Tâm CHÂU ● Hoàng Văn CHÍ ● Từ CHUNG ● Phạm Hữu CHƯƠNG ● Trần Văn CHƯƠNG ● Vũ Hoàng CHƯƠNG ● NCD ● Nguyễn Đôn DƯ ● Bảo ĐẠI ● Phan Quang ĐÁN ● Kiêm ĐẠT ● Tôn Thất ĐÍNH ● Trần Văn ĐÔN ● Vương Văn ĐÔNG ● Thường ĐỨC ● Bùi Ngọc ĐƯỜNG ● Thích Hộ GIÁC ● Trường GIANG ● Võ Văn HẢI ● Huỳnh Phú HẢI ● Thích Nhất HẠNH ● Trần Sĩ HUÂN ● Minh HUY ● Nguyễn Ngọc HUY ● Trần Văn HƯƠNG ● Nguiễn Ngu Í ● Trần Văn KHIÊM ● Lê Bá KÔNG ● Võ Ngọc KHUÊ ● Nguyễn Cao KỲ ● Lưu Kỳ LINH ● Chu Bằng LĨNH ● Thành Nam Nguyễn LONG ● Đồ Hoa LƯ ● Trần Phổ MINH ● Đào Mộng NAM ● Phan Nhật NAM ● Trần Bình NAM ● Vũ Thế NGỌC ● Lý Đại NGUYÊN ● Trần Nhã NGUYÊN ● Hạo Nhiên Trần Thế NGỮ ● Nguyễn Khắc NGỮ ● Nguyễn NHO ● Lê Quang OÁNH ● Nguyễn Hữu PHIẾM ● Lê PHỔ ● Quang PHỤC ● Thiên Nhất PHƯƠNG ● Trần Kim QUAN ● Lê QUÂN ● Phạm Nam SÁCH ● SÁNG Dội Miền Nam (tuần báo) ● Doãn Quốc SĨ ● Ngô Quốc SĨ ● Lê Văn SIÊU ● Trương Bảo SƠN ● Lê TÁ ● Trương Như TẢNG ● Phạm Công TẮC ● Trần Công TÂM ● Từ TÂM ● Nguyễn TÂN ● Quách TẤN ● Nguyễn THÁI ● Lê Văn THÁI ● Vũ Văn THÁI ● Đoàn THÊM ● Nguyễn Chánh THI ● Nghiêm Xuân THIỆN ● Nhật THỊNH ● Huỳnh Sanh THÔNG ● Cụ Bà Đức THỤ ● Nguyễn Đình THUẦN ● Nhật TIẾN ● Hoàng Đồng TIẾU ● TIỂU Ban Nghiên Cứu  Đồng Minh (Tạp Chí Cứu Nước) ● Nguyễn Hữu TRÍ ● Nguyễn Thế TRUYỀN ● Lê Minh TRỰC ● Tôn Thất TUỆ ● TỰ Do ( Nhật Báo) ● Dương Tấn TƯƠI ● Trần TƯƠNG ● Lê Văn TỴ ● Bảo VÂN ● VIỆT Nam Dân Chủ Xã Hội Đảng ● Lý Khôi VIỆT ● Nguyễn Thành VINH ● Nguyễn VỸ ● Vân XƯA ● Phan XỨNG ● Huỳnh Minh Ý

 

---

1. VÕ VĂN ÁI

·                 Nguyên biên tập viên Nguyệt san Liên Hoa, Hội Tăng Già Huế.

·                 Chủ nhiệm Nguyệt san Quê Mẹ (Pháp).

·                 Tác giả Nguyễn Trãi, Sinh Thức và Hành Động.

...Những người theo các thế lực quốc tế cũng vậy, họ cũng được bảo vệ tương tự bởi những khối họ theo. Chỉ có người Phật tử Việt Nam là cô thân độc ảnh. Cuộc thành bại của chúng ta đều tùy thuộc ở sự tự lực, tùy thuộc ở quần chúng, tùy thuộc ở bản lĩnh chúng ta, ở sự khuyến thỉnh toàn tâm khối quần chúng Phật tử đông đảo, và khối những người cảm tình với Phật giáo trong thế giới.

Các yếu tố hậu trường kể trên cho thấy rằng, đánh giá chính biến 63 và cuộc vùng đứng 66 mà không đặt mối tương quan quốc tế như vậy, tất không thể thấy rõ vấn đề. Tất chỉ làm thứ giải nghĩa ngoài thực tại, kê dựa trên một vài lý thuyết thời đại, trên một vài cuốn sách của các “bậc thầy” Tây phương.

Nông dân Phật tử, thợ thuyền Phật tử, tiểu thương Phật tử, thị xa cyclo Phật tử, công xa taxi Phật tử, trí thức, thanh niên, sinh viên, học sinh Phật tử, với mọi thành phần xã hội Phật tử khác đã tràn ngập xuống đường biểu dương ý chí bồ tát như những ngọn hải triều. Vũ khí là ý chí. Vũ khí là bàn thờ tôn nghiêm của Phật tử và ông bà tổ tiên. Thật là một cuộc chiến đấu giữa sức mạnh tâm linh và sức mạnh máy móc, thú vật. Mục đích tức thời tuy có nhắm lật đổ các chế độ thối tha, ung độc nhưng vẫn không đề xướng chuyên chính Phật giáo vào bộ máy nhà nước. Mục đích cuộc vận động sâu và rộng hơn nhiều: Nó đặt vấn đề tra vấn tâm thức Việt Nam và lương tâm quốc tế. Tra vấn trước tiên là tra vấn người Phật tử, khiến họ phải phát triển hành động tới mức độ cứu cấp. Tra vấn những thành viên bằng hữu trong xã hội trước thảm cảnh nô dịch văn hóa và chính trị, và khuyến thỉnh một cuộc cộng tác chung. Sự sụp đổ của chế độ Ngô Đình Diệm đã biểu thị sự thất bại hoàn toàn của giới trí thức quan lại, giới trí thức vọng ngoại ở thành thị.

Cuộc vận động 63 lãnh đạo bởi lực lượng tiên phong Phật giáo với tiêu đích hóa giải sự nô dịch tư tưởng, nô dịch văn hóa và nô dịch chính trị. Nhưng các nhà đương chính kế tiếp không hiểu nổi “công án 63” nên họ đã dẫm lại y hệt bước đường cũ với đôi ủng mới. Có người cho rằng, không có CIA, không có Mỹ nhúng tay thì Ngô Đình Diệm chưa đổ, Phật giáo làm gì được đâu. Thử hỏi một câu: CIA Mỹ đã có thể không lật Diệm không? Ai không biết rằng màng lưới CIA có mặt khắp nơi. Nhưng tại sao CIA, Hoa Kỳ phải nhúng tay lật Diệm? Vấn đề không là “ai” lật. Vấn đề là lực lượng chủ động nào, nguyên tố nào đã khiến cho CIA hay Mỹ không thể không lật Diệm. Nguyên thể của chính trị khởi phát từ tính chủ động, chứ không nằm trong những diễn biến bề mặt. Trước đó, chúng ta đã từng chứng kiến hai lần binh biến, vào những năm 60, 62 và sự hoạt động của các lực lượng vũ trang nhằm lật đổ chế độ, nhưng không đem lại kết quả nào. Quần chúng là yếu tố quyết định. Quần chúng đơn sơ nhưng vạm vỡ, như hơi thở, như bát cơm; quần chúng nói tiếng người và hành động như sấm chớp. Và mãi mãi, chính yếu tố quần chúng này mới giải quyết được chiến trường Việt Nam.

Cuộc vận động 63, do đó, nằm trong cuộc trường kỳ chuyển hóa tư tưởng, văn hóa, làm nền cho tự chủ chính trị. Song các tư trào văn hóa nô dịch vẫn còn tác dụng mạnh, nhờ ngoại nhân tiếp sức. Cho nên, mùa Xuân 66, lực lượng Phật tử Việt Nam lại vùng đứng lên. Lần này cũng vậy, vấn đề không là làm “cách mạng”, vấn đề không là làm “chính trị”. Vấn đề là sinh dân quá đau khổ vì hà khắc, vì chiến tranh, thế mà chẳng có ai đại diện cho họ, thế mà không có quyền ăn nói. Cuộc vùng đứng 66 đòi hỏi cho sinh dân có Tiếng Nói trước cộng đồng dân tộc, có quyền quyết định lấy vận mệnh mình.

Trong quá khứ, các cuộc cách mệnh chỉ chủ súy việc thay đổi một triều đại, một chế độ làm tiên quyết. Chưa có một cuộc cách mệnh nào nhắm tới và thành tựu việc đổi thay Tâm thức bị ung độc của Con Người.

 

Lá Thư Ngỏ Gởi Người Phật Tử Việt Nam

Nguyệt san Quê Mẹ, đặc san Xuân Cố Hương, 1985, Paris

 

2. TĂNG XUÂN AN

·                 Giáo sư trường Chu Văn An Sài Gòn.

·                 Giám Đốc Nha Trung-Tiểu học Việt Nam.

...Vì Tổng thống Ngô Đình Diệm là người Công giáo nên hết sức nâng đỡ giáo dân và đa số người di cư lại là tín đồ Thiên Chúa giáo. Dưới thời này cũng có một số người ham danh lợi, đã bỏ Phật giáo để theo Chúa. Việc này đã làm bào huynh của ông Ngô Đình Diệm (tức Đức Cha Ngô Đình Thục) rất hài lòng, vì ông là Tổng Giám Mục Giáo phận Huế và hy vọng sẽ được Tòa Thánh La Mã tấn phong chức Hồng Y Giáo Chủ.

Vào khoảng tháng 4 âm lịch năm 1963, Tòa Thành La Mã đã cử một vị Khâm sai qua thăm Việt Nam, nhưng chẳng may lại đúng vào mùa Phật đản. Bắt đầu từ ngày mồng một tháng Tư, nhiều tỉnh miền Trung (Huế, Đà Nẵng...) đã biến thành rừng cờ Phật giáo treo cạnh lá quốc kỳ. Vì đã trót gửi lên Đức Giáo hoàng những báo cáo sai sự thật về con số tín đồ Việt Nam trở về với Chúa, nên ông Ngô Đình Thục làm áp lực để Tổng thống Ngô Đình Diệm ra lệnh cấm treo cờ Phật giáo tại các tư gia, mà chỉ được treo tại các đình chùa mà thôi.

Những thăng trầm của Phật giáo Việt Nam

 

3. TRẦN VĂN ÂN

·                 Kỹ sư Công Chánh

·                 Chiến sĩ Cách Mạng chống Thực dân Pháp thời Nhật chiếm đóng
                   Đông Dương, bị lùng bắt, lưu vong qua Tân Gia Ba.

·                 Chủ nhiệm tuần báo Đời Mới, Sài Gòn 1947-1955.

·                 Chính trị gia.

...Không phải cụ Ngô giỏi mà từ 1955 đến 1960 không có giặc, có nhiều người ngoài Bắc vào nói sao cụ Ngô giỏi quá... đất nước bình yên quá, mấy năm đi tới đâu cũng được. Không, (Cộng Sản) nó còn lo ở ngoài Bắc, nó còn lo nhiều chuyện lắm, nó sắp xếp chuyện này chuyện kia xong rồi, khi nó thành lập xong con ngựa thành Troie ở miền Nam là Mặt Trận Giải phóng Dân Tộc đó, nó mới là khởi đầu,... cuối 59 bắt đầu 60 mới khởi sự trận giặc thứ nhì. Trận giặc thứ nhì là giặc xâm lăng của đế quốc Cộng sản để chiếm miền Nam... Phải nhớ rõ chuyện đó, luận mới được...

...Không phải mình muốn đánh dẹp ông Diệm mà mình làm cho ông Diệm đừng độc tài, vì mình không muốn đạo Chúa trị hay Kitô trị, Công giáo trị...

...Ông Diệm với tôi cũng là chỗ quen thân, ông đã quá cố... không có vấn đề tôi nói xấu ông Diệm trước vong linh của ông... Nhưng rủi cho mình đã bao nhiêu năm mất thì giờ xây dựng... lừa lọc về vấn đề mất nước... Như vậy thì các anh thấy, đáng lẽ mình đã mất nước từ năm 1965. Nếu mà Mỹ không... thì chắc năm đó đã thua rồi chứ đâu đợi đến ngày nay.

Lời phát biểu (được ghi âm) trong buổi nói chuyện tại Sacramento tháng 5 năm 1985 do ông Chủ tịch Cộng Đồng, cựu Đại tá Phạm Văn Liễu và cựu Chuẩn tướng Nguyễn Văn Chức, tổ chức.

 

4. NGUYỄN TƯỜNG BÁCH

·                 Bác sĩ Y khoa.

·                 Một trong những lãnh tụ VNQDĐ.

·                 Tác giả Việt Nam Những Ngày Lịch Sử.

...Cuối cùng tôi có khuyên anh về sau chỉ làm việc văn nghệ, cần tránh những cuộc đấu tranh chính trị gay go. Nhưng ngờ đâu, hơn 10 năm sau anh lại bị Ngô Đình Diệm bức phải tự hủy thân mình. Ngờ đâu một người có tài kiệt xuất, có uy vọng trong quần chúng và đã chiến đấu vô tư trong cả đời mình lại gặp số phận bi thương thế!

(Hồi tưởng về quyết định tự sát của nhà văn Nhất Linh Nguyễn Tường Tam).

Việt Nam, Những ngày lịch sử

Nguyễn Tường Bách - Nhóm Nghiên cứu Sử Địa, Montreal, Canada, 1981, trang 48.

 

5. NGUYỄN VĂN BÌNH, PHÊ-RÔ

·                 Giám mục Giáo phận Sài Gòn.

Nếu Đức cha (Ngô Đình Thục) lãnh đạo giáo phận Huế thì tôi lãnh đạo giáo phận Sài Gòn và tôi không thể để nhà thờ của tôi trở thành trung tâm hội họp chính trị.

Background To Betrayal

Hilaire Du Berrier, Mass: Western Islands, 1965.

(Đức Cha Bình trả lời Đức Cha Thục khi ông này đòi hỏi các Giám mục, Linh mục toàn quốc phải tổ chức các đội quân Công giáo tại các giáo phận).

 

6. PHẠM VĂN BÌNH (biệt hiệu VĂN BÌNH)

·                 Nhà báo.

·                 Chiến sĩ chống Việt Minh (1945-1946) trong Phong Trào Dân Chúng Ngũ Xã.

·                 Bộ trưởng Thanh Niên thời chế độ Quốc trưởng Bảo Đại.

Bác sĩ Đán cũng thành một cái đích cho dư luận phê bình, dân biểu lên án... Trước sau bác sĩ Đán vẫn im lặng không trả lời, không lên tiếng. Vốn biết bác sĩ Đán có một bản tính cao ngạo, tôi tin rằng sự im lặng đây không phải là một sự chấp nhận những lời phê bình kia một cách âm thầm hay lặng lẽ.

Nhiều người nêu ra cái thành tích khóc lóc xin Tòa ân giảm của bác sĩ Đán trong thời Ngô Đình Diệm để chứng tỏ sự thiếu khí phách của một người làm cách mạng.

Riêng phần tôi, không phải là nhân chứng của cuộc đảo chánh này, tôi không có quyền quyết đoán tư cách của bác sĩ Đán lúc bấy giờ. Nhưng lấy quá khứ làm bảo đảm, tôi nghĩ rằng tất nhiên có vài uẩn khúc bên trong.

Hồi ký Phong trào Dân Chúng Ngũ Xã

Biến cố 11/11/1960. Trần Tương. Sài Gòn 1971, trang 278 và 279.

 

7. PHAN BÁ CẦM

·                 Lãnh tụ Việt Nam Dân Chủ Xã Hội Đảng (Hòa Hảo).

·                 Chủ tịch Hội Nhân Quyền Việt Nam (1970-1975).

·                 Chủ tịch Lực Lượng Dân Tộc Việt (1968-1975).

·                 Nhà văn, bút hiệu Vương Kim.

·                 Thời Pháp thuộc lưu vong tại Cao Miên để hoạt động cách mạng, thời Đệ nhất Cộng Hòa bị lưu đày ra Côn đảo.

Nguyễn Ngọc Thơ đã lừa Lê Quang Vinh (tức tướng Ba Cụt) đến thương thuyết để bắt và để cho ông Diệm xử tử. Bảo rằng Lê Quang Vinh sớm đánh tối đầu mà giết đi nhưng Lê Quang Vinh sớm đánh tối đầu với Thực Dân để có thêm vũ khí, phương tiện để đánh Tây đánh Cộng vậy thì Lê Quang Vinh công hay tội. Trong 10 năm trời (1945-1954) Lê Quang Vinh võ trang chống Cộng Sản, chống Thực Dân hỏi rằng Nguyễn Ngọc Thơ và anh em ông Diệm đã làm gì cho dân tộc, quê hương?

Trong lòng người Hòa Hảo chúng tôi luôn luôn mang ba cái tâm tang: tang Đức Thầy, tang anh Nguyễn Bảo Toàn, tang Lê Quang Vinh cho nên chúng tôi không đội trời chung với Cộng Sản, Thực Dân, Phong Kiến, Độc tài, Quân phiệt...

Lịch sử không phải chỉ biết ở các chính biến của thời cuộc mà cần phải biết tìm tòi khai sáng những yếu tố cấu tạo thời cuộc. Nếu một ngày nào đó đất nước được thanh bình, một “Tư Mã Thiên” ra đời viết lại những trang sử cho thật nghiêm minh để công ai tội ai cho rõ ràng chính xác thì nơi chín suối Đức Thầy, Nguyễn Bảo Toàn, Lê Quang Vinh sẽ được ngậm cười...

Phan Bá Cầm, một chiến sĩ cách mạng dân tộc

 

8. THÍCH TÂM CHÂU

·                 Thượng tọa.

·                 Viện trưởng Viện Hóa Đạo Giáo hội PGVNTN (1964)

... Tôi và các Thượng Tọa trong ủy Ban Liên Phái đều bị bắt giam trong ngục tối của những người đã mất hết lương tri, mất hết tất cả những gì gọi là tín nghĩa.

Nhưng Phật tử hãy cố gắng lên để dành lại cái lư hương của ông bà chúng ta đã bị cướp. Hãy ráng chống với những kẻ đã bắt chúng ta đạp bàn thờ để thờ Chúa. Tôi có chết cũng cam chịu.

Bức thư từ trong tù

Lịch Sử Tranh Đấu PGVN, Kiêm Đạt, Phật Học, Viện Quốc Tế, LA 1981, trang 112

 

...Cuộc tranh đấu năm 1963, khởi nguyên từ việc cưỡng bức bỏ đạo từ mấy năm về trước. Và năm 1963, do lệnh cấm treo cờ Phật giáo mà bùng nổ. Bùng nổ ngày 8/5/1963 tại Huế và ngày 9/5/1963 đã đưa vào Sài Gòn.

...Sau gần một tháng, nguyện vọng tự do tín ngưỡng, bình đẳng tôn giáo không được Chính phủ đương thời thỏa đáng, cuộc tranh đấu tại Huế mỗi ngày một gia tăng, chùa Từ Đàm (trung tâm tranh đấu) bị bao vây, không điện, nước, lương thực suốt trong 7 ngày. Trong tình trạng khẩn trương này, Thượng Tọa Thích Quảng Đức quyết liệt đòi Uỷ Ban Liên Phái chấp nhận sự tự thiêu của Ngài để cứu nguy chùa Từ Đàm (Huế), nếu Uỷ Ban Liên Phái không chấp nhận, Ngài vẫn tự lực làm lấy theo thệ nguyện của Ngài. Bất đắc dĩ Uỷ Ban phải chấp thuận và được sự trợ lực cho thệ nguyện của Ngài là thầy Thích Đức Nghiệp.

...Với sự hy sinh cao cả vì đạo pháp của Ngài Quảng Đức cũng như của những vị tử đạo khác, chỉ tự bản thân, chủ trương và sáng kiến của các ngài mới làm nên nổi sự nghiệp ấy, ngoài ra không ai có thể cưỡng ép các Ngài làm được việc ấy!

Thế mà ngay sau khi Ngài tự thiêu có người, có kẻ có quyền lực đương thời cho rằng ngài bị chích thuốc mê và nướng sống. Và sau 20 năm của ngày Phật giáo tranh đấu, có một số người đeo cặp kính màu chính trị đối nghịch đã giàu óc tưởng tượng phóng ra những bài, những lời hay những cuốn tiểu thuyết cho Hòa thượng Quảng Đức là cán bộ Cộng Sản nằm vùng, bị cưỡng bức tự thiêu... Thực là một sự tráo lòng không tưởng tượng được! Chứng nhân của lịch sử còn nhiều người còn sống mà đã bị xuyên tạc, không hiểu tương lai xa nữa, sự thực của lịch sử Phật giáo cũng như của quốc gia Việt Nam sẽ bị biến thể như thế nào!

Cuộc Tự Thiêu Lịch Sử

 

 9. HOÀNG VĂN CHÍ

·                 Năm 1926: Tham gia cuộc bãi khóa toàn quốc.

·                 Năm 1936: Tham gia Phong Trào “Le Travail”.

·                 Năm 1946: Tham gia kháng chiến chống Pháp.

·                 Năm 1954: Đượ c ông Hồ Chí Minh tuyên dương công trạng toàn quốc, di cư vào Nam năm 1954, làm việc ở Bộ Ngoại Giao.

·                 Năm 1959: Từ chức đi ngoại quốc để “có dịp nói lên sự thực của 2 chế độ Hồ Chí Minh và Ngô Đình Diệm”.

·                 Tác giả cuốn sách nổi tiếng Từ Thực Dân Đến Cộng Sản đã được dịch ra nhiều thứ tiếng: Anh, Pháp, Nhật, Y Pha Nho, Đại Hàn, Thái... và Duy Văn Sử Quan một công trình nghiên cứu công phu được xuất bản tại hải ngoại.

...Ở Việt Nam , nguyên nhân chính (gây nên cách mạng) là lòng dân khao khát muốn diệt trừ quan lại tham nhũng và cường hào ác bá. Theo sự suy xét của người thường dân Việt Nam thì cách mạng là đấu tranh giữa “liêm” và “vô liêm”, giữa “chính” và “bất chính”, còn vấn đề chủ nghĩa mà sau này Cộng Sản gài thêm vào chỉ là yếu tố phụ. Cứ xét theo điểm này, cũng đủ biết viên cựu Hoàng đế Bảo Đại cũng như viên cựu quan lại Ngô Đình Diệm không tài nào địch nổi Hồ Chí Minh...

...Sau chót là ông Ngô Đình Diệm, nhờ áp lực của Mỹ mà cầm quyền ở miền Nam Việt Nam từ 1954 đến 1963. Ông Diệm và ông Hồ khác nhau về mọi mặt. Trong lúc ông Hồ từ bỏ gia đình từ hồi thanh niên thì trái lại, ông Diệm lúc nào cũng đùm bọc anh em và họ hàng thân thích, giao cho họ quyền cao chức trọng trong Chính phủ và trong quân đội. Trong khi ông Hồ chuyện trò thân mật với thợ thuyền và dân quê thì ông Diệm ngồi bảnh chọe trên chiếc ghế mạ vàng thò chân cho các tù trưởng dân tộc thiểu số hứng lấy để rửa, in hệt vua chúa thuở xưa nhận lễ quy thuận của người Thượng.

Từ Thực Dân đến Cộng Sản

Hoàng Văn Chí-Tokyo 1980, trang 58 và 59

 

Mỹ can thiệp đưa ông Ngô Đình Diệm về làm Thủ tướng. Ông Ngô Đình Diệm không có Nho học nhưng có ít nhiều tư cách nhà Nho: cương trực, liêm chính và có kinh nghiệm về hành chánh vì ông đã từng làm Tuần phủ trong nhiều năm. Nhưng ông có ba khuyết điểm rất lớn:

1. Ông không lập gia đình nên không có kinh nghiệm tề gia, mà theo sách Đại học của Khổng giáo thì phải biết Tề Gia thì mới Trị Quốc được. Đúng như vậy, vì không có vợ nên ông để bà em dâu lộng hành, phá hỏng công việc trị quốc gia của ông.

2. Xuất thân trong một gia đình quan lại, ba đời làm tôi nhà Nguyễn ông không hiểu tự do dân chủ là gì cả. Ông truất phế Bảo Đại, rồi ngang nhiên cướp đoạt chức vị Quốc trưởng của Bảo Đại, chỉ trưng cầu dân ý, hỏi dân “Muốn Bảo Đại”, hay “Muốn Ngô Đình Diệm”, không tổ chức bầu cử Tổng thống và không cho một người thứ hai ra tranh cử với mình.

3. Cũng như Trần Trọng Kim, ông không có đảng phái, không có cán bộ. Đến giờ thứ 23, ông mới tìm được người cộng tác và những người ông thu thập được, phần lớn là những phường giá áo túi cơm, một số là cặn bã của xã hội.

Văn Hóa Giao Lưu

Nguyệt san Độc Lập số 8, năm thứ 8 (8/84)

Stuttgart, Tây Đức.

 

Nghĩ lại, nếu ông Diệm không kỳ thị người Miên, không khinh Sihanouk, không sai Ngô Trọng Hiếu sang tổ chức mưu hại Sihanouk, nếu ông Diệm biết Campuchia và Việt Nam quan trọng với nhau như môi với răng, biết khéo léo ngoại giao thì chắc chắn Sihanouk không nổi khùng mở cửa cho Việt Cộng đặt căn cứ trong nội địa Miên, và tình hình chiến tranh có lẽ đã khác hẳn. Đành rằng Sihanouk làm như vậy là dại vì hậu quả cũng mất nước với Cộng Sản, nhưng ông Diệm và quan thầy Mỹ cũng chẳng khôn hơn.

...Lại còn kỳ thị người Thượng, khinh họ thì làm sao đoàn kết được với tổ chức FULRO để chống kẻ thù chung?

Nguyệt san Dân Quyền số 98/99 trang 53, tháng 5, 1986, Canada.

(Đăng lại trên tác phẩm Duy Văn Sử Quan, Tr.96)

 

10. TỪ CHUNG

·                 Ký giả, Tổng thư ký Nhật báo Chính Luận, Sài Gòn.

·                 Bị Cộng Sản ám sát năm 1966.

       HIẾU CHÂN (Tên thật là NGUYỄN HOẠT)

·                 Ký giả, nhà văn, biên tập viên Nhật báo Tự Do, Sài Gòn.

·                 Tác giả Trăng Nước Đồng Nai và dịch giả bộ Liêu Trai Chí Dị.

       CHU TỬ (tên thật là CHU VĂN BÌNH)

·                 Cử nhân Luật khoa, Ký giả, nhà văn.

·                 Tác giả nhiểu tiểu thuyết hiện đại.

·                 Chủ nhiệm Nhật báo Sống, Tuần báo Đời.

·                 Tử nạn trên biển trên đường tìm tự do sau biến cố tháng 4 năm 1975.

Mang danh là những người cầm bút chiến đấu cho Tự Do, Dân Chủ, giải phóng con người vậy mà trong thời gian vừa qua, vì cơm áo, khiếp nhược, đớn hèn, chúng ta đã nhắm mắt ăn dơ, đánh đĩ tâm hồn, phản bội sự thật, phản bội dân tộc, cam tâm làm gia nô cho bè lũ họ Ngô. Dù chúng ta có viện bất cứ lẽ gì để bào chữa, chúng ta cũng không thể chối cãi được tội lỗi của chúng ta đối với đồng bào, lịch sử...

Cách mạng 1/11/1963 là cơ hội duy nhất để chúng ta thoát khỏi cảnh huống bồi bút phi cầm phi thú, cơ hội duy nhất để chúng ta trở lại làm người đã tới... Chúng tôi khẩn thiết kêu gọi văn nghệ sĩ, bằng máu và nước mắt, mồ hôi mà trong chín năm qua bè lũ họ Ngô đã làm hoen ố...

Hiệu triệu các nhà văn, nhà báo

Nhật báo Ngôn Luận, ngày 4/11/1963, Sài Gòn.

 

11. PHẠM HỮU CHƯƠNG

·                 Bác sỹ Y Khoa

·                 Bộ trưởng Bộ Xã Hội đầu tiên của Chính phủ Ngô Đình Diệm.

“Sau 1954, tuy Việt Minh đã phản bội các anh em đã hy sinh cho tổ quốc, song Chính phủ Sài Gòn không làm gì để khích lệ nhân dân. Ông Ngô Đình Diệm (bản thân trong sạch, song) đã bị sai lầm vì gia đình trị, vì gia nô ton hót. Người người đều ngao ngán mà xa lánh”.

Đặt lại vấn đề chống Cộng

Tập san Quốc Phòng số 19, Sài Gòn tháng 1/1972, trang 26.

 

12. TRẦN VĂN CHƯƠNG

·                 Thân phụ của bà Ngô Đình Nhu (Trần Thị Lệ Xuân).

·                 Tốt nghiệp Đại học Luật khoa Paris.

·                 Hội viên Đại Hội Đồng Kinh Tế Tài Chánh Đông Dương (1938).

·                 Tổng trưởng Bộ Ngoại giao Chính phủ Trần Trọng Kim (1945).

·                 Quốc vụ khanh Chính phủ Ngô Đình Diệm (1954).

·                 Đại sứ VNCH tại Hoa Thịnh Đốn (từ 1955).

·                 Bị Chính phủ Ngô Đình Diệm chấm dứt nhiệm vụ Đại sứ tháng 8 năm 1963 khi ông đưa ra lời tuyên bố phản kháng chính sách kỳ thị Phật giáo của chế độ Diệm.

“Tôi đã hết sức khuyên can Chính phủ của chúng tôi để chấp nhận những chính sách dân chủ và ôn hòa hơn. Cuối cùng tôi không thể làm gì khác hơn là phải từ chức”.

Quotations VietNam: 1945-1970

Williams Effros, Random House, NY 1970 trang 138.

(Lời tuyên bố với báo chí Hoa Kỳ tại Washington DC ngày 22/8/1963)

 

 

13. VŨ HOÀNG CHƯƠNG

·                 Thi sĩ

·                 Giáo sư Đại học Văn khoa Sài Gòn và Viện Đại học Vạn Hạnh.

·                 Tác giả các tập thơ Say, Mây, Rừng Phong, Tâm Sự Kẻ Sang Tần...

 

LỬA TỪ BI

Lửa! Lửa cháy ngất Tòa Sen!

Tám chín phương nhục thể trần tâm hiện thành thơ, quỳ cả xuống

Hai vầng sáng rưng rưng

Đông Tây nhòe lệ ngọc

Chắp tay đón một Mặt Trới mới mọc

Ánh Đạo Vàng phơi phới đang bừng lên dâng lên

Ôi, đích thực hôm nay Trời có Mặt

Giờ là giờ Hoàng Đạo nguy nga

Muôn vạn khối sân si vừa mở mắt

Nhìn nhau: Tình huynh đệ bao la

Nam Mô Đức Phật Di Đà

Sông Hằng kia bởi đâu mà cát bay?

Thương chúng sanh trầm luân bể khổ

Người sẽ phăng đêm tối đất đầy

Bước ra, ngồi nhập định hướng về Tây

Gọi hết lửa vào xương da bỏ ngỏ

Phật Pháp chẳng rời tay...

Sáu ngả luân hồi đâu đó

Mang mang cùng nín thở

Tiếng nấc lên ngừng nhịp Bánh Xe Quay

Không khí vặn mình theo khóc òa lên

Người siêu thăng-Giông bão lắng từ đây

Bóng người vượt chín từng mây

Nhân gian mát rợi bóng cây Bồ Đề