MỤC LỤC

 

 

 
 

 

   Lời Giới thiệu của NXB

   Lời Mở đầu

 * * *

Chương 01

Chương 02

Chương 03

Chương 04

+ H́nh ảnh 1

Chương 05

Chương 06

Chương 07

Chương 08

Chương 09

Chương 10

Chương 11

Chương 12

Chương 13

Chương 14

Chương 15

Chương 16

Chương 17

Chương 18

Chương 19

Chương 20

 

THƯ MỤC

PHỤ LỤC

Phụ lục A

Phụ lục B

Phụ lục C

Phụ lục D

Phụ lục E

Phụ lục F

 

+ H́nh ảnh 2

 

* * *

 

 

CHƯƠNG X

 

NHỮNG THẤT BẠI

TIÊU BIỂU CỦA CHẾ ĐỘ

 

 Sự kiện đạo luật Gia Đ́nh được thông qua đă mang lại một sự tái phối trí quan trọng trong cơ cấu lănh đạo tối cao của gia tộc Ngô Đ́nh, nghĩa là cũng của chế độ. Hơn ai hết, bà Nhu đă nắm được ư nghĩa và giá trị của thắng lợi then chốt này, không phải thắng lợi v́ đă áp lực cho người anh rể phải bỏ nước ra đi để cho chị ruột ḿnh là bà Trần Thị Lệ Chi từ nay có thể ung dung sống cuộc đời vương giả với người t́nh mắt xanh mũi lơ, mà thắng lợi đó có tầm vóc chính trị sâu sắc tại quốc hội với các bạn đồng viện, và quan trọng hơn cả là, từ nay, bà có đầy đủ uy quyền để tham dự vào những quyết định quan trọng của bộ năo chế độ.

Cho nên sau Đạo Luật Gia Đ́nh, bà Nhu bèn xúc tiến việc thành lập Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới. Ngày 20 tháng 5 năm 1958, tại nghị trường Quốc hội, bà Nhu chính thức kêu gọi đoàn viên của Liên Đoàn Công Chức (một tổ chức do ông Nhu thành lập) hăy cho vợ của họ tham gia Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới.

Tuy những văn kiện chính thức của phong trào – trên mặt lư thuyết – có một nội dung tương đối tiến bộ, nhưng chính sự tiến bộ đó cũng không phản ảnh được thực trạng Việt Nam lúc bấy giờ, đó là chưa nói đến chương tŕnh hành động của Phong Trào th́ lại càng không phù hợp với những nhu cầu cấp thiết của xứ sở trong giai đoạn đó. Nhưng điểm thất bại lớn nhất của Phong Trào không phải chỉ v́ tính chất lư thuyết thiếu thực tế đó mà đặc biệt v́ người khai sinh ra nó, tuy là một người có quyền lực lớn lao nhưng lại không có đủ đức độ và khả năng lănh đạo để thúc đẩy cho Phong trào hoạt động.

Cho nên Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới ở cấp trung ương chỉ gồm phu nhân của các vị Bộ trưởng, Dân biểu và Tổng giám đốc mà không thấy sự tham dự của vợ các vị giáo sư Trung Đại học hoặc các nhà làm văn hóa. Về phía quân đội cũng chỉ thấy vợ của tướng Nguyễn Văn Là, vợ của Đại tá Cao Văn Viên và vợ của Đại tá Tạ Xuân Thuận mà thôi. Trong khi phát triển phong trào ra miền Trung, bà Nhu đă bị ông Cẩn cản trở mạnh mẽ đến nỗi cuối cùng đích thân ông Diệm phải can thiệp và c̣n cam kết sẽ sa thải bác sĩ Trần Kim Tuyến khỏi chức vụ Giám đốc sở Nghiên cứu Chính Trị như một điều kiện thương thảo, “Chú Cẩn” mới chịu để cho Phong trào thành lập cơ sở tại một số tỉnh miền Trung như Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang… mà chủ tịch tỉnh bộ, dĩ nhiên, lại là các bà Tỉnh trưởng với ủy ban trung ương gồm các bà Trưởng ty, các bà Tiểu khu trưởng và vợ một vài vị thương gia giàu có.

Trên mặt quần chúng, rơ ràng phong trào này không được hưởng ứng của nhân dân v́ h́nh bóng bà Nhu, người sáng lập và lănh đạo phong trào, đă không gây được niềm tin và sự thương kính của đồng bào. Đó là chưa nói đến bản chất “chính quyền” của phong trào này trên mặt nhân sự, từ thượng tầng trung ương đến hạ tầng cơ sở. Trong số những bà tham dự vào phong trào này, ít bà ư thức được đúng đắn nhiệm vụ xă hội và chính trị của đoàn thể ḿnh, mà đa số hoặc v́ nghe theo lời chồng để bảo đảm sự an toàn điạ vị của chồng, và số c̣n lại th́ bám theo oai lực của bà Nhu để có chút danh ǵ với thiên hạ.

Trong nhiệm kỳ thứ nh́ của quốc hội vào tháng 8 năm 1959, trong lúc hai ông Phan Khắc Sửu và Phan Quang Đán dù đă đắc cử hàng đầu tại Sài G̣n mà vẫn trắng trợn bị xóa tên, th́ Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới lại có tới 9 bà đắc cử Dân biểu: Các bà Ngô Đ́nh Nhu, Hồ Thị Chi, Nguyễn Thị Minh, Nguyễn Kim Anh, Nguyễn Thị Xuân Lan, Phan Thị Nguyệt Minh, Nguyễn Thị Vinh, Huỳnh Ngọc Nữ và Ngô Thị Hoa (chín nữ Dân biểu trong tổng số 123 Dân biểu của một quốc gia 15 triệu dân quả thật là quá nhiều và đă nói lên cái áp lực nặng nề của bà Nhu khi ta so sánh với chỉ 20 nữ đại biểu trên gần 500 vị dân cử của lưỡng viện quốc hội trong một quốc gia dân chủ 270 triệu dân mà phái nữ đă được giải phóng tối đa như tại Hoa Kỳ). Trong một phúc tŕnh tôi nhận được từ miền Trung, cán bộ của nha An Ninh Quân Đội đă báo cáo về một luận điệu tuyên truyền mới của Việt Cộng gồm 4 chữ “âm thịnh dương suy” để đánh mạnh vào niềm tin thần bí của quần chúng thôn quê về sự sụp đổ tất yếu của chế độ khi quá nhiều đàn bà thứ “gà mái gáy” trong chính quyền và quốc hội.

Người ta không thấy Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới có những hoạt động thiết thực và lâu dài nào để đóng góp cho công cuộc cứu nước và dựng nước mà chỉ thấy những hoạt động tượng trưng, nặng phần tŕnh diễn, để được quay phim tuyên truyền một cách rất phản tác dụng. Thỉnh thoảng ta lại thấy các bà đi phát gạo phát tiền sau các vụ hỏa hoạn, khi mà các anh em trong các đoàn Hướng Đạo, trong Gia Đ́nh Phật Tử hoặc các bộ phận y tế đă khai quang an toàn và sạch sẽ các đổ vỡ khổ đau. Vào dịp Tết, các bà lại đến Quân Y Viện phát quà cho thương bệnh binh, nhưng mỉa mai và đau đớn thay, trong khi đi làm “công tác xă hội” th́ các bà vẫn ăn diện sang trọng, điểm trang lộng lẫy bên cạnh các thân thể què quặt và những thảm trạng nghiệt ngă của các nạn nhân. T́nh cảnh mỉa mai và đau đớn của những quân nhân thương phế này đă biến thành t́nh cảm uất hận và họ đă gọi những công tác “từ thiện” này của Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới là công tác “xoa dầu cù là”.

 Ngoài những công tác phô trương phải có này th́ nhiệm vụ tối quan trọng của các bà là phải có mặt đông đủ tại pḥng Đại Sảnh của phủ Tổng thống, trong cái không khí mát rượi từ những máy điều ḥa không khí lớn, để nghe bà chủ tịch Ngô Đ́nh Nhu đọc diễn văn hay ban huấn từ về những “thành quả cách mạng” của chế độ như chủ trương nam nữ b́nh quyền để giải phóng phụ nữ, chủ trương cộng đồng đồng tiến để cải tiến dân sinh, và nhất là để cải chính dư luận đă chỉ trích cá nhân bà nói riêng và chế độ Ngô Đ́nh Diệm nói chung. Những buổi hội họp này lên đến cao điểm vào ngày lễ Hai Bà Trưng, khi mà ít nhất trên mặt h́nh thức, các bà chiêm ngưỡng bà Nhu phát huy tối đa uy quyền danh vọng của ḿnh trong chiếc ghế bành vàng với lọng xanh lọng đỏ, cờ vàng cờ tím trên khán đài danh dự.

Thành quả thực sự của Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới do bà Nhu tạo dựng là một tập thể vào khoảng 100 bà trong gần 8 triệu phụ nữ Việt Nam tính khắp cả nước, mà quyền cũng như quư đều thuộc giai tầng thượng lưu xă hội, cách biệt hẳn với thành phần phụ nữ hạ lưu và chị em sinh viên học sinh vốn chiếm tuyệt đại đa số trong quần chúng miền Nam. Lại càng cách biệt hẳn và đối nghịch với giai cấp phụ nữ ở thôn quê, vốn trọng lễ nghĩa và có tâm t́nh mộc mạc, nên phong trào này chỉ đào sâu thêm hố chia rẽ giữa chính quyền và quần chúng, giữa thành thị và thôn quê, giữa người giàu và kẻ nghèo… tạo điều kiện thuận tiện cho cán bộ Cộng Sản tuyên truyền xúi giục chồng, cha, anh, em đào ngũ theo Mặt Trận hay ở lại làm nội tuyến trong quân đội hoặc trong bộ máy công quyền.

Cũng phải nhận rằng có một số rất hiếm các bà gia nhập phong trào này hoặc v́ bị bắt buộc hoặc v́ quả thật muốn đóng góp cho xă hội. Nhưng cơ cấu tổ chức của phong trào, vị trí chính trị xă hội của phong trào và hiện thực xă hội miền Nam lúc bấy giờ không cho phép phong trào này hiện diện, lại càng không dung thứ cho phong trào này phát triển. Nhưng đứng trên những yếu tố đó, nếu bà Nhu biết giữ phong cách dung và ḥa của người phụ nữ Việt Nam, biết giữ lối hành xử tiết và nghĩa của người phụ nữ Việt Nam, và nhất là biết thông cảm, chia sẻ với tâm t́nh và nhiệm vụ đích thực của một phụ nữ Việt Nam lúc bấy giờ, th́ đă làm ǵ có một cái quái thai như phong trào đó, vô t́nh tạo thêm một nhược điểm  lớn cho một chế độ đang bại hoại đi sâu vào những đợt khủng hoảng sắp tới.

Sau Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới mà chức năng và hoạt động của nó luôn luôn đă là một đề tài đàm tiếu của quần chúng, bà Nhu thừa thắng xông lên để khai sinh hai tổ chức mới: đoàn thể Thanh Nữ Cộng Ḥa và lực lượng Phụ Nữ Bán Quân Sự.

Theo lời tuyên bố của bà Nhu th́ mục đích của lực lượng này là “để sát cánh chia sẻ hiểm nguy gian lao với các chiến sĩ trên chiến trường”, và chỉ tiêu nhân sự phải đạt là 1.500 phụ nữ có vơ trang như đạo Nữ Quân Nhân của vợ Năm Lửa trước kia. Những lời tuyên bố đó, nếu không phải là những bộc phát chính trị nông nổi lúc đầu th́ cũng là một lời ngụy ngôn để mị dân và ve văn giới quân nhân v́ quả thật từ ngày thành lập tổ chức này, chúng ta chưa bao giờ thấy những đoàn viên Thanh Nữ Cộng Ḥa ra tiền tuyến chia bùi sẻ ngọt với anh em binh sĩ. Cũng may là họ không được gởi ra nơi chiến địa v́ nếu họ đến th́ đơn vị nào được chiếu cố lại phải mất công chia quân bảo vệ cho họ. Đó là chưa nói đến việc làm công phẫn lực lượng Nữ Quân nhân, bộ phận âm thầm nhưng hiệu dụng của quân đội Việt Nam Cọng Ḥa.

Trong suốt mấy năm hiện diện, hai tổ chức này chỉ làm hai loại công tác: mặc đồng phục diễn hành vào những ngày lễ lớn, và tập cơ bản thao diễn hoặc tác xạ tại vận động trường Hoa Lư hoặc vườn chơi Thị Nghè. Chỉ có vậy thôi nhưng lúc nào cũng được bà Nhu đề cao như là một thành quả của cuộc Cách mạng Nhân vị nhằm giải phóng phụ nữ. Chi phí cho “đoàn quân” này chắc chắn là do ngân quỹ quốc gia đài thọ, và sự vô dụng trơ trẽn của nó, lẽ tất nhiên, chế độ phải gánh chịu.

Điều đặc biệt là trong các buổi thực tập tác xạ mà có ái nữ của ông bà Nhu là Ngô Đ́nh Lệ Thủy tham dự th́ thế nào cô ta cũng là đệ nhất thiện xạ, và thế nào chỉ nội tuần sau, Bộ Thông Tin của chế độ lại cho tŕnh chiếu dung nhan của cô Lệ Thủy trên khắp các màn ảnh chiếu bóng của Đô Thành. Tôi không tin rằng chỉ tham dự những buổi huấn luyện bữa có bữa không mà Lệ Thủy lại có thể trở thành thiện xạ, nhưng điều đó nếu có cũng không đáng buồn cười. Điều buồn cười và lố lăng là từ những sinh hoạt vô ích và hài hước như thế, Bộ thông tin của chế độ (hẳn v́ phải làm hài ḷng ông bà Cố và ông Bác Tổng thống) đă cho tŕnh chiếu khắp nơi h́nh ảnh đó khi mà cả nước đều biết chắc chắn và rơ ràng rằng sau những buổi tŕnh diễn như thế, cô Lệ Thủy lại đi học trường đầm bằng xe Mercedes có cận vệ hộ tống, và thỉnh thoảng lại ngao du nước ngoài chứ chẳng bao giờ nghĩ đến chuyện “sát cánh chia sẻ nguy hiểm gian lao với chiến sĩ trên chiến trường”.

Cũng từ ngày bà Nhu chủ trương chuyện biểu dương con gái của ḿnh th́ những tin đồn về thái độ kênh kiệu của Lệ Thủy trong lớp học, tin Lệ Thủy thi hỏng vào trường Y Khoa đến nỗi ông bà Cố vấn phải làm áp lực với ông Khoa trưởng để cô ta được thu nhận, tin Lệ Thủy khinh thường con trai Việt Nam… được lan truyền trong quần chúng thủ đô và dân làm báo. Những tin này không biết xác thực đến đâu, nhưng sự loan truyền của loại tin này đă nói lên rất nhiều cái t́nh cảm quần chúng đối với gia đ́nh họ Ngô: t́nh cảm công phẫn và khinh bỉ một gia đ́nh đứng đầu quốc gia mà đức hạnh th́ thua người dân dă b́nh thường.

V́ quan niệm sai lầm về việc xây dựng uy tín và quyền lực, v́ xem thường óc phê phán và truyền thống đạo đức Đông Phương cho nên những việc làm của bà Nhu càng ngày càng làm cho bà bị quần chúng và chính giới căm thù. Không phải nhờ cái áo hở ngực, cái ghế bọc lụa vàng có lọng che, cuốn phim tŕnh chiếu trên màn ảnh hay các bài diễn văn đầy những huyễn từ hoa mỹ mà người ta có thể xây dựng được sự kính trọng và cảm phục, để từ đó đi đến sự hợp tác và thương mến. Cũng không phải nhờ cái thế em dâu Tổng thống, Đệ nhất phu nhân, Dân biểu quốc hội, hay thủ lănh Thanh Nữ Cộng Ḥa mà người ta có thể xây dựng được uy tín và niềm tin, để từ đó phát động những chủ trương của ḿnh. Chính v́ không biết như thế, chính v́ trước hết tự bản chất ngạo mạn và ham danh vọng, rồi sau đó v́ được nâng niu bởi những lời tâng bốc nịnh bợ, nên bà Nhu đă trở thành một loại ác phụ trước mặt nhân dân Việt Nam, trở thành một thứ “Rồng cái” (Dragon Lady) trước mặt công luận thế giới.

Cai trị cốt lấy nhân tâm làm đầu. Nhất là cai trị để chống Cộng Sản th́ phải lấy sự thu phục nhân tâm làm quốc sách, bà Nhu và cả gia đ́nh họ Ngô xem thường quy luật gia bảo này của lịch sử cách mạng Việt nên bị dân tộc khước từ là chuyện sẽ phải xảy ra.

Ngoài ba tổ chức chính trị ồn ào trống rỗng nói trên, bà Nhu c̣n thành lập các kư nhi viện để giúp phụ nữ gởi con nhỏ trong giờ làm việc. Cũng như những chương tŕnh khác, chương t́nh kư nhi viện cũng đi vào thất bại và tạo thêm mâu thuẫn với quần chúng v́ tính cách thiếu căn bản của nó và v́ cái cung cách hành xử của bà Nhu.

Trước hết, Việt Nam của cuối thập niên 50 chưa phải là một nước phát triển kinh tế sung măn để vận dụng một khối nhân lực khổng lồ đến nỗi phải động viên phụ nữ vào làm ở các cơ sở kỹ nghệ hay dịch vụ thương măi tại các đô thị. Truyền thống gia đ́nh Việt Nam và hoàn cảnh xă hội Việt Nam cũng khuyến khích và cho phép một người mẹ bận việc đi xa, dù là đi rất xa và lâu, gởi con cho người thân của ḿnh hoặc bên nội hoặc bên ngoại (trong cái hệ thống khắng khít của đại gia đ́nh Việt Nam), chứ không bao giờ gởi con cho người lạ. Túng lắm th́ gởi con cho hàng xóm quen thân chứ có bao giờ t́nh mẫu tử của một phụ nữ Đông phương lại bị đứt đoạn để v́ việc gởi con mà ray rứt suốt cả ngày xa cách. T́nh th́ không đúng mà lư lại càng sai, cho nên các kư nhi viện của bà Nhu bảo trợ xây cất, sau những buổi khánh thành quay phim ồn ào, trở thành vườn hoang nhà trống, hay kho hàng kho gạo của thành phố nếu cơ sở chưa đến nỗi suy sụp v́ thời gian và sự vô dụng.

V́ không lấy mục tiêu phục vụ quần chúng là chính mà chỉ chuộng h́nh thức làm những việc để ḿnh nổi danh, cho nên cả chương tŕnh kư nhi viện được hâm nóng lên mấy tháng cho thời sự nhắc nhở rồi sau đó đi vào quên lăng. Kiểu áo hở cổ do bà Nhu đề xướng cũng là một ví dụ điển h́nh của quan niệm này. Nghĩa là cũng bắt nguồn từ sự háo danh mà không đếm xỉa ǵ đến quan niệm thẩm mỹ có tính đạo đức của truyền thống Việt Nam, vốn lấy sự kín đáo làm nét đẹp, lấy sự dịu dàng làm sức mạnh quyến rũ mà xác tín rơ ràng nhất là trong nước, dù chiếc áo đă kinh qua nhiều biến đổi vẫn giữ lại cổ áo để che vai che ngực, và ngoài nước, đă đoạt được nhiều giải thưởng trong các cuộc thi tŕnh diễn thời trang quốc tế tại Nhật Bản, Tân Gia Ba, Vọng Các… Cho nên “kiểu áo bà Nhu”, trừ một vài bà trong Trung ương của Phong Trào Phụ Nữ Liên Đới, một số các cô gái bán Bar, c̣n th́ không thấy ai mặc. Chị em phụ nữ tẩy chay không mặc không phải chỉ v́ mặc nó th́ bị bạn bè xem là chạy theo “mode bà Nhu” vốn chẳng phải là một lời khen thưởng, mà c̣n v́ tính cách trơ trẽn thiếu thẩm mỹ của nó.

Từ việc biến lễ Hai Bà Trưng thành ra một lễ Quốc Khánh thứ nh́, đến việc xây tượng Hai Bà Trưng ở công trường Mê Linh Sài G̣n có khuôn mặt giống mẹ con ḿnh, đến đạo luật Gia Đ́nh, đến việc tổ chức Phụ Nữ Liên Đới, Thanh Nữ Cộng Ḥa, Phụ Nữ Bán Quân Sự, đến việc thành lập kư nhi viện, đến việc đề xướng kiểu áo dài hở vai… bà Nhu đă phản ảnh đầy đủ một tâm hồn Tây phương nổi loạn mà bà tưởng là cách mạng tiến bộ, hoàn toàn mất bản chất dân tộc và sống cách biệt với hiện thực của quê hương.

Về tượng Hai Bà Trưng, ta thấy chẳng những nhà Ngô xúc phạm đến hai vị anh thư liệt nữ Dân Tộc mà c̣n cao ngạo một cách vô văn hóa nên đă gây phẫn nộ cho toàn dân.

Do đó, sau này, ngày 2–11–1963 không phải chỉ sinh viên và thanh niên chặt cổ và hạ bệ bức tượng giả mạo đó kéo đi khắp Sài G̣n để hạ nhục mẹ con Ngô Đ́nh Nhu như tôi sẽ nói rơ ở một chương sau, mà thi sĩ Đông Hồ và học giả Nguyễn Hiến Lê cũng phải lên tiếng việc làm phạm thượng của người đàn bà mà Đại tá Thi và Trung tá Đông gọi là “đĩ thơa trong dinh Độc Lập”.

Trong Hồi kư “Đời Viết Văn Của Tôi” (tr. 200, 201). Học giả Nguyễn Hiến Lê trong đoạn phê b́nh thơ thi sĩ Đông Hồ đă viết:

… Nhưng tôi thích nhất hai bài thơ luật “Tượng Ai Đâu Phải Tượng Bà Trưng” (trên báo Bút Hoa, ngày 1- 4 -1964):

                                          I

                  Tượng ai đâu phải tượng bà Trưng

                  Tóc uốn lưng eo kiểu lố lăng

                  Đón gió lại qua người ưỡn ẹo

                  Chờ chim Nam Bắc dáng tung tăng

                  Khuynh thành mặt đó y con ả,

                  Điêu khắc tay ai khéo cái thằng!

                  Chót vót đứng cao càng ngă nặng

                  Có ngày găy cổ đứt ngang lưng.

 

 

                                          II

                  Đây một h́nh xưa nhục nước non

                  Thay hai h́nh mới đứng thon von

                  Ḿnh ni lông xát lưng eo thắt

                  Ngực xú chiêng nâng vú nở tṛn.

                  Tưởng đứng hiên ngang em với chị

                  Hóa ra d́u dắt mẹ cùng con

                  Ḍng sông Bến Nghé, ḍng sông Hát

                  Lưu xú lưu phương tiếng để c̣n.

Cả hai bài đều cực tả vẻ điếm đàng của hai mẹ con nhà Ngô. Hai cặp luận đề hay: mạt sát nhà Ngô và kẻ điêu khắc: mặt đó y con ả, tay ai khéo cái thằng (bài I). Hai tiếng dắt díu với cảnh mẹ con Ngô Đ́nh Nhu lúc đó bơ vơ ở Mỹ hay ở Âu (bài II). Hai câu kết cảm xúc triền miên.

Phong cách và hành xử, ngôn ngữ và tâm trạng, hoạt động và chủ trương của bà Nhu đă là một tháp ngà ồn ào và cao ngạo giữa một đất nước đang bị Cộng Sản đe dọa và giữa một dân tộc chưa lành vết đau quá khứ th́ lại bị vết thương của hiện tại. Phê phán về bà, ông Nguyễn Thái, cựu Giám đốc Việt Tấn Xă, đă phải than là thiếu ǵ công tác cấp bách phải làm để cứu chữa một ngôi nhà đang sụp đổ mà bà Nhu lại bày ra những tṛ hề cho quyền lợi riêng tư và cho thỏa măn tham vọng dương danh lănh tụ của ḿnh !

Trong trường hợp của bà Nhu, quan niệm xă hội học “hoàn cảnh tạo ra con người” đă chứng tỏ hoàn toàn đúng. Bà Nhu sinh trưởng trong một gia đ́nh trưởng giả mà người trong gia đ́nh chỉ nói tiếng Pháp với nhau, mà bà mẹ th́ giao du thân mật với hạng thượng lưu Việt, Pháp, Nhật, mà một bà chị có chồng danh giá th́ vẫn công khai ngoại t́nh với một người đàn ông ngoại quốc, mà một người em trai (Trần Văn Khiêm) th́ đàng điếm chơi bời, và sau 1975 qua Mỹ, đă nổi điên giết cả cha mẹ, nghĩa là một gia đ́nh Tây hơn cả Tây. Bà Nhu lại là một nữ sinh tồi tệ của một trường đầm ở Hà Nội, đang theo học giữa Trung học th́ bỏ ngang (tài liệu của kư giả Stanley Karnow) khi lấy chồng th́ lấy một cậu Ấm xuất thân từ một gia đ́nh phong kiến quan liêu, làm công chức ngạch Pháp. Bà lại càng kiêu căng lộng hành v́ chồng bà lớn hơn bà những 14 tuổi, mang mặc cảm quá nửa chừng xuân nên phải hết sức nâng niu chiều chuộng bà để khỏi mất hạnh phúc gia đ́nh. Đă thế, gia đ́nh chồng nhờ “thời thế tạo anh hùng”, đă nắm được quyền lănh đạo quốc gia, nâng vợ chồng bà lên thành quốc sưquư phi (lời của ông Đoàn Thêm), để bà có cơ hội khuynh loát đất nước. Được nặn đúc từ một gia đ́nh như thế, lại có quyền hành tuyệt đối trong tay vào lúc thời thế loạn ly, cho nên tâm hồn của bà là tâm hồn của một kẻ đắc thế và muốn tận dụng uy quyền, thế lực, danh vọng của ḿnh để thỏa măn những bản năng và ẩn ức tâm lư luôn luôn sắp tung nổ. Thật vậy, cứ nh́n buổi sinh hoạt ngày 13 tháng Chạp năm 1957 của Quốc hội th́ thấy rơ. Khi thảo luận về luật Gia Đ́nh, Dân biểu Bùi Quang Út lễ độ yêu cầu bà làm sáng tỏ một vài điều nhưng bà không thèm tôn trọng các nguyên tắc thảo luận nghị trường, và mặc dù bà cũng chỉ là một Dân biểu nhưng lại lên giọng áp đảo ông Út ngay: “Tôi không đến đây để trả lời ông Bùi Quang Út. Những điều luật trong dự luật sẽ có quốc hội trả lời”. Trong một buổi sinh hoạt khác, ngày 27–5–1958, khi Quốc hội đă bị áp lực của anh bà và chồng bà biểu quyết và thông qua đạo luật xong, với cung cách và ngôn ngữ của một lănh tụ, bà Nhu tuyên bố:

Tôi muốn nhắc nhở cho các ông Dân biểu biết rằng cuộc cách mạng chính trị, xă hội, kinh tế của chúng ta đă hoàn thành chỉ trong thời gian 3 năm (sic). Đó là một kỷ lục mà chúng ta phải tự hào. V́ thế tôi yêu cầu các ông hăy tha thứ các lời công kích vô liêm sỉ của những kẻ dốt nát đă nói những lời bẩn thỉu. [1]

Hành động ngạo mạn, cử chỉ khiêu khích, ngôn ngữ trịch thượng như thế mà không những chỉ chồng bà ca ngợi và khuyến khích mà chính ông Diệm cũng bênh vực cho bà, tiếp tay gây thêm phẫn uất trong quần chúng. Theo ông Đoàn Thêm th́ Tổng thống Diệm thường nói: “Bà Nhu có làm ǵ đâu mà thiên hạ cứ hay dèm pha nói xấu bà”.

Ngoài những thành tích lẫy lừng nhưng tác hại trên đây, bà Nhu c̣n đưa ra những đạo luật mà cựu Đổng lư Văn pḥng Bộ phủ Tổng thống và các kư giả ngoại quốc gọi là những đạo luật “khét tiếng” để bảo vệ luân lư, bảo vệ thuần phong mỹ tục. Bà đă thúc giục, ép buộc Quốc hội phải biểu quyết gấp rút đạo luật chỉ trong ṿng hai tuần lễ. Đó là một đạo luật nhằm tiêu diệt các tệ đoan xă hội từ lâu đă bám gốc vào xă hội ta. Nội dung của đạo luật này không phải là hoàn toàn sai tuy có những điều quái đản như cấm trai gái cầm tay nhau đi ngoài đường, cấm ngừa thai bằng những biện pháp không tự nhiên (ảnh hưởng của giáo luật Vatican), cấm thi sắc đẹp, cấm đấu vơ nơi công cộng, cấm đá gà vào những dịp Tết v.v… mà bất cứ ai vi phạm sẽ bị trừng phạt rất nặng nề. Điều đáng nói là tính cách quyết liệt và thúc bách của nó để thay đổi ngay liền hầu hết những sinh hoạt thông thường của người dân từ cả hàng ngàn năm nay mà không có một kế hoạch chuẩn bị chu đáo và tiệm tiến trước. Nhất là đạo luật không đặt nặng vấn đề giáo hóa như một cách thế cải sửa mà lại đặt trừng phạt như là phương pháp chữa trị. Nghĩa là dùng bạo lực để pháp trị chứ không phải dùng giáo dục để nhân trị. Nhất là bạo lực đó và hệ thống pháp trị đó lại được giao cho một bộ máy công quyền mà tập đoàn Cần Lao đang thao túng th́ chỉ gây ra lạm dụng quyền thế để hà hiếp người dân mà thôi.

Những đạo luật vô hiệu và vô dụng lại thất nhân tâm như thế mà người anh chồng làm Tổng thống và người chồng làm Cố vấn chính trị cho Tổng thống không dám lên tiếng ngăn cản [2] cho nên giới trí thức và quần chúng Sài G̣n đă cho rằng chính những đạo luật chống tệ đoan xă hội này của bà Nhu “chỉ làm nổi bật thêm lên cái tư cách đạo đức giả của bà ta mà thôi” [3].

V́ cái tư cách đạo đức giả đó của bà Nhu mà Đại tá Nguyễn Chánh Thi, Trung tá Vương Văn Đông (hai lănh tụ của cuộc đảo chánh ngày 11–11–1960) mới gọi bà ta là “phản dân hại nước”, là “đĩ điếm trong dinh Độc Lập”, những lời tuyên bố được Vơ Văn Hải, Chánh văn pḥng Tổng thống Diệm, xác nhận khi ra thương thảo với phe đảo chánh. Tôi tiếc rằng Vơ Văn Hải đă chết nên thiếu mất một nhân chứng biết rơ nhiều chuyện thâm cung bí sử của bà Nhu. Tôi biết rằng Vơ Văn Hải đă kể cho nhiều người trong dinh Độc Lập như bác sĩ Bùi Kiện Tín chẳng hạn, biết việc bà Nhu giao du thân mật với viên Đại sứ Ấn Độ trong Ủy Hội Quốc Tế Kiểm Soát Đ́nh Chiến ngay dưới văn pḥng của ông Nhu. Hải cũng có cả xấp ảnh của bà Nhu tại biệt điện và tại bờ biển Nha Trang và bờ biển Ḥn Chồng chụp vợ chồng người Mỹ Gregory và một người Mỹ bạn thân của bà do dân chúng Nha Trang lén chụp được và gửi cho Hải (mong bác sĩ Bùi Kiện Tín đừng v́ những ngại ngùng chính trị hoặc v́ t́nh cảm mà không nói lên sự thật, v́ chính bác sĩ đă từng lo buồn cho Tổng thống Diệm mỗi khi nh́n thấy những tấm ảnh đồi trụy này. Nếu bác sĩ Tín v́ một lư do nào đó mà không muốn làm sáng tỏ những sự kiện lịch sử trên th́ xin cứ hỏi Cựu Hoàng Bảo Đại hay ông Trần Văn Đôn th́ biết rơ cái đạo đức của bà Nhu như thế nào). Đại sứ Ba Lan, ông Maneli, trong tác phẩm War of The Vanquished cũng ghi nhận dư luận Sài G̣n cho rằng bà Nhu là một thứ Lucretia Borgia Đông Nam Á, có liên hệ thân mật với Đại sứ Ấn Độ.

Và trong lúc bà Nhu áp lực Quốc hội để thông qua đạo luật trong sạch hóa xă hội này th́ mỉa mai thay cho chế độ và đau đớn thay cho dân tộc, em trai của bà là ông Trần Văn Khiêm vẫn chơi bời trác táng và làm tiền các thương gia, em chồng là ông Ngô Đ́nh Luyện mỗi lần từ Luân Đôn về Sài G̣n vẫn đêm đêm rượu chè như các tuỳ viên trong dinh Độc Lập đều biết (xem hồi kư Đỗ Thọ); th́ chính chồng ḿnh là ông Ngô Đ́nh Nhu vẫn không những hút thuốc phiện hàng ngày mà sau này c̣n làm giàu nhờ buôn bán thuốc phiện nữa!

Như những hoạt động nặng phần tŕnh diễn chính trị mà thiếu hẳn nội dung xă hội và không được nghiên cứu một cách nghiêm túc, đạo luật Bảo Vệ Thuần Phong Mỹ Tục của bà Nhu chỉ làm cho xă hội tạm mất đi cái bề ngoài xấu xa nhưng bên trong th́ các tệ đoan đó lại phát triển mạnh mẽ hơn và tinh vi hơn. Các h́nh thức cờ bạc, hút sách, dâm ô đan kết lại thành những hệ thống chặt chẽ và ch́m mà nhiều địa phương c̣n có nhân viên chính quyền tham dự, các h́nh thức mua dâm và bán dâm không c̣n công khai nữa và bắt đầu phát triển một cách có tổ chức và “thượng lưu” hơn, đặc biệt nạn du đăng gia tăng một cách đáng sợ đến nỗi ông Diệm cũng phải lo âu để tâm đến.

Thật thế, dù Tổng thống hô hào trong sạch hóa xă hội, dù bà Nhu đưa ra luật Bảo Vệ Luân Lư, cấm nhảy đầm… mà nạn mua dâm bán dâm vẫn tràn ngập, chứng cớ là đêm 18–1–1959, hai ngàn nam nữ thanh niên bị bắt trong Đô Thành v́ tội măi dâm (xem “Hai Mươi Năm Qua” của Đoàn Thêm trang 246).

Cuối năm 1960, trước sự bành trướng đáng ngại của nạn du đăng cướp bóc, Tổng thống Diệm đă cho thành lập một Hội đồng Liên bộ để giải quyết tệ trạng này. Hội đồng Liên bộ gồm có các ông Nguyễn Quang Tŕnh (Giáo dục), Huỳnh Hữu Nghĩa (Lao động), Trần Chánh Thành (Thông tin), Nguyễn Sĩ (Tư pháp), Trần Trung Dung (Quốc pḥng) và ba cơ quan an ninh là tướng Nguyễn Văn Là (Công an), Lê Nguyên Phu (Hiến binh) và tôi (An ninh quân đội) dưới sự điều hợp của Bộ trưởng Nội vụ là ông Lâm Lễ Trinh (hầu hết các vị trên đây đều có mặt tại hải ngoại hiện nay, trừ ba ông Trần Trung Dung, Nguyễn Sĩ, Trần Chánh Thành). Nhiều ư kiến được đưa ra thảo luận và cuối cùng đi đến kết quả sử dụng những biện pháp mạnh: lùng bắt và nhốt (nhưng không truy tố) thanh niên du đăng vào các lao xá. Tôi c̣n nhớ trong buổi họp liên bộ đó, ông Trần Chánh Thành đă có một lời phát biểu lạ lùng. Trong phần phân tích các nguyên nhân, ông cho rằng sở dĩ có nạn thanh niên du đăng là lỗi tại chánh quyền, lỗi tại người lớn, nếu người lớn gương mẫu th́ thanh thiếu niên sẽ noi theo. Lúc đó, tôi quên hỏi ông ta để biết có phải ông muốn ám chỉ bà Nhu và các thành viên trong gia tộc Ngô Đ́nh không ?

Nhưng dù luật Bảo Vệ Luân Lư của bà Nhu được thi hành với các biện pháp và các phương tiện chế tài do Hội đồng Liên bộ hỗ trợ, và dù với sự quan tâm của Tổng thống Diệm, nạn du đăng và tệ trạng xă hội mỗi ngày một gia tăng (đến nỗi ngay sau ngày cách mạng 1–11–63 thành công, tướng Mai Hữu Xuân, với tư cách Đô trưởng Sài G̣n Chợ Lớn, đă phải đề nghị đem mấy ngàn thanh niên du đăng xuống trại cải tạo Thủ Đức, một số khác chuyển vào trung tâm huấn luyện Quang Trung. C̣n một số ít độ hơn 100 tên du đăng hạng nặng thuộc loại bất khả trị th́ bị đày ra Côn Đảo). Cũng từ mùa hè năm 1963, lần đầu tiên trong lịch sử giáo dục nước nhà, các đề thi Trung học và Tú tài được một tổ chức đem bán cho các thí sinh mở đầu cho tệ nạn tiết lộ và buôn bán đề thi kéo dài cho đến dưới thời Thiệu.

Nạn măi dâm lén lút, nạn du đăng lộng hành, phong trào buôn bán đề thi là những tệ đoan phát xuất từ tầng lớp thanh thiếu niên mà nguyên do chủ yếu là v́ đạo luật Bảo Vệ Thuần Phong Mỹ Tục của bà Nhu đă không điều nghiên kỹ càng, và phần áp dụng đă không phù hợp với thực tế Việt Nam lúc bấy giờ. Nhưng một lư do khác không kém phần quan trọng nữa là làm sao thanh thiếu niên có thể chịu đựng không phản kháng, khi mà người mẹ đẻ ra đạo luật đó, và những ông Cố, ông Cậu, những đoàn viên của đảng Cần Lao lại là những người đầu tiên dẫm nát lên đạo luật đó.

Thượng bất minh, Hạ tắc loạn, có lẽ đó là điều mà ông Trần Chánh Thành muốn nói trong buổi họp liên bộ đầu tiên, buổi họp để giải quyết những hệ quả tác hại của một người đàn bà cũng tác hại không kém.

Ông Trần Văn Lư, người đă từng là bạn thân và đồng chí của nhà Ngô, đă cho tôi biết rằng năm 1943, khi ông Ngô Đ́nh Khôi và ông Ngô Đ́nh Thục đi Hà Nội cưới cô Trần Thị Lệ Xuân cho ông Nhu th́ v́ đoạn đường Huế–Hà Nội quá xa nên họ đă phải ngừng xe và nghỉ lại đêm tại Hà Tĩnh, trong dinh Tuần Vũ của ông Lư. Trong dịp này, v́ sợ ông Lư chê cười nên hai ông Khôi và Thục phải tâm sự phân trần với ông Lư như sau: “Gia đ́nh chúng tôi nào có muốn rước “ngựa cái” về nhà để phá hoại gia phong, huống chi Cụ tôi ngày xưa với các ông Trần Văn Thông, Thân Trọng Huề vốn chống đối nhau th́ làm sao có thể kết làm thông gia được. Nhưng v́ chú Nhu quá mê con gái ông Trần Văn Chương nên chúng tôi đành phải chịu khổ tâm mà chiều ḷng chú ấy” (ghi chú: ông Trần Văn Thông là một vị Tổng đốc, ông nội của bà Nhu, c̣n ông Thân Trọng Huề ông ngoại của bà Nhu, là một Thượng thư Nam triều cùng thời với cụ Ngô Đ́nh Khả). Có lẽ lúc mới cưới bà Nhu, gia đ́nh không ưa nên ông Diệm đă có lúc ném cái gạt tàn vào người bà ta như nhiều người đă biết.

Viết về bà Nhu, ông Đoàn Thêm có một đoạn phân tách sâu sắc như sau:

“… Không những bà ấy cứ tin rằng bà phải làm nếu không th́ chẳng ai làm một số việc mà bà coi là tối cần: như huy động phụ nữ vào công việc chung. Nhưng họ phàn nàn: thái độ của bà làm hại chánh sách; giả thử bà dễ dăi, nhún nhường mềm dẻo th́ may ra cũng được tin theo phần nào, ít ra không bị ghen ghét lắm. Nhưng bà nói quá mạnh, có vẻ coi thường hết mọi người nên dù hành động có ưu điểm ǵ chăng nữa cũng không thể đổi ngược chiều công luận.

Nguyên do sâu xa nhất và đích thực nhất của nỗi ác cảm chung của sự mâu thuẫn giữa lối sinh hoạt của bà và ư niệm thắm thiết về sắc đẹp của nhiều người đàn ông nước Việt: người đẹp mà muốn khỏe và hách nữa th́ quá lắm không chịu nổi. Nên dù phải hay trái, người đàn bà Việt Nam muốn sống theo gương đàn bà tiền phong (avant-garde) Âu-Mỹ, tất chưa thể được yên thân trên một đất nước mà nhiều người c̣n ghê sợ những Vơ Hậu và những Từ Hi”[4].

Là một nhà luật học, là một nhà làm văn hóa, lại vừa là một chứng nhân của thời đại, ông Đoàn Thêm chẳng những đă chê ông Diệm là quan liêu phong kiến, bất tài bệnh hoạn, chỉ đáng làm quan Nam triều, chỉ đáng làm Tổng thanh tra, ông c̣n lên án bà Nhu là một thứ Từ Hi, Vơ Hậu, thế mà giọng văn của ông vẫn rất linh hoạt nhẹ nhàng. Phần tôi vốn là quân nhân, nên xin nói thẳng rằng nếu gia đ́nh họ Ngô không rước “ngựa cái” hay “rồng cái” về nhà, hoặc nếu bà Nhu khiêm cung đức hạnh và không tham quyền háo danh trong thời gian ông Diệm cầm quyền th́ may ra ông Diệm c̣n sống sót vào năm 1963 để họ Ngô khỏi bị ô danh muôn đời. Và tôi cũng tin rằng nếu không có bà Nhu khuynh loát trong dinh Độc Lập, không làm Đệ Nhất phu nhân th́ có lẽ miền Nam Việt Nam đă không đến nỗi rối loạn đưa đến thắng lợi dễ dàng cho Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Khốn nỗi bà Nhu lại là “mẫu nghi thiên hạ” nên thảm họa mới xảy đến cho nhân dân miền Nam như bác sĩ Dương Tấn Tươi đă mượn tiếng cười chua chát để trách oán bà Nhu:

Dưới triều đại Ngô Đ́nh Diệm, người ta cố tận dụng lối tuyên truyền để tŕnh bày một gia đ́nh như là đáng tiêu biểu cho cả một dân tộc. Tuy có sự đảm bảo của bài đường luật, chữ phết vàng trên bảng sơn đen bóng loáng nhưng nào ai dấu được sự hạ giá quá chán chường. Cũng như đem một người đàn bà thiếu đức hạnh sơ đẳng của phụ nữ Việt Nam lên chức mẫu nghi thiên hạ th́ có ǵ mỉa mai hơn [5].

Ngoài ra nhiều người ngoại quốc c̣n lên án vợ chồng Ngô Đ́nh Nhu một cách quyết liệt hơn. Đồng một quan điểm với những kư giả danh tiếng như Malcolm Brown và Sergliano, giáo sư Buttinger, người bạn của ông Diệm viết rằng:

Đối với quần chúng Việt Nam nói chung và giới trí thức nói riêng th́ những cố gắng để kiểm soát nền đạo lư công cộng và cá nhân của dân chúng làm tăng thêm một cách gay gắt điều ám thị về bà Nhu vốn đă được coi như là người thiếu đức hạnh. Tại miền Nam Việt Nam, vợ chồng Nhu là hai nhân vật bị dân chúng oán ghét nhất. Không có điều ǵ mà vợ chồng Nhu không dám làm: ŕnh rập cộng sự viên, bắt bớ một cách độc đoán những người t́nh nghi là đối lập, vu khống và xuyên tạc họ trắng trợn. Tất nhiên khó mà thu lượm được những bằng chứng tham nhũng của vợ chồng Nhu nhưng ai ai cũng biết họ đă bóc lột những số tiền vô cùng to lớn của thương gia Hoa Kiều và Việt Nam, những kẻ xin môn bài xuất nhập cảng, xin đấu thầu cho chính phủ. Lạm dụng quyền hành, hối mại quyền thế, dĩ công vi tư, tham nhũng, khinh miệt thuộc cấp và bất chấp nhu cầu của nhân dân, nhà Ngô đă làm gương cho Bộ trưởng, Dân biểu, Tướng lănh, Tỉnh trưởng, Xă trưởng những kẻ mà nhà Ngô sử dụng như công cụ. Đồng ư với những việc làm xấu xa đó, những tay sai của nhà Ngô cũng mua lấy sự khinh bỉ vừa của cả quan thầy vừa của cả nhân dân [6].

Đă mang bản chất con người hư đốn, đă bẩm sinh là thứ đàn bà Lucretia Borgia, đă sớm hư thân mất nết từ thời c̣n là học sinh trường trung học Albert Sarraut như kư giả Karnow đă mô tả mà sinh viên Hà Thành thời bấy giờ nhiều người biết rơ, th́ Trần Thị Lệ Xuân tức Đệ Nhất Phu Nhân thời Đệ Nhất Cộng Ḥa làm sao có thể trở thành người đàn bà đức hạnh được.

Thật thế, sau khi Ngô triều bị lật đổ, bà Ngô Đ́nh Nhu sống đời một sương phụ âm thầm và cô đơn tại ngoại ô thành phố La Mă nhưng vẫn bị rất nhiều nhà văn, nhà báo tên tuổi không buông tha cho bà cái tội dâm loạn và tham quyền đưa đến việc sụp đổ miền Nam và cái chết của ba anh em Ngô Đ́nh. Những nhà văn nhà báo đó cũng không quên nhắc đến những thủ đoạn của bà Nhu mê hoặc người anh Tổng thống độc thân mà v́ “mở miệng mắc quai”, ông Tổng thống đành để cho người em dâu tội lỗi tha hồ lộng quyền, thao túng chánh t́nh và xă hội miền Nam.

Dưới đây là những tài liệu mới ra đời tại hải ngoại viết bởi những nhân chứng và nhà văn tên tuổi:

- Cuốn “Đệ nhất phu nhân” của học giả Hoàng Trọng Miên, tác giả cuốn “Văn học toàn thư”.

- Cuốn “Những bí ẩn lịch sử dưới chế độ Ngô Đ́nh Diệm” của ông Lê Trọng Văn vốn là đặc vụ của ông Ngô Đ́nh Nhu.

- Bài báo “Đây ngôi biệt thự mùa hè của bà Nhu tại Đà Lạt” có lời phê phán chế độ Diệm và bà Nhu của hai nhà văn học lớn là học giả Nguyễn Hiến Lê và thi sĩ Đông Hồ (tạp chí Tia Sáng, Houston, số 26 tháng 8 năm 1988).

- Bài báo “Trương Đ́nh Cát và Hà Như Chi” của Trung tướng Nguyễn Chánh Thi (tạp chí “Ánh Sáng Dân Tộc” Fresno số 1 tháng 5 năm 1989).

(Xin xem thêm hai bài báo ở phần Phụ Lục)

 

-o0o-

 

Hoạt động của bà Nhu c̣n nhiều loại thất nhân tâm làm hại cho chế độ và làm lợi cho Cộng Sản đó vẫn cứ tiếp tục và lên đến cao điểm trong chuyến công du giải độc nhân biến cố Phật giáo mà tôi sẽ đề cập sau này. Bây giờ xin nói về ông Ngô Đ́nh Nhu, người được xem như là bộ óc của chế độ, và nếu không có ngày 1–11–63 th́ sẽ là kẻ thừa kế đương nhiên chức vụ Tổng thống của nền Đệ Nhất Cộng Ḥa.

Quả thật từ khi quen biết ông vào những ngày đầu của thập niên 40, cho đến thời kỳ ông oai danh tột đỉnh những năm đầu thập niên 60, tôi chưa bao giờ có được sự cảm mến và tín phục con người của ông Nhu. Dù đă có lúc ông đến tận ngôi nhà nghèo nàn của tôi tại cửa Đông Ba (Huế) để khen tặng, dù trong quá tŕnh hơn 20 năm hoạt động với ông Diệm đă có nhiều dịp cho ông và tôi chia sẻ những thành công và thất bại chung… nhưng chưa bao giờ, và không bao giờ, ông Nhu tạo được nơi tôi một ấn tượng tốt của một cấp lănh đạo hữu tài hữu đức. Báo chí dưới chế độ Diệm và sau này một vài tờ báo hải ngoại thuộc phần tử hoài Ngô trong phong trào gọi là Phục hưng tinh thần Ngô Đ́nh Diệm chủ xướng, đă huyền thoại hóa con người ông Nhu và tô vẽ cho ông những kích thước không bao giờ có thật. Có lẽ v́ biết ông quá rơ, và biết từ thời ông c̣n là một công chức của Pháp, nên tôi đă không bị chức vụ và bằng cấp của ông mê hoặc từ đầu như một số người khác. Do đó tôi đă thấy nơi ông một loại “chính khách xa lông” rất tiêu biểu: khi chưa có quyền th́ ve văn vận động đấu tranh chắp vá, khi nương theo sự thành công địa vị của người anh mà bước vào nắm quyền hành th́ cũng lại tiếp tục cái kỹ thuật mượn sức người khác để củng cố sức ḿnh mà đánh phá mọi lực lượng đối lập. Đó là loại chính trị vận dụng thiếu cơ bản và thiếu chiều sâu để tính chuyện lâu dài, chứ tự ông Nhu, tôi không thấy ông thành công trong việc xây dựng một chủ lực cho chính ḿnh để làm rường cột cho chế độ, và để tiến hành cuộc cách mạng xă hội cần thiết cho miền Nam lúc bấy giờ. Tôi thấy rơ rằng triết lư đấu tranh của ông là t́m cách hủy diệt địch mà không đặt trọng tâm vào việc xây dựng sức mạnh của ta trong khi đáng lẽ phải tiến hành cả hai nhiệm vụ đó một cách song hành.

Cho nên ông đă nhờ Mỹ bảo vệ để chống Pháp mà nắm chính quyền, rồi lại phản Mỹ để hợp tác với Pháp, và cuối cùng vào năm 1963, nhờ Pháp để thương thảo với Cộng Sản Hà Nội. Trong nước th́ ông thẳng tay đàn áp thủ tiêu đối lập, c̣n cái gọi là chủ lực đảng Cần Lao Công Giáo th́ chỉ khai sinh cho có rồi hoặc v́ bất tài, hoặc v́ không có chủ ư nên đă để cho nó trở thành một thứ quái vật xổng chuồng cắn phá cả nhân dân lẫn chế độ.

Chủ nghĩa Nhân Vị, đảng Cần Lao và Hiến Pháp VNCH được xem như là những tác phẩm chính yếu của ông th́ như tôi đă đề cập trong những chương trước, chỉ là những sản phẩm trí thức bệnh hoạn, chắp vá từ nhiều lư thuyết Tây phương khác nhau và từ nhiều tiền lệ lịch sử khác nhau. Sở dĩ có sự chắp vá chính trị ấu trĩ đó là v́ ông Nhu quan niệm cần có một thể chế độc tài, một chủ trương cai trị độc tài, và tập trung quyền lực vào một giai cấp lănh đạo độc tôn để trước là chống Cộng và sau là cho tên tuổi của ḍng họ Ngô Đ́nh vào bảng vàng bia đá của lịch sử.

Nhưng từ cơ bản, chủ trương chống Cộng và xây dựng đất nước bằng độc tài (nhất là độc tài kiểu Thiên Chúa giáo Trung Cổ) và độc tôn (loại độc tôn quân chủ phong kiến) đă là những quan niệm chiến lược sai lầm lớn để đối đầu với chiến tranh nhân dân của Cộng Sản và để đi t́m sự yểm trợ có điều kiện của những nước Tây phương lấy dân chủ tự do làm nguyên lư chỉ đạo quốc gia. Quan trọng hơn cả, độc tôn và độc tài là đi ngược với xu thế thời đại và ước vọng của dân ta sau cả trăm năm dài ngoại thuộc. Dân tộc xả thân v́ đất nước hơn một thế kỷ không phải để cuối cùng lại chui vào chu kỳ nô lệ đen tối cũ.

V́ vậy, ba tác phẩm đó của ông Nhu vừa không nhất quán giữa nội dung và h́nh thức, vừa không hiệu dụng trong thực tế, và vừa gây tác hại cho sinh lực quốc gia. Cho nên dân tộc đă dơng dạc khước từ và cuối cùng đă quyết liệt trừng phạt. Tên tuổi của ḍng họ Ngô Đ́nh có đi vào lịch sử thật nhưng đi bằng ngả sau và được ghi tiếp theo vào danh sách của những phản thần, bạo chúa Lê Long Đỉnh, Trần Ích Tắc, Khải Định, v.v…

Có chính quyền trong tay, có đảng Công Giáo Cần Lao làm chủ lực, có Hiến pháp và Quốc Hội làm một thứ chiêu bài bảo đảm, có Mỹ và Vatican yểm trợ… lại có Cộng Sản Hà Nội để biện minh cho hành động, có hoàn cảnh chậm tiến của quốc gia để bào chữa cho lỗi lầm, thế mà ông Nhu đă làm được ǵ cho quê hương đất nước trong suốt 9 năm cầm quyền, hay ngược lại, đă tiêu diệt sức mạnh của dân tộc và chính nghĩa của quốc gia để đẩy miền Nam đến nhanh hơn và gần hơn bờ vực thẳm của ngày 30 tháng 4 năm 1975? Tôi xin lấy một số công tác độc đáo và được nhóm sử gia hoài Ngô tự hào để phân tách về giá trị đích thực của ông Nhu.

 

Chỉ một thời gian ngắn sau khi ông Diệm làm Tổng thống, ông Nhu bắt đầu tổ chức những lực lượng ngoại vi có tính quần chúng để yểm trợ cho chính quyền. Đây là một công thức cổ điển về đấu tranh đă được các đảng Cộng Sản Nga và đảng Quốc Xă Đức thiết kế để điều động và lănh đạo quần chúng. Để bảo đảm sự hiệu dụng của công thức này, điều kiện tiên quyết là các tổ chức này phải do một bộ phận của đảng chủ lực (hay là đảng cầm quyền) bí mật phát động và kiểm soát mới có khả năng tạo được sức hút rộng răi trên mọi tầng lớp quần chúng, và đến khi cần thiết có thể phát khởi những cao trào nhân dân.

Hai tổ chức Liên Đoàn Công Chức Cách Mạng Quốc GiaThanh Niên Cộng Ḥa do ông Nhu mang nặng đẻ đau, tuy đă cố gắng bắt chước mô thức này, nhưng v́ quá thô kệch và vụng về nên trở thành tṛ hề chính trị cho quần chúng và gánh nặng tài chánh cho quốc gia. Thật vậy, trước hết là về mặt căn cước chính trị của các tổ chức này, ai cũng biết là của chính quyền chứ không do nhân dân tự phát, v́ đảng Cần Lao của ông Nhu chỉ được giao cho nhiệm vụ khủng bố tranh đoạt quyền lợi thay v́ tiến hành những tổ chức căn bản trong nhân dân. V́ đă là của chính quyền chứ không phải của đảng th́ cái yếu tố thứ hai là bí mật điều động và kiểm soát cũng không c̣n nữa. Lộ liễu đến cả trong cái danh xưng của tổ chức là “Công Chức Cách Mạng” nên trọng điểm thứ hai của tổ chức là nội dung chính trị của nó cũng trở thành rỗng tuếch. Ta hăy nghe ông Vơ Phiến, một nhà văn dân tộc phê phán như sau:

Thật là lạ lùng: Công chức và cách mạng là hai thái cực mâu thuẫn, một bên th́ chấp nhận cúi ḿnh theo kỷ luật, một bên th́ muốn phá tung những câu thúc, những cái cũ kỹ. Như thế th́ làm sao công chức với cách mạng có thể đi đôi với nhau được mà lại thành lập “Liên Đoàn Công Chức Cách Mạng Quốc Gia” [7].

Cũng vậy lực lượng Thanh Niên Cộng Ḥa mà cấp lănh đạo từ trung ương đến tận các cơ sở tỉnh quận toàn là người của chính quyền, hoặc lố lăng thân chính, đă không thu hút được thành phần thanh niên trẻ có nhiệt tâm và có tinh thần cộng ḥa với những ước vọng hiến thân cho tự do và dân chủ thật sự. Cho nên, bên trong những bộ đồng phục xanh của những công chức “sớm vác ô đi tối vác về”, ta không t́m được những ngọn lửa bừng bừng ḷng yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam từ ruộng đồng đến giảng đường đại học, từ công trường xưởng thợ đến núi đỏ rừng xanh. Ngược lại ta chỉ t́m thấy rất nhiều vẻ già nua thư lại, nét cam chịu phục ṭng của những người mang thân phận làm cho hết chuyện qua ngày.

Điều thê thảm là bộ óc của chế độ lại đặt rất nhiều kỳ vọng và tin tưởng vào những bộ phận đấu tranh như thế để bảo vệ chế độ Cộng Ḥa và xây dựng Cách Mạng Nhân Vị:

… Nhưng ông Nhu đă tin và tin thật vào những bộ đồng phục màu xanh. Bộ đồ đó lại không có phép lạ biến ông chủ sự hay người thư kư thành một phần tử đấu tranh. Bắt mặc th́ mặc, xếp hàng th́ xếp hàng, giơ tay th́ giơ tay. Người tùy phái của tôi vừa cười rũ vừa thay đồ vừa tủm tỉm xin phép “đi thanh niên”, rồi một lúc sau về lại trút vỏ thanh niên, lại đưa giấy và mở cửa cho khách, hút thuốc và đọc báo: anh ta cũng chẳng biết ḿnh cách mạng ở chỗ nào. Nhưng cố vấn Ngô Đ́nh Nhu, học giả kiêm chính trị gia, đă tỏ vẻ hài ḷng về sự thành công của ḿnh khi đứng nh́n diễn hành hàng ngàn bộ đồ xanh. Tổ chức của ông có giúp được chút nào cho chế độ được đứng vững hay không? [8].

Xuất phát từ chính quyền, mục tiêu chính trị là bảo vệ chế độ, đối tượng kết nạp là thành phần ngoan ngoăn phục tùng, cho nên hoạt động của các tổ chức ngoại vi này không c̣n ǵ khác hơn là đi diễn hành, đi hoan hô đả đảo, mà không có một xác tín chính trị nào về nền Cộng Ḥa và về cuộc cách mạng. Mà không có cũng là phải v́ nền Cộng Ḥa mà họ đang uể oải xây dựng có phải là nền Cộng Ḥa chân thực đâu; cuộc cách mạng mà lănh tụ của họ đang chủ xướng có phải là một cuộc cách mạng v́ họ và cho họ đâu.

Cũng v́ vậy mà ngày 15 tháng 8 năm 1963, khi vị Tổng thủ lănh Ngô Đ́nh Nhu kêu gọi đoàn viên Thanh Niên Cộng Ḥa “làm rạng tỏ chính sách” bằng cách phản ứng quyết liệt với lực lượng sinh viên và Phật tử trong biến cố đàn áp Phật giáo th́ đại đa số đoàn viên chẳng những đă không có phản ứng ǵ hết mà c̣n ră ngũ để đứng về phía lực lượng bị đàn áp đang đấu tranh. Phải đợi cho đến ngày 1–11–1963, khi tiếng súng cách mạng đáp tiếng gọi của nhân dân nổ lớn, nổ mạnh vào dinh Gia Long th́ người thanh niên gọi là “Thanh Niên Cộng Ḥa” mới hành xử thực sự một cách Cộng Ḥa khi họ dơng dạc khước từ lời kêu cứu khẩn cấp của ông Tổng giám đốc Thanh niên Cao Xuân Vỹ và Trung tá Trần Văn Phước, thủ lănh Thanh Niên Cộng Ḥa Đô Thành, đang nuôi ảo vọng tổ chức một lực lượng phản đảo chánh. Thật vậy, yếu tính của một nền Cộng Ḥa là ǵ nếu không phải là dân chủ, là quyền làm chủ đất nước của người dân qua các định chế dân cử. Trong bộ đồng phục màu xanh từ mấy năm qua, họ chỉ là một bộ phận tôi tớ chứ có ngày nào được tự do chọn lựa, tự do nói lên ước nguyện của ḿnh đâu! Và ngày 1–11–63 đă cho họ cơ hội dơng dạc nói lên tiếng nói phản ánh ước nguyện của họ đó. Cho nên chính trong ngày lịch sử đó họ mới thật sự cùng với thanh niên cả nước trở thành những thanh niên cộng ḥa trên cả hai mặt tâm thức lẫn hành động.

Sự thất bại trong việc tổ chức Liên Đoàn Công Chức Cách Mạng Quốc Gia và lực lượng Thanh Niên Cộng Ḥa, hai cánh tay nối dài của chế độ, để đi vào quần chúng do vị cố vấn Tổng thống tổ chức và điều hành, đă nói lên rất đủ kiến thức và khả năng của ông Nhu về mặt đấu tranh chính trị. Đó là cái kiến thức và khả năng làm những công tác biểu dương bên ngoài mà không có một thực chất sâu sắc ở bên trong. Mà ngay cả nhiệm vụ biểu dương đó cũng mang tính chất hài hước chứ không có tác dụng nào đối với nhân dân Việt Nam, đối với đồng minh Hoa Kỳ, và nhất là đối với kẻ thù Cộng Sản Hà Nội nếu không muốn nói là đă có phản tác dụng nguy hại cho chính chế độ vậy.

Đó là nói về sự thất bại của hai tổ chức cơ hữu của chế độ. C̣n để thực sự đối kháng với kẻ thù trên mặt trận quân sự chính trị, ông Ngô Đ́nh Nhu đă đích thân điều khiển việc thực hiện chương tŕnh Ấp Chiến Lược, một chương tŕnh được nâng lên hàng quốc sách.

Nói cho đúng, quan niệm chiến lược nhằm thiết kế những đơn vị hành chánh có vơ trang tại thôn quê để tự bảo vệ và được huấn luyện chính trị để từ đó đan vào nhau thành một hàng rào vừa pḥng ngự vừa tấn công là sáng kiến của ông Robert Thompson, một chuyên viên chống du kích người Anh. Sáng kiến này đă được thực hiện hữu hiệu tại Mă Lai và chận đứng cũng như tiêu diệt quân phiến loạn Mă–Cộng, cho nên chính quyền Kennedy đă xem đó như một sách lược quan trọng khả dĩ có thể công phá được loại chiến tranh du kích của Cộng Sản tại chiến trường Việt Nam.

Và cũng nói cho thật đúng th́ “Ấp Chiến Lược” không phải là một phát minh mới mẻ lạ lùng ǵ đối với nhân dân Việt Nam. Trong quá tŕnh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, nhân dân và triều đ́nh của nước ta đă biết rào làng, lập đoàn tuần canh, cổ súy ư thức làng xă để đối phó với giặc cướp, với quân xâm lăng và với cả sự hà khắc của thiên nhiên nữa. Lũy tre gai góc và rậm rạp đă là những chiến lũy thiên tạo vững chắc, đoàn tuần canh siêng năng đă là những cán bộ quân sự minh mẫn và nhiệt t́nh; hội làng, lễ đ́nh, tế thần đă là những sinh hoạt văn hóa chính trị nuôi dưỡng ư thức và khả năng đề kháng của xóm làng Việt Nam. Trong cuộc chiến Pháp–Việt (1945–1954), Việt Minh đă thiết lập tại Bắc Việt những làng chiến đấu để chận đứng những chiến dịch càn quét của quân đội cơ giới Pháp và nhiều khi gây tổn thất nặng nề cho đoàn quân thực dân viễn chinh. Dưới chế độ vua Bảo Đại, các Thủ hiến Phan Văn Giáo và Trần Văn Lư cũng đă xây dựng một hệ thống pḥng thủ tại miền Trung bằng các làng Hương Vệ để bảo đảm an ninh cho vùng nông thôn Trung Việt.

Cho nên nói rằng ông Nhu là “cha đẻ” của chính sách Ấp Chiến Lược như bộ máy tuyên truyền của chế độ vẫn thường rêu rao, là một sự bịp bợm ấu trĩ và đầy trào phúng. Ngay cả chính sách này, lúc được Hoa Kỳ đề nghị, cũng đă từng bị ông Nhu đả kích kịch liệt [9]. Măi cho đến khi t́nh h́nh an ninh tại nông thôn trở nên tồi tệ hơn và nhất là khi Hoa Kỳ chịu tháo khoán một ngân quỹ lớn lao, ông Nhu mới chấp thuận thực hiện chính sách này và thêm vào đó một mớ ư niệm “tam túc, tam giác” cho quốc sách Ấp Chiến Lược có vẻ có một triết lư chính trị riêng, để tỏ ra ḿnh cũng có một lư thuyết chống lại chiến tranh nhân dân của Cộng Sản.

Với một chủ thuyết chỉ đạo lai căng nửa Mỹ nửa Việt như thế, cho nên khi biến thành hành động cụ thể để đi vào thực tế Việt Nam, “quốc sách” ấp chiến lược đă trở thành một mối họa cho nhân dân, và trở thành (một lần nữa) nhược điểm lớn của chế độ cho kẻ thù khai thác đánh phá.

Hai yếu tố lớn làm thui chột quốc sách này, như thường lệ, vẫn là thứ nhất, óc chủ quan nặng lư thuyết của ông Ngô Đ́nh Nhu, và thứ hai là bộ máy nhân sự để thực hiện quốc sách này lại chuộng h́nh thức, tham lợi lộc và ưa nịnh hót vốn là đặc tính cố hữu của Cần Lao Công Giáo.

Trước hết, trên mặt địa lư nhân văn, ruộng đồng miền Nam rộng mênh mông, c̣ bay thẳng cánh nên gia cư không quần tụ lại thành thôn xóm khắng khít như nông thôn miền Bắc, do đó đi từ nhà này đến nhà nọ nhiều khi cách xa bốn năm cây số, hai ba con kênh. Đất đai miền Nam lại ph́ nhiêu màu mỡ nên người dân làm ăn thư thả, tâm hồn phóng khoáng và tính t́nh bộc trực; họ ghét sự câu thúc trên cả hai mặt tâm lư lẫn vật lư, họ thích sống phóng khoáng trong cảnh trời cao đất rộng để đập vỡ một xị đế theo giọng vọng cổ lên bổng xuống trầm… V́ vậy tập trung họ trong một ấp xa xôi có rào, có hào, có cắm chông, có vọng gác đă là một điều phản tâm lư, lại kiểm soát gắt gao giấy tờ, kiểm soát thời giờ và hoạt động nông tác của họ th́ quả thật là thất nhân tâm. Huống ǵ bắt họ rời bỏ nơi chôn rau cắt rốn, mồ mN