MỤC LỤC

 

 

 
 

 

   Lời Giới thiệu của NXB

   Lời Mở đầu

 * * *

Chương 01

Chương 02

Chương 03

Chương 04

+ H́nh ảnh 1

Chương 05

Chương 06

Chương 07

Chương 08

Chương 09

Chương 10

Chương 11

Chương 12

Chương 13

Chương 14

Chương 15

Chương 16

Chương 17

Chương 18

Chương 19

Chương 20

 

THƯ MỤC

PHỤ LỤC

Phụ lục A

Phụ lục B

Phụ lục C

Phụ lục D

Phụ lục E

Phụ lục F

 

+ H́nh ảnh 2

 

* * *

 

CHƯƠNG XI

 

NĂM 1960, BẮT ĐẦU

CỦA SỰ SỤP ĐỔ

 

Vào khoảng đầu xuân năm 1958, như đă nói trong một chương trước, tôi được chỉ định đi thanh tra các đơn vị Công binh trong khi chờ đợi một nhiệm vụ thường trực hơn sau thời gian một năm ở Pháp. Tuy công tác có tính cách tạm thời và tuy không có một kiến thức nào về ngành chuyên môn này nhưng nhờ dịp đó, và bằng những thẩm định thuần túy an ninh quốc pḥng xuyên qua ngành Công binh, tôi đă được đi khắp miền Nam và nghiên cứu một cách khá chính xác về t́nh h́nh đất nước.

Tôi c̣n nhớ vào tháng Ba năm đó, tôi cầm đầu phái đoàn thanh tra xuống Sa Đéc định thăm Trung tá Nguyễn Bảo Trị đang chỉ huy một sư đoàn tại đây nhưng Trị đi vắng, Thiếu tá Trần Thanh Chiêu, Tham mưu trưởng Sư đoàn, tiếp tôi. Chiêu c̣n trẻ tuổi, chưa bao giờ chỉ huy đơn vị tác chiến, nhưng nhờ gia đ́nh Công giáo có liên hệ nhiều với ông Ngô Đ́nh Khôi nên được anh em ông Diệm hết sức thương yêu, tín nhiệm, nâng đỡ. Chiêu ham đọc sách, thích lư luận về chính trị và quân sự đúng với phong cách tính t́nh của người dân vùng quê hương Nam Ngăi.

Chiêu cho tôi biết chỉ mới đầu năm 1958, nghĩa là chưa đầy 4 năm sau hiệp định Genève mà Việt Cộng đă thực hiện xong giai đoạn giáo dục quần chúng và tổ chức hạ tầng cơ sở cho nên t́nh h́nh nông thôn tuy bề ngoài có vẻ an b́nh nhưng bề sâu thật sự đă có những đợt sóng ngầm chuyển động. Theo Chiêu th́ dân chúng vùng Hậu Giang, trừ những làng Ḥa Hảo, đều đă theo Việt Cộng hết nhưng chính quyền địa phương th́ vẫn chủ quan và vẫn báo cáo láo với Tổng thống là t́nh h́nh an ninh tốt đẹp. Chiêu thành khẩn nói với tôi: “Em biết Đại tá rất trung thành với Tổng thống, Đại tá nên nói rơ cho ông biết sự thật kẻo ông Cụ bị các Tỉnh trưởng lừa bịp hoài”.

Tôi tin Chiêu không phóng đại t́nh h́nh bởi v́ ngay giữa Sài G̣n vào tháng 10 năm ngoái (1957), trong một ngày mà Việt Cộng dám đặt hai quả ḿn, một tại đường Trần Hưng Đạo, một tại chợ An Đông làm nổ tung một chiếc xe chở Mỹ kiều và làm sập đổ một góc Khách sạn có sĩ quan Mỹ trú ngụ. Và vào tháng 11 năm 1957, trong cuộc hành quân ở Ô Môn (Cần Thơ), bên ta đă bắt được đến 12 lính Việt Cộng và tịch thu được nhiều vơ khí khá hiện đại. Về Sài G̣n, tôi tŕnh bày t́nh h́nh an ninh chung, kể lại những lời Trần Thanh Chiêu đă nói cho Tổng thống Diệm nghe nhưng tôi bị ông “tạt ngay một gáo nước lạnh lên đầu” như ông đă thường la rầy Trung Tá Nguyễn Văn Châu, giám đốc Nha Chiến Tranh Tâm Lư là hay bi quan: “Anh chớ nghe thằng Chiêu nói tầm bậy”.

Thật vậy, trong lúc anh em ông Diệm tự hào tự măn v́ những lời ca ngợi của một số chính khách tướng lănh Mỹ, và lạc quan v́ những buổi đón tiếp đông đảo của dân chúng mỗi lần ông đi kinh lư, th́ t́nh h́nh an ninh của miền Nam đă thật sự đến hồi đáng lo ngại.

Kể từ năm 1956, sau khi ông Diệm được Hoa Kỳ khuyến khích từ chối tổ chức Tổng tuyển cử hai miền theo quy định của hiệp ước Genève, th́ giới lănh đạo Bắc Việt một mặt cho đài phát thanh Hà Nội suốt ngày tố cáo sự vị phạm trắng trợn này và kêu gọi nhân dân miền Nam nổi dậy, mặt khác tiến hành việc khai thông và chỉnh trang lại con đường giao liên và vận chuyển từ Bắc vào Nam, gọi là “Đường giây ông Cụ” (để sau này biến thành Đường ṃn Hồ Chí Minh). Số cán bộ bí mật không tập kết ra Bắc cũng vận dụng và tổ chức lại những thành phần kháng chiến chống Pháp cũ nên đă gây được nhiều thành quả đáng kể.

Trong ba năm từ 1957 đến 1959, Việt Cộng vừa tổ chức hạ tầng cơ sở tại nông thôn, vừa bắt đầu mở rộng phạm vi ảnh hưởng bằng các hoạt động bắt cóc và ám sát cán bộ ấp xă của chính quyền, mà chỉ nói riêng năm 1957 mà thôi, số cán bộ chính quyền bị thủ tiêu đă lên đến 472 người. Con số này tăng gấp đôi vào năm 1958 và đến năm 1960 th́ trung b́nh cứ mỗi tuần lễ có đến 15 cán bộ nông thôn, viên chức xă ấp bị Việt Cộng giết [1].

Nh́n lại toàn bộ mọi khía cạnh của cuộc chiến Việt Nam, không ai có thể tưởng tượng được rằng sau Hiệp định Genève 1954, trong khi Cộng Sản Bắc Việt bị kiệt quệ về mọi mặt và trong lúc miền Nam Việt Nam được đệ nhất cường quốc Hoa Kỳ yểm trợ tận t́nh và dồi dào mà chỉ 5 năm sau (1960) t́nh trạng an ninh ở miền Nam đă bị thui chột ở hạ tầng v́ bị sức mạnh công phá của kẻ thù ở nông thôn cũng như ở các vùng ven biên đô thị. Ngày 26 tháng giêng năm 1960, một trung đoàn thuộc sư đoàn 13 đóng ở Trảng Sập, cách tỉnh lỵ Tây Ninh khoảng 12 cây số, bị Việt Cộng tấn công gây thiệt hại nặng nề cả về nhân mạng lẫn vũ khí.

Ngoài tác dụng quân sự dĩ nhiên của nó, thảm bại của sư đoàn 13 c̣n chứng tỏ thêm hai điểm rất rơ ràng trong chính sách cai trị của ông Diệm: đó là chính sách sử dụng nhân sự qua việc lựa chọn Trung tá Trần Thanh Chiêu, một tay chân “Cần Lao Công giáo” thân tín, giữ chức Tư lệnh Sư đoàn dù. Chiêu không có kinh nghiệm chiến trường (chỉ trong 5 năm Chiêu được thăng cấp từ Trung úy lên Trung tá vào giai đoạn mà t́nh trạng đặc cách và t́nh h́nh chiến sự chưa đến nỗi sôi bỏng như vào những năm 1970 sau này) và dù quân đội lúc bấy giờ không thiếu sĩ quan cấp tá đă từng lăn lộn trong cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất.

Thứ hai là thảm bại này cũng chứng tỏ rất rơ cái hệ quả tất yếu của chính sách kỳ thị và đàn áp tôn giáo Cao Đài của chính phủ Diệm. Cao Đài là một tổ chức yêu nước chống Pháp từng là hậu thuẫn của Kỳ Ngoại hầu Cường Để. Giáo chủ Phạm Công Tắc từng bị thực dân Pháp lưu đày ở Comères mấy năm trường.

Giáo hội Cao Đài vốn coi Việt Cộng là kẻ thù không đội trời chung v́ sau khi vừa cướp được chính quyền năm 1945, Việt Minh đă tiêu diệt tập thể nhiều làng Cao Đài ở Quảng Ngăi, đă khủng bố sát hại tín đồ Cao Đài ở khắp nơi, và đặc biệt đă bắt giam và sát hại nhiều lănh tụ Cao Đài như ông Trần Quang Vinh hoặc ông Nguyễn Văn Sâm, khâm sai của chính phủ Trần Trọng Kim chẳng hạn. Dưới chế độ của Quốc trưởng Bảo Đại, lực lượng vơ trang Cao Đài chiến đấu sinh tử chống Việt Minh và giữ vững an ninh cho những làng mạc (nhất là ở miền Đông Nam phần), nơi có tín đồ Cao Đài sinh sống. Nhưng kể từ ngày 5 tháng 10 năm 1955, khi anh em ông Diệm mua chuộc được tướng Cao Đài Nguyễn Thành Phương, rồi một mặt cho tấn công vào Thánh thất Tây Ninh, tước khí giới 300 hộ vệ quân của Giáo chủ Phạm Công Tắc, một mặt cho báo chí và đài phát thanh Sài G̣n đưa ra chiến dịch bôi nhọ Giáo chủ Cao Đài nào là dâm ô, tham nhũng, Việt gian, th́ Giáo chủ Phạm Công Tắc, tướng Lê Văn Tất và một số tín đồ trốn qua Cao Miên. Từ đó Cao Đài bỏ chủ trương chống Cộng quay qua chống chính quyền Ngô Đ́nh Diệm. Theo giáo sư Douglas Pike th́ sau khi Giáo chủ Phạm Công Tắc lưu vong qua Cao Miên, trong số 11 hệ phái Cao Đài đă có 10 hệ phái theo Việt Cộng, chỉ c̣n một hệ phái ủng hộ chế độ Diệm mà mục đích chỉ là để bảo vệ lấy Thánh thất Cao Đài cho đến khi chế độ Diệm bị lật đổ, toàn thể lực lượng Cao Đài lại trở về hợp tác với những chế độ sau Diệm [2].

 Tuy nhiên, dù có một hệ phái Cao Đài ủng hộ chế độ Diệm nhưng chỉ là sự ủng hộ bên ngoài mà thôi bởi v́ họ đă không hợp tác với sư đoàn 13, không thông báo những hoạt động của Việt Cộng trong vùng họ sinh sống cho Sư đoàn, do đó Sư đoàn mới bị tấn công bất ngờ, bị thiệt hại hết sức nặng nề, mất toàn bộ vũ khí của cả một Trung đoàn. Chính Trung tá Trần Thanh Chiêu, Tư lệnh Sư đoàn 13 đă công nhận thái độ thiếu thân thiện của Cao Đài khi tôi đến Tây Ninh đích thân điều tra vụ thất bại quân sự này.

Ngoài trận tấn công vào Sư đoàn 13 làm cho mọi giới Việt Mỹ bàng hoàng, trong năm 1960, những hoạt động của Việt Cộng cũng đă xảy ra rất nhiều nơi đă cho ta thấy lực lượng quân sự cũng như chính trị của Việt Cộng quả thật đă trưởng thành và gia tăng mau chóng. Quân đội VNCH đă chạm trán với Việt Cộng ở vùng U Minh Hạ (Cà Mau), ở Thái Lai (Phong Dinh), ở Bầu Răm (Long An), ở Phong Phú (Kiến Tường), ở Đức Huệ (Long An), ở Giá Rai (Bạc Liêu), ở Cai Lậy (Định Tường), ở Phướng Tân và Bầu Sen (Tây Ninh), ở Cao Lănh (Kiến Phong),... và rất nhiều nơi khác. Việt Cộng c̣n dám tấn công vào quận Đức Ḥa gần thủ đô Sài G̣n vào ngày 28 tháng 5 năm 1960. Có nhiều nơi Việt Cộng đă hành quân với cấp tiểu đoàn như trận đánh ngày 22 tháng 6 năm 1960 ở Cóc Rinh (Đức Huệ, Long An), Biệt động quân đă phải kịch liệt chống cự với Tiểu đoàn 506 của Việt Cộng. Ngày 21 tháng 10 năm 1960, các đồn Dakpek, Daksout, Dakse ở Kontum bị Việt Cộng tấn công ồ ạt và bị tràn ngập, chính phủ phải gởi mấy tiểu đoàn Nhảy dù đến cứu viện. Thế mà ngày 28 tháng 10, nghĩa là 6 ngày sau, Việt Cộng đă lại tấn công vào công trường làm đường Kontum-Quảng Ngăi, làm cho đại đội Công Binh, đại đội Bảo An bảo vệ công trường này và một số đồn Bảo An lân cận bị đánh tan ră, xe cộ, dụng cụ công binh bị phá hủy, và công trường bị băi bỏ (tôi có nói đến công trường này vào chương trước), Việt Cộng c̣n táo bạo hơn nữa khi dám tấn công căn cứ quân sự Hiệp Đức ở Quảng Nam đóng trên một ngọn đồi vào ngày 20 tháng 8 năm 1960. Việt Cộng đă đánh tan đội quân bố pḥng, thu đoạt toàn bộ vũ khí, chiếm đóng căn cứ mấy tiếng đồng hồ và chờ quân tiếp viện đến để tấn công theo chiến thuật “Công đồn đả viện”[3].

Rơ ràng mới năm 1960, nghĩa là sáu năm sau khi ông Diệm lên cầm quyền, bốn năm sau khi Hà Nội quyết định phát động cuộc đấu tranh giải phóng, mà bức tranh miền Nam đă ảm đạm và lực lượng du kích của Việt Cộng đă dám công khai thách thức đối đầu với lực lượng chính quy của Việt Nam [4].

Vấn đề đặt ra là tại sao quân đội Việt Nam Cọng Ḥa và lực lượng vơ trang Bảo an gồm phần đông những tướng tá binh sĩ có tinh thần chống Cộng rất cao, có kinh nghiệm chiến đấu suốt 6, 7 năm trời dưới chế độ Quốc trưởng Bảo Đại (vốn được gọi là quân đội quốc gia), một quân đội đă trưởng thành trong khói lửa mà ngày nay dưới ngọn cờ độc lập hoàn toàn, thêm được sự hỗ trợ của một đồng minh mạnh nhất thế giới, lại không thắng được lực lượng du kích của Việt Cộng tại miền Nam dù sao cũng mới bắt đầu thử lửa.

Gác ngoài những sai lầm chưa trầm trọng về cách tổ chức và huấn luyện theo kiểu Mỹ vốn không phù hợp cho một cuộc chiến tranh nhân dân, chiến tranh cách mạng, v́ những sai lầm đó chưa ảnh hưởng đến khả năng tác chiến của quân đội VNCH lúc bấy giờ, nếu ta xét thuần về sức mạnh quân sự th́ lực lượng chính phủ đă nắm rất nhiều ưu thế: ưu thế về huấn luyện, về vơ khí trang bị, về quân y quân nhu quân cụ, về tính di động bằng cơ giới, về yểm trợ của pháo binh và không quân, về hệ thống truyền tin và liên lạc, và nhất là về một hậu phương dồi dào nhân, vật, tài lực,... vậy mà vẫn không khai dụng được những ưu điểm đó đến nỗi mới năm 1960 mà đă bắt đầu bị lui vào thế pḥng ngự bị động. Như vậy, rơ ràng sự tŕ trệ và yếu kém của quân đội chỉ có thể giải thích bằng chính sách lănh đạo sai lầm của gia đ́nh ông Diệm, chỉ muốn tập trung quyền hành điều động quân lực vào một thiểu số, và khống chế quân lực bằng một hệ thống bổ nhiệm bất công làm cho quân nhân các cấp mất hẳn tinh thần chiến đấu và quân đội trở thành một kẻ khổng lồ không tim không óc, quờ quạng trong chiếc bẫy sập tinh vi của kẻ thù, một kẻ thù vừa sở trường về du kích chiến vừa được thôn dân nhiệt t́nh ủng hộ.

Thật vậy, quân đội Việt Nam Cọng Ḥa yếu kém trước hết v́ tính chủ quan khinh địch của anh em ông Diệm, những người chịu trách nhiệm trước tiên về việc lănh đạo chiến tranh, về việc chỉ đạo đường lối chiến lược. V́ chủ quan khinh địch nên anh em ông Diệm đă không nắm vững t́nh h́nh lại c̣n muốn che dấu sự thật, ngụy trang thành những thành quả để say sưa với các lời tôn vinh.

Hăy nghe lời ca ngợi của những người bạn ngoại quốc của ông Diệm th́ thấy rơ cái chủ quan vô lư của ông ta. Chẳng hạn như giáo sư Wesley Fishel, người Mỹ đầu tiên có công tạo uy thế cho ông Diệm trên chính trường Hoa Kỳ, vào tháng 8 năm 1958 đă viết : “Miền Nam Việt Nam được liệt vào hàng quốc gia ḥa b́nh, vững chăi nhất Á Đông”. Cố vấn cải cách điền địa của ông Diệm, ông Wolf Ladejinsky cũng viết : “Cuộc nổi dậy tại miền Nam Việt Nam chỉ là hoạt động rời rạc của cán bộ Việt Cộng ở những vùng xa xôi hẻo lánh mà thôi” [5]. Ngay cả một nhân vật khả kính người Anh, giáo sư Honey, mà cũng tuyên bố rằng: “Vào năm 1959, Tổng thống Diệm đă củng cố vững chắc địa vị của ông ta và vô hiệu hóa hết những lực lượng chống đối” [6]. Hậu quả của tính chủ quan khinh địch là sự mù quáng, đă mù quáng th́ không biết địch t́nh, không biết phương thức đối phó với địch thủ như cổ nhân đă dạy từ ngàn xưa mà vẫn luôn luôn đúng. Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng. Ông Diệm và người Mỹ đă không biết đầy đủ về “ta”, lại càng không biết ǵ hết về “người” th́ thất bại là lẽ đương nhiên. Nhưng trên hết và quan trọng nhất là vấn đề ḷng dân, yếu tố quyết định sự thắng bại, th́ dân đă lại càng ngày càng hướng về Việt Cộng trong khi ông Diệm và người Mỹ lại cứ cho rằng nhân dân miền Nam vẫn ủng hộ ông Diệm và chế độ của ông ta.

Đối với quân đội th́ quyết tâm hy sinh của binh sĩ là yếu tố căn bản cho một cuộc chiến đấu lâu dài th́ người Mỹ lúc đầu lại cho rằng sức mạnh tinh thần không bằng sức mạnh của vơ khí. C̣n ông Diệm th́ lại không lănh đạo quân đội theo tinh thần hy sinh cho Tổ quốc như truyền thống và binh thuyết dựng nước của lịch sử nước ta, mà lại xây dựng quân đội theo chánh sách bảo vệ ngôi vị cho ông và phục vụ quyền lợi bất chính của gia đ́nh và phe nhóm của ông.

Sau khi đánh tan các nhóm vơ trang của giáo phái, nhiều người cho rằng từ nay quân đội sẽ được thống nhất, nhưng bất hạnh thay, anh em ông Diệm lại xây dựng một thứ “quân đội giáo phái” mới: giáo phái “Công Giáo Cần Lao”. Từ đó, nội bộ hàng ngũ sĩ quan trong quân đội chia ra hai phe: một phe Cần Lao và một phe không Cần Lao. Phe không Cần Lao gồm rất đông sĩ quan người của các đảng phái như Duy Dân, Đại Việt, Việt Quốc, Việt Cách và các giáo phái Cao Đài, Ḥa Hảo, hay người của Nguyễn Phước tộc. Số sĩ quan đông đảo này coi chế độ Diệm là kẻ thù v́ đảng phái của họ đă bị đàn áp hoặc bị tiêu diệt.

Quân đội có 9 sư đoàn bộ binh th́ đă có đến 7 sư đoàn do sĩ quan Công giáo nắm chức Tư lệnh, mặc dù số sĩ quan không Công giáo vẫn chiếm đa số. Những sĩ quan Công giáo đó là Bùi Dinh, Ngô Du, Nguyễn Văn Thiệu, Lâm Văn Phát, Bùi Đ́nh Đạm, Lê Quang Trọng, Nguyễn Bảo Trị (đó là chưa kể Trần Thanh Chiêu, Huỳnh Văn Cao và Nguyễn Thế Như cũng đều đă từng là Tư lệnh Sư đoàn).

Quân đội thiếu ǵ sĩ quan chuyên môn hoặc được đào tạo từ các ngành chuyên môn trong nước hoặc xuất thân từ các trường ngoại quốc về, có kinh nghiệm lâu năm trong ngành, thế mà anh em ông Diệm lại đặt ông Lê Văn Sâm giữ chức Giám đốc Nha Quân cụ. Quyết định này thật sự chỉ v́ ông Sâm lấy em gái Bác sĩ Lê Khắc Quyến làm vợ, mà bác sĩ Quyến lại là thầy thuốc riêng của thân mẫu ông Diệm. Ông Sâm nguyên chỉ là một thợ máy tàu đ̣ chạy trên sông ng̣i miền Lục tỉnh. Sau đó được ông Nguyễn Ngọc Lễ, lúc đó đang chỉ huy Việt Binh đoàn, đem về Huế cho điều khiển ba bốn chiếc thuyền máy, cho đến khi ông Diệm về nước, ông Sâm gia nhập đảng Cần Lao và phục vụ đắc lực cho quyền lợi của ông Ngô Đ́nh Cẩn ở miền Trung nên được Cẩn vận động với ông Diệm cho vào Sài G̣n chỉ huy ngành Quân Cụ để làm kinh tài cho nhà Ngô.

Quốc gia thiếu ǵ nhân tài, thiếu ǵ những nhân vật xuất thân từ các đại học về môn kinh tế, tài chính, thương mại, luật pháp để giữ chức Tổng giám đốc Nha hành Ngân kế thuộc Bộ Quốc pḥng, một chức vụ vô cùng quan trọng có trách nhiệm quản trị điều hành một ngân sách lớn nhất của quốc gia để nuôi dưỡng tiếp liệu cho một quân đội đang trong thời kỳ chiến tranh. Thế mà anh em ông Diệm lại giao chức vụ khó khăn và quan trong đó cho ông Nguyễn Đ́nh Cẩn, nguyên chỉ là một thư kư ṭa sứ thời Pháp thuộc, tŕnh độ văn hóa chỉ có bằng Thành chung, nghĩa là bằng Trung học đệ nhất cấp. Sở dĩ ông Cẩn được giữ chức vụ đó v́ ông là người Công giáo Quảng Trị, “bí thư đảng Cần Lao tại Sài G̣n”, để làm kinh tài cho nhà Ngô.

Tôi chỉ đưa ra vài dẫn chứng cụ thể và nổi tiếng để cho thấy anh em ông Diệm chủ trương “Cần Lao hóa” quân đội song song với việc “Công giáo hóa” các cấp công an, tỉnh trưởng mà tôi đă nói trong mục trước.

V́ chủ trương “Cần Lao hóa” của chế độ Diệm cho nên hầu hết các sĩ quan không c̣n tinh thần phục vụ nữa, không thấy binh nghiệp như một phương thế đóng góp tích cực và có ư nghĩa cho đất nước nữa. Họ tự hỏi đánh giặc cho toàn dân hay cho một gia đ́nh, hy sinh tánh mạng cho quốc gia hay cho một phe nhóm?

Không những tinh thần quân đội bị suy nhược mà các lực lượng bán quân sự cũng mất đi cái khí thế chống Công và hiệu năng tác chiến để chống lại lực lượng vơ trang của Cộng sản:

... Sau đó ông Diệm cho tổ chức các đội Nhân dân Tự Vệ ở nông thôn do Bộ Quốc pḥng bảo trợ với sự cộng tác của người Mỹ. Dân làng được huấn luyện quân sự và được cấp phát vơ khí để bảo vệ thôn ấp dưới sự điều khiển của sĩ quan quân đội chính quy của mỗi vùng. Lúc đầu, những đội Hương Vệ thật sự đă tiêu biểu xứng đáng cho một đoàn quân áo đen mà ông Diệm dự trù xây dựng thành “lực lượng nhân dân chống Cộng”, và tinh thần của họ thật đáng ca ngợi. Nhưng khi ảnh hưởng của Cần Lao xen lấn vào, khi khuynh hướng chính trị “toàn bộ” của chế độ đă bị thay đổi th́ tinh thần của quân đội cũng như của nhân dân tan biến hết, do đó hiệu năng của các đội Nhân dân Tự vệ sụp đổ luôn [7].

Thưởng phạt nghiêm minh là yếu tố bảo toàn tinh thần và kỷ luật của quân đội nhưng anh em ông Diệm lại đối xử với quân nhân như tôi tớ, dùng việc thăng thưởng để ban phát ân huệ cho những gia nô trung thành với ḿnh và đảng Cần Lao Công giáo.

Nh́n về h́nh thức th́ việc đề nghị thăng thưởng hàng năm có vẻ công bằng cẩn trọng lắm, nhưng kết quả mỗi kỳ thăng thưởng đă làm mất hết ư nghĩa của cấp bậc và làm nổi bật sự bất công, nổi bật sự khinh thường hệ thống quân giai. Mỗi lần danh sách thăng thưởng được công bố là mỗi lần tăng thêm sự bất măn và chống đối của sĩ quan và hạ sĩ quan.

Mỗi năm, Nha Nhân Viên Bộ Quốc pḥng thành lập một Hội đồng Thăng thưởng do một vị tướng làm chủ tịch và bốn sĩ quan cấp tá làm hội viên để lo việc thăng thưởng cho cấp đại tá trở xuống (c̣n cấp Tướng th́ chính tổng thống Diệm và ông Nhu quyết định lấy). Bốn sĩ quan cấp tá gồm có một là Giám đốc Nha Nhân Viên có nhiệm vụ tŕnh bầy hồ sơ cá nhân của mỗi sĩ quan có đủ tiêu chuẩn để được đề nghị thăng thưởng: từ tŕnh độ văn hóa, xuất thân từ trường Vơ Bị nào, đă tu nghiệp những lớp huấn luyện nào, thâm niên quân vụ, thâm niên cấp bậc, khả năng chỉ huy, chiến công, huy chương, bằng tưởng lục, số ngày bị phạt, lời phê điểm của cấp chỉ huy trực tiếp; hai là Giám Đốc Nha An Ninh Quân Đội có nhiệm vụ tŕnh bầy về lư lịch an ninh, tư tưởng chính trị và tinh thần phục vụ của mỗi trường hợp; ba là Tư lệnh quân binh chủng hay đơn vị trực tiếp chỉ huy của đương sự, hội viên này có nhiệm vụ soi sáng Hội đồng v́ ông ta biết rơ thuộc cấp của ḿnh, sự hiện diện cuả hội viên này cũng như hội viên thứ tư, một sĩ quan độc lập c̣n là để chặn đứng sự thiếu vô tư, nếu có, của vị Giám Đốc Nha Nhân Viên và của Nha An Ninh Quân Đội. Sau mỗi trường hợp được tŕnh bày, cân nhắc, thẩm định, Hội đồng bỏ phiếu kín để lấy kết quả. Danh sách lập xong được kèm theo biên bản của Hội đồng để đệ tŕnh lên Tổng Thống (sao cho Bộ Quốc Pḥng và Bộ Tổng Tham mưu).

H́nh thức đề nghị thăng thưởng tương đối hợp lư và vô tư, nhưng khi nghị định thăng thưởng đươc ban ra có chữ kư của Tổng thống th́ thường lại không ăn khớp với bản đề nghị của Hội đồng, bị thêm bớt rất nhiều. Lư do là v́ ngoài bản đề nghị thăng thưởng chính thức của Bộ Quốc pḥng c̣n có những danh sách của Giám mục Ngô Đ́nh Thục, của ông Nhu, ông Cẩn; c̣n một số thư từ gởi gấm của rất nhiều linh mục khắp nơi. V́ thế người ta mới thấy hằng năm tùy phái của ông Nhu, người nuôi heo cho ông Cậu, người gác nhà cho Đức Cha,... đều thăng cấp vù vù, đều lên lon Trung úy, Đại úy dù họ chưa có một thành tích binh nghiệp, chưa đổ một giọt mồ hôi nào trên thao trường cũng như một giọt máu nào ở chiến trường. Như nhiều người đă biết rơ, dưới chế độ Diệm, số sĩ quan và quân nhân được biệt phái phục vụ cho anh em ông Diệm, cho những tổ chức chính trị kinh doanh riêng tư rất nhiều, cho nên ân huệ phải được trang trải ra nhiều người, mà số sĩ quan được thăng cấp hằng năm th́ lại có hạn theo bảng cấp số đă qui định. Do đó, số sĩ quan đủ tiêu chuẩn ở các đơn vị đáng được thăng cấp đă bị giảm thiểu xuống để nhường chỗ cho các sĩ quan gia nô. Cứ lấy việc ông Nhu phải thi ân cho các sĩ quan thuộc hệ thống buôn lậu thuốc phiện của ông ta, việc ông Cẩn lấy binh sĩ xây lăng cho ông ta cũng đă đủ thấy sự thăng thưởng bất công rồi.

Trong suốt thời gian của nền Đệ nhất Cộng Ḥa, các quân nhân được đề cử giữ chức vụ quan trọng như Tư lệnh vùng, Tư lệnh Sư đoàn, Tỉnh trưởng, Quận trưởng, v.v... đều do Nha Nhân viên Bộ Quốc pḥng tŕnh lên Tổng thống, và tiếp theo Tổng thống chỉ thị cho Nha An Ninh Quân đội điều tra và phát biểu ư kiến.

Thời gian này, tiện giả có nhiệm vụ lập phiếu tŕnh lên Tổng Thống xuyên qua kết quả điều tra thâu thập được. Theo chỉ thị của Tổng thống th́ phiếu đệ tŕnh của Nha An Ninh Quân đội phải ghi rơ và gạch đít bằng bút đỏ hai mục. Đó là tôn giáo và địa phương rơ rệt. Nhưng có nhiều sự kiện xác thực nhất như việc đề cử Thiếu tướng Huỳnh Văn Cao, Tư lệnh vùng IV chiến thuật, Đại tá Bùi Dinh, Tư lệnh Sư đoàn 9 Bộ binh, Đại tá Bùi Đ́nh Đạm, Tư lệnh Sư đoàn 7 Bộ binh, và một số sĩ quan khác, mặc dù Nha An Ninh Quân đội phát biểu ư kiến các sĩ quan c̣n thiếu kinh nghiệm chỉ huy các Đại đơn vị, nhưng trên phiếu tŕnh Phủ Tổng thống trả về, tiện giả c̣n nhớ bút phê của Tổng thống Diệm như: “Mấy anh này rất ngoan đạo. Thuận theo đề nghị của Nha Nhân viên Bộ Quốc pḥng. (“TT Thích Trí Quang, Quốc gia hay Cộng sản”, tài liệu của Cựu thiếu tá Cục An Ninh Quân đội Trần Ngọc Giang - Phụ Nữ Diễn Đàn, số 112, tháng 5/1993).

V́ chế độ thăng thưởng như thế cho nên Đại tá Linh Quang Viên, khi ông Diệm mới về nước th́ đă là Đại tá rồi, đă từng giữ chức Tư lệnh một quân khu rồi mà sau mười năm Đại tá vẫn cứ là Đại tá, trong lúc Thiếu tá Trần Ngọc Tám, tay chân thân tín của Ngô Đ́nh Thục và nguyên Tỉnh trưởng Vĩnh Long, th́ từ năm 1954 đến đầu năm 1958, đă được thăng ba cấp lên đến Thiếu tướng. C̣n như các ông Vĩnh Lộc, Huỳnh Văn Tồn và hàng trăm sĩ quan khác, khi ông Diệm mới về nước đă mang cấp Thiếu tá mà sau gần mười năm quân vụ chỉ lên được một cấp mà thôi, lại không cho giữ chức chỉ huy đơn vị chiến đấu. Ngay như tại Nha An Ninh Quân đội do chính tôi trách nhiệm, năm 1958 khi tôi về chỉ huy th́ Thiếu tá Trần Văn Kính đă khá thâm niên mà đến đầu năm 1963 mới được thăng Trung tá. Đại úy Thăng mà trong ngành t́nh báo phản gián, an ninh quân đội không mấy ai không biết là một người có khả năng xuất sắc về phản gián, giữ chức chánh sở một quân khu, có công khám phá và tiêu hủy rất nhiều cơ sở binh vận của Việt Cộng, là một Đại úy thâm niên từ thời quân đội quốc gia, thế mà mười năm dưới chế độ Diệm, Đại úy Thăng chỉ được thăng lên có một cấp. Trong lúc đó th́ sĩ quan Cần Lao khắp nơi thăng quan tiến chức lên như diều, mà điển h́nh là ba ông Huỳnh Văn Cao, Nguyễn Văn Châu và Lê Quang Tung. Khi ông Diệm mới về nước vào tháng 7 năm 1954, Tung mới ra trường khóa 14 Trừ Bị, thế mà đầu năm 1963 đă lên đến Đại tá: tám năm lên sáu cấp, mặc dù Tung chưa bao giờ tham gia trận mạc mà luôn luôn ở Huế và Sài G̣n.

V́ anh em ông Diệm đă xem việc thưởng phạt sĩ quan như đặc quyền cá nhân nhằm ban phát ân huệ cho gia nô nên binh thống, danh dự và quân kỷ của quân đội không c̣n nữa, chỉ tạo ra t́nh trạng bất công và ganh ghét trong quân đội, cho nên ngay tướng Dương Văn Minh, kể từ năm 1960 đă tỏ ra bất măn. Tôi c̣n nhớ năm 1960 hay 1961, khi làm Chủ tịch Hội đồng Thăng thưởng, ông đă không sợ tai vách mạch rừng khi tuyên bố thẳng lúc mới bắt tay vào việc : “Cấp trên chỉ định tôi làm Chủ tịch th́ tôi phải làm, nhưng tôi biết rơ Hội đồng này chỉ là một tṛ hề. Dù sao tôi cũng yêu cầu anh em trong Hội đồng phải làm theo lương tâm, phải hết sức vô tư v́ việc làm của chúng ta, chữ kư của chúng ta vẫn măi măi nằm trong hồ sơ lưu chiếu của quân đội”.

Phê phán về quân đội Việt Nam Cọng Ḥa, giáo sư sử gia Buttinger, người đă từng yểm trợ tối đa cho ông Diệm, cũng đành phải viết:

“Không cần phải là một chuyên viên quân sự cũng thấy được rằng Quân đội VNCH đă được huấn luyện sai binh pháp của cuộc chiến tranh đương thời. Được tổ chức theo phương pháp Mỹ, Quân đội VNCH không đáp ứng được nhu cầu kỹ thuật cho một cuộc chiến nổi dậy. Sau năm 1960, một số cấp lănh đạo (Mỹ) mới hiểu rằng chiến tranh du kích phải được đối phó theo phương thức riêng của nó, rồi đột nhiên nhiều người bàn đến sự cần thiết phải tổ chức những đơn vị phản du kích. Nhưng người ta chẳng làm được ǵ nhiều trước cung cách lănh đạo chiến tranh thiếu khả năng và vô giá trị.

Lư do chính của sự thất bại trong việc đương đầu với Việt Cộng là những điều kiện chính trị đă cản trở sự cải tiến của quân đội cho có hiệu năng. Có rất nhiều chứng cớ cho thấy rằng sĩ quan cũng như binh lính không ai muốn chết cho cuộc chiến. Đó là hậu quả của việc ông Diệm đ̣i hỏi quân đội phải trung thành với ông ta một cách mù quáng... Hầu hết những bổ nhiệm sĩ quan là v́ lư do chính trị mà không đếm xỉa ǵ đến tính t́nh hay óc thông minh của các đương sự. Ngay cả những sĩ quan cao cấp từng tỏ ra trung thành lâu năm với ông Tổng thống cũng có thể chuốc vào ḿnh sự thất sủng. Nếu họ đă tỏ ra ngay thẳng và được ḷng binh sĩ th́ chẳng những họ sẽ chuốc vào ḿnh sự nguy hiểm mà c̣n sẽ không được yên thân nếu họ hăng say đánh giặc và chấp nhận những thiệt hại khi đánh đuổi quân địch đă bỏ chạy. Dưới những điều kiện đó th́ dù những đội quân thiện chiến nhất cũng không c̣n ḷng dũng cảm, không muốn lập chiến công nữa. Số đào ngũ vô cùng đông đảo mà không được để ư, tinh thần binh sĩ xuống thấp không thể tưởng tượng được v́ sĩ quan th́ thiếu khả năng và tham nhũng, binh sĩ th́ không được chăm sóc nên thường hay ăn cắp thực phẩm.

Một khía cạch khác của cuộc chiến là sự tra tấn tàn bạo đối với Việt Cộng hay những kẻ chỉ bị t́nh nghi là Việt Cộng. Sự tra tấn tù nhân hay là những người thường dân chỉ mới bị nghi ngờ đă từng cho Việt Cộng trú ẩn, và sự hạ sát tù nhân là chuyện xảy ra hàng ngày; nhưng dù tra tấn hay giết chóc cũng không đánh bại được Việt Cộng. Ngay cả khi chế độ cho thiết lập Khu Trù Mật hay Ấp Chiến Lược cũng không giải thoát được nông thôn khỏi tay Việt Cộng. Việc xây dựng Khu Trù Mật, những thứ trại tập trung to lớn, phải sớm bị băi bỏ v́ không thực hiện nổi, nhưng trước khi băi bỏ th́ chủ trương thất nhân tâm đẩy dân chúng khỏi nơi chôn nhau cắt rốn đó đă làm cho dân chúng căm thù chế độ nhà Ngô rồi [8].

Nhận định của giáo sư Buttinger tuy đă mô tả khá đầy đủ thực trạng tiêu cực của quân đội nhưng vẫn chưa đi sâu vào chính những nguyên nhân đă tác hại thê thảm lên sức mạnh của quân lực, những nguyên nhân phát xuất từ đầu óc hẹp ḥi, tính t́nh ngạo mạn và chính sách xem quân và dân miền Nam như dụng cụ mà Trời và Chúa đă trao vào tay ḿnh của anh em nhà Ngô. Cho nên mở đầu là thảm bại của Sự đoàn 13, và trước đó trong suốt năm 1960, quân đội Việt Nam Cọng Ḥa liên tục nhận chịu những thất bại khác trên chiến trường, lui về thế pḥng ngự ở các đô thị và quận lỵ để mặc nông thôn cho lực lượng quân sự chính trị của Việt Cộng thao túng.

Những thất bại quân sự đó rơ ràng đă là một trong những yếu tố lớn đẩy miền Nam Việt Nam bước qua một khúc quanh mới, kéo theo những biến loạn mở đầu cho sự suy tàn của chế độ mà không những chỉ phản ứng của nhân dân đă bộc hiện rơ ràng mà c̣n là điềm Trời - dù tin hay không - cũng đă báo hiệu vào năm 1960.

Đêm Giao thừa Tết Canh Tư trời đất bỗng nổi cơn u ám, một trận mưa lớn đổ xuống Thủ đô Sài G̣n và kéo dài cho đến gần suốt sáng mồng Một. Đó là một hiện tượng thiên nhiên lạ lùng mà theo các bô lăo th́ đă mấy chục năm qua không bao giờ có. Thế rồi trong khi anh em ông Diệm hân hoan đón nhận những lời chúc tụng của văn vơ đ́nh thần trong dinh Độc Lập th́ nơi những xóm nhà lá nghèo nàn, dân chúng bàn tán đến cái điềm Trời. Họ bảo năm nay “Trời khóc vào ngày mồng Một Tết” là điềm không lành sẽ đến với miền Nam.

Tin hay không tin là một chuyện nhưng đối với người dân Việt Nam th́ những “giọt lệ” của Trời rơi xuống đúng vào ngày Nguyên Nhật h́nh như là điềm chẳng lành báo hiệu những biến cố trọng đại sẽ xảy đến sau này, làm bật gốc nền móng chế độ của ông Diệm trong năm Canh Tư (1960), năm tuổi của vị nguyên thủ quốc gia. Biến cố chính trị đầu tiên là bản tuyên ngôn của nhóm Caravelle ngày 26 tháng 4 năm 1960, biến cố thứ hai là cuộc đảo chánh của Nhảy Dù vào ngày 11-11-1960, biến cố thứ ba là sự ra đời của Mặt Trận Giải phóng Miền Nam ngày 20 tháng 12 năm 1960. Nhưng mở đầu tất cả chuỗi biến cố đó là cuộc tấn công của Việt Cộng vào Sư đoàn 13, ngày 26 tháng 1 năm 1960.

 

Thật vậy, v́ miền Nam tự do c̣n đó, v́ kẻ thù phương Bắc c̣n đó và trước t́nh trạng sinh tử của quê hương mà chế độ Diệm th́ lại bất tài bất lực, bất công bất minh nên những phần tử ưu tú của quốc gia, dân sự cũng như quân sự đă ư thức bổn phận lên tiếng, phải có hành động phản đối.

Phía các lănh tụ dân sự, v́ thực lực đă bị tan ră, cán bộ đảng viên của họ đă bị ông Diệm vô hiệu hóa hết nên chỉ c̣n khả năng phản ứng tiêu cực là gióng lên tiếng chuông cảnh cáo và báo động. Họ hội họp tại khách sạn Caravelle ngày 26 tháng 4 năm 1960 ra tuyên ngôn cảnh cáo ông Diệm và đ̣i ông Diệm phải thực hiện tự do dân chủ, chấm dứt chế độ gia đ́nh trị. Tuy những đ̣i hỏi của họ có vẻ khiêm tốn nhưng lời lẽ bản tuyên ngôn không thiếu phần dũng mănh. Bản Tuyên ngôn bắt đầu bằng những lời chỉ trích ông Diệm đă không đem lại cho dân chúng một cuộc sống tốt đẹp, tự do. Họ mỉa mai bản Hiến pháp chỉ là một tờ giấy lộn, Quốc hội chỉ là công cụ của chính phủ, bầu cử chỉ là tṛ bịp bợm, và tất cả là một sự bắt chước khuôn rập theo nền độc tài của Cộng Sản [9]. Tất cả gồm 18 nhân vật tên tuổi tiêu biểu cho mọi khuynh hướng chính trị miền Nam như các ông Lê Ngọc Chấn, Trần Văn Văn, Trần Văn Đỗ, Trần Văn Tuyên, Trần Văn Lư, Trần Văn Hương, Nguyễn Lưu Viên, Huỳnh Kim Hữu, Phan Huy Quát, Nguyễn Tăng Nguyên, Nguyễn Tiến Hỷ, Lê Quang Luật, Phạm Hữu Chương, Tạ Chương Phùng, Trần Lê Chất, Lương Trọng Tường và linh mục Hồ Văn Vui. Điều có ư nghĩa quan trọng là trong số 18 nhân vật kể trên đă có đến 10 người là cựu ân nhân, đồng chí, bạn thân và những Bộ trưởng đă từng hợp tác với ông Diệm thời ông chưa có quyền hành hay thời ông đang c̣n gặp những khó khăn với tướng Hinh và B́nh Xuyên. V́ họ nhóm họp tại khách sạn Caravelle để thảo luận và tuyên đọc bản tuyên ngôn cho báo chí quốc tế nên bị ông Nhu mỉa mai là “Nhóm Caravelle”. Sở dĩ họ nhóm họp tại Caravelle là để an ninh họ được bảo đảm khỏi bị công an mật vụ khủng bố trước khi bản tuyên ngôn được h́nh thành và phổ biến rộng răi.

Tất nhiên, với chế độ như chế độ của ông Diệm, lời vàng ngọc của thánh nhân cũng không làm đầu óc ngoan cố của anh em họ Ngô xúc động th́ bản tuyên ngôn của một số chính khách thất thế (mà Ngô Đ́nh Nhu chê bai là chính khách sa lông) làm sao có thể lay chuyển nổi những con người độc đoán đó. Cho nên từ sau khi bản tuyên ngôn ra đời, những thành viên can đảm của nhóm Caravelle lần lượt bị bắt bớ, giam cầm, tra tấn.

Cổ nhân dạy rằng Quốc gia hưng vong thất phu hữu trách cho nên dù những nhân vật trong nhóm Caravelle không làm được ǵ th́ việc đưa ra bản tuyên ngôn để phản đối một chế độ độc tài cũng đă là một hành động của kẻ sĩ hữu trách đối với quê hương dân tộc rồi.

Mặc dù tôi quen biết khá nhiều người trong số 18 nhân vật Caravelle nhưng việc ba ông Trần Văn Lư, Tạ Chương Phùng và Lê Quang Luật bị khủng bố thật sự đă làm cho tâm hồn tôi xao xuyến. Trong ba nhân vật đó, ông Trần Văn Lư là bậc thầy của tôi, ông Tạ Chương Phùng là một đồng chí đàn anh, ông Lê Quang Luật là một người bạn rất thân, và ba nhân vật đó lại là những ân nhân đă từng giúp đỡ cho ông Diệm rất nhiều trên bước đường sự nghiệp của ông ta, đặc biệt là ông Lư và ông Phùng đă giúp đỡ tận t́nh cho anh em ông Diệm thời ông Diệm c̣n túng nghèo lận đận.

Về phần lănh đạo chiến tranh và xây dựng quân đội, bản tuyên ngôn của nhóm Caravelle đă có những nhận định xác đáng và sáng suốt:

... Quân đội là cột trụ để bảo vệ quốc gia có nhiệm vụ chống xâm lăng và trừ nội loạn. Quân đội là để phục vụ cho xứ sở chứ không thể để phục vụ cho quyền lợi của bất kỳ một phe nhóm nào. Quân đội cần phải được loại trừ óc bè phái và tăng cường sức mạnh tinh thần. Sự thăng thưởng phải được căn cứ vào thành tích chiến đấu, vào ḷng dũng cảm và tinh thần phục vụ. Phải huấn luyện binh sĩ biết kính trọng sĩ quan và sĩ quan phải biết thương yêu binh sĩ...

V́ báo chí dưới chế độ Diệm hoặc bị mua chuộc hoặc bị kềm kẹp gắt gao nên bản tuyên ngôn của nhóm Caravelle không được phổ biến cho dân chúng biết, nhưng tất cả những ṭa đại sứ ngoại quốc tại Sài G̣n cũng như kư giả quốc tế đều nhận được bản tuyên ngôn đó và bắt đầu được bí mật phổ biến trong quần chúng Việt Nam. Dù ai ngoan cố muốn bênh vực chế độ Diệm th́ thực tế đă cho thấy bản tuyên ngôn Caravelle như những lời tiên tri báo trước sự sụp đổ của chế độ Diệm.

Và mặc dù anh em ông Diệm bắt bớ giam cầm nhóm Caravelle, vu khống cho họ là xuyên tạc chế độ nhưng ba cuộc binh biến liên tiếp xảy ra từ cuối năm 1960 đến cuối năm 1963 đă cho thấy nhóm Caravelle và nhân dân xác nhận trước lịch sử sự bất măn toàn diện của Quân dân miền Nam đối với chế độ Diệm rồi.

Về phần tôi, với tư cách một cán bộ trung kiên của ông Diệm, với tư cách chỉ huy một cơ quan có nhiệm vụ theo dơi và bảo vệ tinh thần Quân đội, th́ t́nh h́nh chế độ Diệm năm 1960 đă làm cho tôi vô cùng lo âu. Ngoài nông thôn th́ t́nh h́nh an ninh ung thối, trong Quân đội th́ tràn ngập bầu không khí chia rẽ hận thù với số đào ngũ mỗi ngày một gia tăng, số cán bộ binh vận của Việt Cộng mỗi ngày một lộng hành táo bạo hơn. Trong lúc đó th́ anh em ông Diệm mỗi ngày một tham nhũng, cán bộ Cần Lao càng hành động thất nhân tâm hơn, c̣n ông Diệm th́ vẫn tiếp tục bênh vực anh em bà con, vẫn cứ nghe lời một số linh mục thối nát và hẹp ḥi. Năm 1960 quả thật đất nước đang trên đà suy vong, chế độ đang trên đà sụp đổ. Cho nên sau khi bản tuyên ngôn của nhóm Caravelle ra đời, tôi cảm thấy như được thúc đẩy phải có một hành động quyết liệt để đánh thức cơn mê muội của ông Ngô Đ́nh Diệm, vị Tổng thống mà tôi vẫn kính mến, trung thành.

Tôi nhớ lại hai năm về trước, năm 1958, trong một chuyến ông Ngô Đ́nh Luyện từ Pháp về thăm nhà, ông đă mời một số anh em mà ông cho là tâm huyết trung thành nhất với ông Diệm như Trung tướng Nguyễn Ngọc Lễ, Thiếu tướng Lê Văn Nghiêm, các ông Uông Hải Thọ, Vơ Văn Hải, Bùi Kiện Tín v.v.... và tôi vào Chợ Lớn ăn cơm trong một căn pḥng kín đáo để ông tâm sự. Tôi c̣n nhớ măi lời nói tha thiết, chân t́nh tuy thô lỗ của ông: “Nếu quả anh em c̣n có ḷng thương yêu “ông Cụ” th́ tôi thành khẩn yêu cầu anh em hăy nằm xuống “liếm chân” ông Cụ như thằng Cao. Thằng Cao nó “liếm chân” là để nó kiếm danh lợi, c̣n anh em “liếm chân” ông Cụ là để nói thật t́nh h́nh đen tối của chế độ cho ông nghe may chi ông mở mắt ra”. Nhớ lời nói thô lỗ nhưng chân thành của ông Luyện, tôi bèn quyết định mời một số anh em tâm huyết cùng chí hướng như Linh mục Nguyễn Văn Thính, các ông Nguyễn Ngọc Lễ, Tôn Thất Trạch, Bùi Kiện Tín, Vơ Văn Hải, Nguyễn Vinh, Uông Hải Thọ... tất cả 10 người đến ăn cơm và họp tại nhà tôi ở đường Tân Hưng, Chợ Lớn. Tôi tŕnh bày một cách chi tiết và đầy đủ về t́nh h́nh bi thảm của đất nước, t́nh h́nh xuống dốc của chế độ, và kêu gọi ḷng trung nghĩa của những cán bộ đối với lănh tụ, rồi đề nghị với Cha Thính và các anh em làm một bản điều trần ghi những sai lầm khuyết điểm của chế độ, mọi người sẽ kư tên rồi cùng vào dinh Độc lập đích thân đệ bản điều trần đến tận tay ông Diệm. Bản điều trần cũng sẽ ghi rằng nếu sau một thời gian nhất định nào đó mà Tổng thống không chịu sửa sai th́ anh em sẽ bắt chước thái độ của ông ta ngày xưa là “cởi áo từ quan” và khước từ, xa lánh không coi ông là lănh tụ nữa. Mọi người đều hoan nghênh ư kiến của tôi và hẹn trong lần gặp lại sắp tới, mỗi người mang theo một dự thảo ghi lại những đề nghị của ḿnh để tổng hợp làm bản điều trần chính thức.

Nhưng độ hai tuần sau, Cha Thính đến tận nhà cho tôi biết rằng công việc đă bại lộ, ông Nhu đă biết hết và Cha Thính đă bị ông Nhu gọi vào văn pḥng để cảnh cáo. Theo Cha Thính th́ ông Nhu tỏ ra rất thù ghét tôi, người mà ông cho là hay sinh sự, người mà ông muốn trừng phạt nặng nề nhưng chưa thi hành được độc kế chỉ v́ tôi được ông Diệm hết ḷng bênh vực. Sau đó, tôi mở một cuộc điều tra riêng th́ t́m ra rằng sở dĩ dự định làm bản điều trần bị bại lộ v́ một số anh em quá hăng say đem bàn chuyện bản điều trần với một số bạn bè trong mục đích lấy thêm chữ kư. Do đó, chuyện đến tai ông Ngô Đ́nh Nhu. Thế rồi một Chủ nhật nọ, vào khoảng mười giờ sáng, sau giờ làm lễ của gia đ́nh ông Diệm, tôi được sĩ quan tùy viên mời vào dinh để gặp Tổng thống. Vào đến nơi, tôi thấy hai anh em ông Diệm, Nhu đang ngồi nói chuyện trong pḥng riêng. Thấy tôi, ông Diệm ngẩng đầu lên hỏi liền: “Nghe nói anh sinh vi tướng, tử vi thần phải không?” Tôi tự nghĩ xưa nay ông Diệm với tôi nhiều đêm rảnh rang thầy tṛ thường đàm đạo chuyện đời không quên đề cập đến chuyện lư số mà ông rất thích thú và tin tưởng. Nho học ông cao thâm hơn tôi nhiều, ông đă đọc Kinh Dịch cho nên mỗi lần hai thầy tṛ bàn đến Đông y, phong thổ, dịch lư là rất tương đắc. Những lúc đó, ông thường gọi già Ẩn, người đầy tớ trung thành, đem rượu lễ hay cà phê để hai thầy tṛ cùng uống và bàn bạc chuyện thế sự nhân t́nh. Khi tướng Hồ Văn Tố chết, ông giải thích rất nhiều về bệnh Thượng mă phong như có ư tỏ cho tôi biết rằng ông cũng thành thạo chuyện pḥng the, nhưng rồi ông kết luận dù sao th́ chuyện chết sống cũng đều do số mệnh. Thế mà hôm nay, ông lại có ư mỉa mai tôi về chuyện Tử vi. Tuy nhiên thấy ông vừa nói vừa mỉm cười, tôi đoán thầm rằng ông không có ư trách móc mà thật ra chỉ v́ ông Nhu xúi dục. Tôi bèn tương kế tựu kế cho Ngô Đ́nh Nhu một bài học về lư số cho vui nên trả lời với ông Diệm: “Thưa cụ, có lẽ v́ anh em (tôi muốn nói đến nhóm Cần Lao) nghe mấy thầy tử vi nói số của tôi là số “sinh vi tướng tử vi thần” rồi họ về báo cáo cho cụ và ông Cố vấn biết chứ tôi đâu dám nghĩ tới chuyện Tướng với Thần”. Tôi liếc nh́n ông Ngô Đ́nh Nhu và nói thêm: “Thưa cụ, Tướng với Thần là phải như Tiết Nhơn Quư đời Đường. Mặc dù xuất thân là kẻ bần hàn hạ lưu nhưng Tiết Nhơn Quư gặp được và hết ḷng khuôn pḥ minh quân chân chúa, sống ông làm nguyên soái, chết ông trở thành vị Thần thiêng liêng. C̣n tôi xuất thân chỉ làm một anh đội khố xanh theo Cụ làm cách mạng chống Tây, rồi đánh nhau với Cộng sản mười mấy năm trời, nay làm đến Đại tá tôi tự cho là lớn lắm rồi, c̣n đâu nghĩ đến chuyện Thần với Tướng”. Ông Nhu bây giờ mới bảo tôi : “Nhưng anh không nên đi đến nhà thầy bói để bị mê hoặc”.

Tôi ra về vừa suy nghĩ vừa thương ông Diệm chỉ v́ nể người em Tây học mà tự dối ḷng ḿnh. Lại cười thầm cho nhà trí thức Ngô Đ́nh Nhu, bụng đầy chữ nghĩa nhưng đầu óc kiến thức th́ đă bị giam hăm vào tín điều Thiên Chúa giáo Tây phương th́ làm sao hiểu được căn nguyên của những nền đạo học Đông phương. Ngô Đ́nh Nhu làm ǵ hiểu được thuyết phúc đức của đạo Nho, thuyết nhân quả của đạo Phật, chi phối toàn bộ họa phước con người. Đă không hiểu, ông Nhu lại c̣n khinh thường các hệ thống tư tưởng của những đại triết gia Đông phương cao siêu thâm diệu từ 25 thế kỷ trước mà so với khoa học ngày nay vẫn là ngọn đuốc rực rỡ cắm lên đỉnh chân lư trong khi khoa học hăy c̣n ṃ mẫm trên đường dẫn tới chân lư ấy. Ngô Đ́nh Nhu chê ḿnh dốt nát, mê tín, dị đoan, bói toán, có biết đâu rằng ḿnh rất ghét bói toán mà chỉ thích nghiên cứu Tử vi, môn khoa học kỳ diệu của học giả Trần Đoàn đời Tống mà đến nay chứng giải th́ được, nhưng truy tầm căn nguyên th́ chưa có ai thông hiểu nổi. Ngô Đ́nh Nhu có biết đâu nghiên cứu Tử vi là một thú chơi tao nhă và sâu sắc để biết ta biết người, biết nhân t́nh thế thái. Trong lúc Ngô Đ́nh Nhu cho Tử vi là mê tín, dị đoan th́ tại Việt Nam biết bao nhiêu chính khách, lănh tụ, trí thức thuộc mọi tôn giáo, mọi khuynh hướng vẫn đến nhà các thầy Tử vi để t́m hiểu tương lai, sự nghiệp. Xuất thân từ trường Chartres, lại học về ngành văn khoa Tây vốn nặng nề về lư luận học nên chỉ biết khai thác những phương pháp như quan sát, phân tích, thí nghiệm, quy nạp, diễn dịch, thống kê, tường tŕnh theo kiểu văn minh Tây phương, làm sao Ngô Đ́nh Nhu hiểu được quan niệm “thời vận” của lư số: “Cái thời đi khỏi, cái giỏi cũng vứt đi”. Ngô Đ́nh Nhu quên rằng ông anh ruột của ḿnh có tài cán ǵ đâu mà khi thời vận tới vẫn được làm Tổng thống, ông em ḿnh dốt nát quê mùa mà khi thời vận tới vẫn làm lănh chúa miền Trung và miền Cao Nguyên...

Số mạng, thời vận của những nhà lănh đạo quốc gia, của những vị tướng quốc liên hệ hai chiều với gịng sinh mệnh của đất nước. Ông Nhu có biết đâu anh em ông ta đă đến lúc hết thời, đang trên đà mạt vận...

Năm Canh Tư (1960), nhiều biến cố trọng đại dồn dập xảy ra như bức tranh chuột của nhật báo Tự do chế diễu sáu anh em ông Diệm tham nhũng, đục khoét; như bản tuyên ngôn Caravelle của nhóm nhân sĩ, chính khách đối lập lên án nền độc tài của anh em ông Diệm; như cuộc thảm bại của Sư đoàn 13 tại Tây Ninh và việc ra đời của Mặt trận Giải phóng Miền Nam là những thất bại hạ thấp uy tín của Ngô triều trước quốc dân và quốc tế. Cho nên khi bản tuyên ngôn Caravelle xuất hiện, nó chỉ như là bản cáo trạng tất yếu xác định thêm những cơ động của lịch sử đang vận chuyển để bắt đầu nghiền nát những chướng ngại xấu xa của ḍng tiến hóa.

Những đàn áp và khủng bố sau biến cố Caravelle cũng như những biện pháp chính trị và công an độc đoán hơn được áp dụng sau đó, chỉ làm cho sinh hoạt chính trị của Việt Nam thêm ngột ngạt, sinh lực của quốc gia thêm suy yếu. Chế độ Diệm trên mặt nổi tuy có vẻ vững chắc, nhưng từ trong gốc rễ, mầm mống bất măn đă biến thành hành động chống đối, kể cả chống đối bằng bạo lực.

 

Ba giờ sáng ngày 11 tháng 11 năm 1960, tôi đang ở nhà riêng tại Chợ Lớn th́ chuông điện thoại reo vang. Đầu kia điện thoại, Đại úy Bằng, người sĩ quan cận vệ trung tín nhất của Tổng thống Diệm, hốt hoảng nói : “Cụ hỏi Đại tá đơn vị nào đảo chánh?” Tôi trả lời: “Tôi chưa rơ, để tôi điều tra, rồi sẽ tŕnh Cụ sau”.

Khi biết được lực lượng Nhảy Dù tạo cuộc binh biến, tôi bèn gọi vào Dinh th́ đầu kia dây chính Tổng thống Diệm cầm ống nghe. Tôi nói : “Thưa Cụ, Tôi chưa biết đầy đủ chi tiết nhưng biết chắc Nhảy Dù là lực lượng chủ lực của cuộc đảo chánh. Dù sao th́ xin Cụ cứ ra lệnh cho đội Pḥng vệ Phủ Tổng thống liều chết giữ vững Dinh Độc lập rồi tôi sẽ có kế hoạch cứu viện”. Ông Diệm hỏi: “Anh có kế hoạch ǵ?” Tôi trả lời: “Xin Cụ cho gọi ngay Lực Lượng Đặc Biệt của Lê Quang Tung về, phần tôi sẽ gọi người em là Đại úy Đỗ Như Luận đem Tiểu đoàn 1 Truyền tin cùng về tăng cường cho quân pḥng thủ Dinh Độc Lập. Tôi cũng sẽ gọi Trung đoàn Thiết giáp ở G̣ Vấp về tăng viện th́ quân đảo chánh khó mà xâm nhập được vào Dinh. Giai đoạn 2 th́ xin Cụ cho gọi Huỳnh Văn Cao và sư đoàn 7 ở Biên Ḥa về để giải vây đô thành, c̣n tôi sẽ gọi Tiểu đoàn 1 Thủy quân Lục chiến do cháu tôi là Nguyễn Bá Liên đang chỉ huy cuộc hành quân ở Kiến Ḥa về phụ lực thêm”. Tôi c̣n nói thêm: “Thưa Cụ, cứu binh như cứu hỏa, Tạm thời như vậy đă rồi sẽ tính sau”. Ông Diệm im lặng một chút rồi dục tôi: “Được rồi, anh vào ngay đây”.

Độ hơn 6 giờ sáng th́ em tôi Đỗ Như Luận và cháu rể tôi là Đại úy Chu Văn Trung kéo Tiểu đoàn 1 Truyền tin và một phần của lực lượng đặc biệt về bố trí suốt dọc cánh trái Dinh Độc Lập song song với đường Hồng Thập Tự. (Sở dĩ Luận có thêm Lực lượng đặc biệt là v́ Tiểu đoàn 1 truyền tin và Lực lượng Đặc biệt cùng ở chung một vị trí sau lưng Bộ Tổng Tham mưu, chỉ cách nhau một hàng rào kẽm gai; Luận rất thân với Tung mà Tung th́ vắng mặt). C̣n Trung đoàn Thiết giáp ở G̣ Vấp do Thiếu tá Thẩm Nghĩa Bôi chỉ huy, khi nghe lệnh tôi, liền tức tốc đưa đơn vị lên đường. Khốn nỗi Bôi bị Trung tá Vương Văn Đông, lănh tụ cuộc đảo chánh cùng với tướng Lê Văn Tỵ đích thân đến căn cứ của Trung đoàn khuyến dụ Bôi theo phe đảo chánh, hai bên dằng co, căi vă làm cho Bôi mất rất nhiều th́ giờ. Đă thế khi đoàn xe của Bôi đi ngang nhà Trung tướng Thái Quang Hoàng trên đường Ngô Đ́nh Khôi c̣n bị đơn vị Nhảy Dù đóng ở đây (để bắt tướng Hoàng) cản trở, làm cho Trung đoàn thiết giáp măi tới 9 giờ sáng mới vào tới khuôn viên Dinh Độc Lập. Dù sao th́ binh sĩ pḥng vệ Phủ Tổng thống cũng chặn đứng được đợt tấn công đầu tiên của một tiểu đoàn Nhảy Dù rồi, và giờ phút này có thêm lực lượng hùng hậu của Thiết giáp, ông Diệm đă thấy vững tâm hơn rất nhiều.

Tôi phải nói rơ ở đây rằng về phương diện quân sự, việc bảo vệ thủ đô do trung tướng Thái Quang Hoàng (hiện ở Mỹ) Tư lệnh Biệt khu Thủ đô phụ trách. Dưới quyền điều động của ông chỉ có một Trung đoàn Bộ binh là Trung đoàn 135. Nhưng Trung đoàn này c̣n phải lo canh gác nhiều nơi và ông cũng không có một lực lượng trừ bị nào cả. Thủy Quân Lục Chiến và Nhảy Dù, những lực lượng mà trung tướng Hoàng có thể điều động được khi thủ đô có biến, th́ Thủy Quân Lục Chiến đă bận hành quân xa, c̣n Nhảy Dù th́ lại đang là lực lượng “phản loạn”!

Trên kia đă nói về tinh thần quân đội th́ quân nhân hầu hết đều bất măn với chế độ Diệm và sẵn sàng phát động hoặc tham dự đảo chánh bất cứ lúc nào, cho nên ngay từ đầu năm 1960, tôi đă xin với Tổng thống Diệm phải đặt Nguyễn Xuân Vinh và Đỗ Khắc Mai (hiện ở hải ngoại) chỉ huy Không quân và Thẩm Nghĩa Bôi chỉ huy Trung đoàn Thiết giáp để nắm giữ lấy lực lượng “can thiệp” (force de frappe) đề pḥng khi có đảo chánh hoặc biến loạn do Việt Cộng gây ra. Nguyễn Xuân Vinh, Đỗ Khắc Mai và Thẩm Nghĩa Bôi là những cộng sự viên, những đồng chí thân thiết của tôi từ thời c̣n ở Nha Trang. Nhưng sáng ngày 11-11-1960, Bôi th́ đă điều động được Trung đoàn về cứu viện, c̣n Vinh, Tư lệnh Không Quân, th́ bị nhóm lănh tụ đảo chánh bắt về phe đảo chánh. Sáng ngày 12 tháng 11 năm 1960 Vinh mới trốn được xuống căn cứ Không quân Biên Ḥa để điều động phi cơ phóng pháo yểm trợ cho những đơn vị Bộ binh giải cứu Sài G̣n.

Có lẽ nhờ t́nh h́nh đă tạm thời lắng dịu và biết rơ được chính tôi đă đưa ra kế hoạch chống đảo chánh nên ông Ngô Đ́nh Nhu gọi điện thoại cho tôi hỏi thêm tin tức rồi bảo tôi vào Dinh ngay. Tôi nghĩ thầm đă gần 5 năm rồi, nay Nhu mới có những lời êm dịu với ḿnh. Phải chăng trước cơn nguy biến con người mới thấy được là ḿnh yếu đuối không phải là thánh thần ǵ, như cọp dữ có mắc lưới mới thấy được tư cách ân nhân của con chuột đang cắn đứt mạng lưới cho ḿnh. Tôi trả lời ông Nhu để tôi cho gọi cháu tôi là Nguyễn Bá Liên và liên lạc với tướng Lê Văn Nghiêm, chỉ huy trưởng trường Vơ bị Thủ Đức, rồi sẽ vào Dinh ngay.

Sau khi liên lạc và dặn ḍ kỹ kế hoạch với mọi nơi, tôi bèn lên xe vào Dinh. Nhưng trên đường vào dinh, v́ muốn quan sát t́nh h́nh Nha Công An, tôi bị lọt vào một nút chặn của Nhảy Dù ở đường Thành Thái, gần trường Pétrus Kư, và bị bắt giam tại điểm gác trước cổng tư dinh tướng Nguyễn Văn Là, Tổng giám đốc Công An Cảnh Sát. Tôi bị giữ từ 9 giờ sáng ngày 11 cho đến trưa hôm sau mới được một toán quân cảm tử của Nha An Ninh Quân Đội dựa theo đà tiến quân của Bộ binh đến giải thoát.

Độ 3 giờ chiều ngày 12 tháng 11 năm 1960, tôi vào dinh Độc Lập để vấn an Tổng thống Diệm. Tôi thấy chung quanh ông có ông Nhu, Phó Tổng thống Nguyễn Ngọc Thơ, tướng Dương Văn Minh, và một số bộ trưởng như Trần Lê Quang, Nguyễn Đ́nh Thuần, Huỳnh Hữu Nghĩa, Ngô Trọng Hiếu,... ngoài ra c̣n có bác sĩ Trần Văn Thọ mặc áo treillis ngồi ở một góc pḥng. Khói thuốc lá và những tiếng nói cười ồn ào tràn ngập cả căn pḥng có máy điều ḥa không khí. Tổng thống Diệm bảo tôi kể lại câu chuyện bị Nhảy Dù bắt cho ông nghe rồi ông Nhu giới thiệu cho tôi bác sĩ Thọ, khoe rằng bác sĩ Thọ không nề nguy hiểm đă làm liên lạc viên giữa dinh Độc lập với đại tá Trần Thiện Khiêm ở Phú Lâm. (Công lao bác sĩ Thọ chỉ là như thế mà mới ba ngày sau, 14-11-1960, ông được cử giữ chức Tổng giám đốc Nha Thông tin Tuyên truyền). Trong lúc những nhà lănh đạo Quốc gia vui cười trước cơn đắc thắng th́ nhóm lănh tụ đảo chánh đă lên phi cơ Dakota do đại úy Phan Phụng Tiên lái, trực chỉ Phnom Penh xin tị nạn chính trị, bắt theo cả tướng Thái Quang Hoàng làm con tin.

Thăm Tổng thống Diệm xong, tôi xuống tầng dưới th́ thấy tướng Nguyễn Khánh đang lo việc điều động bố trí các đơn vị để bảo vệ Thủ đô đề pḥng Việt Cộng thừa “nước đục buông câu” đột kích Sài G̣n.

Cũng vào tối ngày 12 tháng 11 năm 1960 đó, Quốc hội họp phiên họp bất thường để “thảo kế hoạch an ninh dâng lên Tổng thống”, và sáng hôm sau, một Uỷ ban Nhân dân Chống Đảo Chánh ra đời tập họp một số công chức và dân biểu kéo đến Dinh Độc Lập hoan hô chào mừng Tổng thống Diệm đă nhờ “Thượng đế ban phước lành mà nạn khỏi tai qua” [10]. Điều quái đản là mặc dù ông Nhu ra lệnh cho ông Lê Văn Thái, phụ tá của bác sĩ Trần Kim Tuyến (hiện ở San Diego), mời tôi tham dự vào ủy ban chống đảo chánh đă bị tôi quyết liệt từ chối, thế mà vẫn có tên tôi trong danh sách của ủy ban.

Cuộc đảo chánh của Nhảy Dù, theo lời tuyên bố của Đại tá Nguyễn Chánh Thi, là để quật ngă một chế độ thối nát của gia đ́nh họ Ngô mà từ lâu quân đội vẫn xem là thù nghịch mà không dám hở môi. Cuộc đảo chánh cũng là một cơ hội tốt đẹp mà quân đội vẫn mong chờ để trút nỗi căm hờn của ḿnh, trả thù cho các chiến hữu đă hy sinh và rửa nhục cho quốc dân. Cuộc đảo chánh cũng để đánh dấu một dấu chấm hết cho trang sử ô nhục của nhà Ngô. Cũng theo Đại tá Thi tuyên bố th́ “Mụ Nhu là người phản dân hại nước, có hành động bạo ngược ê chề lắm rồi”. C̣n Trung tá Vương Văn Đông đă đ̣i hỏi Tổng thống Diệm phải “Tuyên bố đầu hàng, giải tán Chính phủ và thành lập một Chính phủ Quân Nhân”. Vương Văn Đông c̣n nhấn mạnh thêm “Không thể để một bọn đĩ điếm ở trong Dinh Độc lập được” [11].

Trong cuộc đảo chánh ngày 11 tháng 11 năm 1960, ngoài quân đội là chủ lực do những sĩ quan trẻ xuất sắc như Vương Văn Đông, Nguyễn Triệu Hồng, Phan Trọng Chinh, Phạm Văn Liễu, Nguyễn Huy Lợi,... c̣n có những tổ chức dân sự như Liên Minh Dân Chủ, Mặt trận quốc gia Đoàn kết, Lực lượng nghiệp đoàn của ông Bùi Lượng và nhiều nhân vật thuộc các đảng phái chính trị khác như các ông Lê Vinh (đảng Duy Dân), Phan Bá Cầm, Nguyễn Bảo Toàn (Ḥa Hảo), Vũ Hồng Khanh, Xuân Tùng (Việt Quốc),... cầm đầu, “Mặt trận Quốc dân đoàn kết” do văn hào Nhất Linh Nguyễn Tường Tam và các ông Phan Khắc Sửu (Cao Đài), Nguyễn Thành Vinh, Trương Bảo Sơn (Việt Quốc) lănh đạo... Tất cả có hàng trăm nhân vật chính trị dân sự đại diện cho các đảng phái trực tiếp hay gián tiếp tham dự các cuộc đảo chánh của Nhảy Dù. “Mặt trận Quốc gia Đoàn kết” của văn hào Nhất Linh Nguyễn Tường Tam c̣n liên lạc với Đức cha Từ, Đức cha Hiền, các linh mục như Cha Oánh, Cha Vui, Cha Lộc, Cha Phiên,... “Mặt trận Quốc dân Đoàn kết” đă chỉ thị cho lực lượng của Mặt trận sẵn sàng nổi dậy cướp chính quyền ở các địa phương một khi tại Sài G̣n lực lượng quân đội lật đổ được chế độ Diệm.

Tại Quảng Nam, Một cán bộ cấp cao của Việt Quốc là ông Duy Nghĩa đă làm sẵn bài Hịch để khi cướp được Chính quyền th́ sẽ tung ra kêu gọi toàn dân đứng lên cứu nước, nhưng chẳng may cuộc đảo chánh bất thành, bài Hịch bị chôn vùi trong bóng tối của bí mật cho măi đến sau ngày 1-11-1963, bài Hịch mới được phổ biến. Tôi được một đồng chí của ông Duy Nghĩa là ông Lê Nguyên Long (hiện sống tại Hoa Kỳ) trao lại cho một bản sao của bài hịch này, xin ghi lại đây như một sử liệu để lưu truyền:

Hăy đứng lên, đứng lên như vũ băo,

Răng nghiến răng, tay nắm chặt, vung tràn,

Mắt long lên, hùng khí ngập không gian,

Cho điếng lạnh thứ tham tàn Cẩn, Diệm.

Vạn cánh tay giờ đây cùng tuốt kiếm,

Để ḷe lên Chính nghĩa của non sông,

Để ḷe lên t́nh đoàn kết nhiệt nồng,

Muôn màu sắc quốc gia non nước Việt.

Hỡi những ai, những con người khí tiết,

Đang trong tù hay đau khổ trùm chăn,

Hay khuất thân sống tạm bợ nhục nhằn,

Hăy đứng dậy giờ vinh quang lâm trận!

Như thác đổ, mưa nguồn, chớp sấm,

Như đảo điên một vũ trụ hôm nay,

Hớp men nồng cách mạng máu cuồng say:

Xưa “Sát đát” ngày nay ta “Sát địch”.

Hỡi muôn tim lặng nghe lời truyền hịch:

Nước diệt vong v́ Cộng Sản bạo tàn,

Nước nguy vong v́ lũ Diệm tham gian,

Gây nghiêng ngửa cơ đồ tuy nửa mảnh.

Muôn tim, muôn tim cùng nhau sát cánh,

Đạp phăng phăng chướng ngại lũ sài lang,

Để cùng nhau trong cách mạng huy hoàng,

Cùng xây dựng một chánh quyền “V́ Dân tộc”,

Một “Chính quyền Công bộc”

Với “Tự do, Dân chủ” được nêu cao.

Ngoài các lực lượng nói trên c̣n có bác sĩ Phan Quan Đán, lănh tụ khối Tự do Dân chủ được Đại tá Nguyễn Chánh Thi mời trực tiếp tham dự cuộc đảo chánh. Cũng như Đại tá Thi, Bác sĩ Đán đă lên đài phát thanh Sài G̣n đọc bản cáo trạng lên án nặng nề chủ trương độc tài phản dân chủ của chế độ Ngô Đ́nh Diệm.

Tuy ḷng dân đă chín mùi và lật đổ chế độ Diệm là một việc làm sáng tỏ chính nghĩa, nhưng số mạng và thời vận của ông Diệm chưa tới hồi chung cuộc cho nên cuộc đảo chánh bất thành.

Thật ra, sự thất bại của nhóm Thi-Đông không phải v́ có Sư đoàn 7, Sư đoàn 21, Tiểu đoàn Thủy quân Lục chiến, Trung đoàn Thiết giáp, Tiểu đoàn Truyền tin, hay Trường Trừ bị Thủ Đức... kéo về cứu nguy cho ông Diệm. Bởi v́, đúng như tướng Trần Văn Đôn trong “Our Endless War” đă nhận định, lực lượng đảo chánh vẫn dễ dàng làm cỏ Dinh Độc lập với pháo binh và thiết giáp của họ, ngoài ra họ c̣n có thể sử dụng không quân nếu họ muốn, v́ trong Không quân, ngoài Nguyễn Cao Kỳ ra có nhiều sĩ quan bất măn với chế độ Diệm. Nhưng phần v́ trong lúc tiến hành cuộc đảo chánh đă có sự chia rẽ nội bộ giữa Thi và Đông, phần khác, và là phần quan trọng nhất, v́ lănh tụ đảo chánh thiếu cương quyết và không có kế hoạch huy động quần chúng làm hậu thuẫn chính trị. Ngoài ra, điểm quan trọng hơn cả phải kể đến “khổ nhục kế” của ông Diệm, cũng như sự kiện một nhân viên CIA là ông Miller (hiện ở San Jose) thuyết phục Đông nên tạm ngưng cuộc tấn công để đợi ông Diệm thương thuyết, nhờ vậy ông Diệm có th́ giờ gọi quân cứu viện về Sài G̣n và làm nản ḷng những đội quân đảo chánh.

Cuộc đảo chánh của Nhảy Dù là một vụ binh biến xẩy ra bất ngờ cho cả anh em ông Diệm lẫn cả người Mỹ, nhưng ông Nhu th́ lại quyết đoán một cách công khai rằng chính Hoa Kỳ đă chủ xướng cuộc tạo phản. (Tuy nhiên cũng phải ghi nhận rằng Đại sứ Hoa Kỳ, ông Durbrow, và Tư lệnh phái bộ viện trợ Mỹ, Đại tướng Mc Garr, cảm thấy biến cố 11-11-1960 không phải vô ích v́ họ hy vọng rằng nó có thể gióng lên tiếng chuông cảnh tỉnh ông Diệm). Nhưng tại sao ông Nhu lại cứ đề quyết cho người Mỹ là thủ phạm châm ng̣i cuộc đảo chánh? Th́ măi ba năm sau, năm 1963, tôi mới hiểu được thủ đoạn của vợ chồng Ngô Đ́nh Nhu mà tôi sẽ nói tới ở một chương sau.

Cuộc đảo chánh Nhảy Dù năm 1960 đă được nhiều sử sách ghi chép, đặc biệt là cuốn Biến Cố 11-11-60 do nhiều nhân chứng tham gia vào nhiều biến cố này đồng ghi lại (có lưu chiếu tại nhiều Thư viện Hoa Kỳ). Ở đây, tôi muốn ghi thêm một số giai thoại hay bí ẩn mà tôi thu lượm được, viết ra mong có thể sẽ bổ ích cho những nhà viết sử sau này:

- Thứ nhất là câu chuyện về đại tá Trần Thiện Khiêm, Tư lệnh Sư đoàn 21, đang đóng ở Mỹ Tho và được ông Diệm gọi về cứu gấp. Ông Khiêm đem quân về đến Phú Lâm, cửa ngơ của Đô thành, vào khoảng 6 giờ chiều ngày 11 rồi dừng lại ở đó. Theo một số sĩ quan thuộc đảng Đại Việt dưới quyền ông Khiêm kể lại th́ ông không thật ḷng muốn cứu ông Diệm. Ông Khiêm vốn người ít nói, tính t́nh thâm trầm và từ lâu đă có thái độ bất măn với chế độ Cần Lao mặc dù ông vẫn được trọng dụng.

Cho nên khi về đến Phú Lâm, ông Khiêm cẩn trọng lượng định t́nh h́nh, thấy quân đảo chánh đă không biết thực hiện kế hoạch “tốc chiến tốc thắng” và cuộc tấn công đă bị khựng lại, tức là Nhảy Dù đă nắm phần thất bại rồi, ông bèn đổi ư và đứng về phe ông Diệm. Nhưng sau cuộc đảo chánh 11-11-1960, ông Khiêm được anh em ông Diệm coi như “người nhà”, thăng lên tướng và giao cho chức vụ quan trọng là Tham Mưu trưởng Quân đội dưới quyền tướng Lê Văn Tỵ để kiểm soát và nắm giữ quân đội. Nhưng dù được mua chuộc, thâm tâm ông Khiêm vẫn không bao giờ thần phục nhà Ngô. Đă từ lâu ông Khiêm là người thân tín bí mật của Mỹ.

- Việc thứ hai là trường hợp tướng Huỳnh Văn Cao. Cao là một sĩ quan không có khả năng ǵ ngoài tài khéo léo nịnh bợ. Nhờ là người Công giáo mà lại là thứ Công giáo Phú Cam, thường mượn danh Đức Mẹ để mê hoặc anh em ông Diệm nên được ông Diệm coi như con cháu ruột thịt, đề bạt ông Cao lên thật mau để có thể giữ chức Tổng Tham mưu trưởng quân đội thay Đại tướng Lê Văn Tỵ trong chính sách “Trồng người”, chính sách Công giáo hóa nhân dân và quân đội miền Nam. Khi ông Diệm mới về nước, ông Cao chỉ mới mang cấp Đại úy tạm thời rồi nhờ Thái Quang Hoàng lập chiến khu Đông, sai ông Cao đi liên lạc với Dinh Độc lập, từ đó ông nên danh nên phận. Vào Sài G̣n, v́ ông Luyện đau chân nên ông Cao đẩy xe lăn cho ông ta đi dạo mát và phục vụ cho nhà ông Luyện như một gia bộc, nên được thăng Thiếu tá và giữ chức Tham Mưu trưởng Biệt bộ Phủ Tổng thống thay thế cho Đại tá Đang. Ở địa vị này, ông Cao đă đẩy một cán bộ trung kiên từng đóng góp tiền bạc và nhiều phen sống chết cho ông Diệm thời phong trào Cường Để và thời ông Diệm gặp khó khăn với B́nh Xuyên là Thiếu tá Nguyễn Vinh ra khỏi Tiểu đoàn Danh Dự. Ông Cao mượn việc cải tổ Tiểu đoàn Danh Dự thành ra Lữ Đoàn Liên binh Pḥng vệ Phủ Tổng thống để đề nghị đưa bà con là Trung tá Nguyễn Thế Như, người Công giáo Phú Cam, về thay chỗ của Vinh, dù về khả năng quân sự, cả Như lẫn Vinh đều xuất thân là Đội Khố Đỏ thời Pháp thuộc như nhau. Nhưng Nguyễn Thế Như mới chỉ huy Lữ Đoàn được 3, 4 tháng th́ bị binh sĩ Lữ Đoàn tố cáo là tham nhũng và tác phong bê bối nên bị cất chức. Sau này Trung tá Nguyễn Ngọc Khôi, người Công giáo Quảng Trị, về giữ chức Tư lệnh Lữ Đoàn Pḥng Vệ Phủ Tổng thống (Nguyễn Thế Như và Nguyễn Ngọc Khôi hiện đang có mặt tại hải ngoại). C̣n ông Nguyễn Vinh nhận thấy ông Diệm là người vắt chanh bỏ vỏ, từ đó không bao giờ gặp lại ông Diệm nữa. (Những nhân vật ở hải ngoại hiện nay như ông Vơ Như Nguyện, Tôn Thất Trạch, Đại tá Phùng Ngọc Trưng, ông Trần Văn Hướng và bác sĩ Bùi Kiện Tín đều biết rơ công lao và sự nghiệp của Nguyễn Vinh thời ông Diệm c̣n hàn vi sa cơ thất thế).

Về tŕnh độ văn hóa, ông Cao chỉ có bằng tiểu học, c̣n về quân sự th́ chưa bao giờ chỉ huy một đơn vị dù chỉ là một Trung đội. Cho đến năm 1954, v́ thiếu sĩ quan nên ông Cao được đại tá Trương Văn Xương cho chỉ huy một Tiểu đoàn Khinh quân đang thụ huấn tại Ninh Ḥa (Khánh Ḥa). Mặc dù tiểu đoàn đóng ngay giữa thành phố nhưng ông Cao đă để cho Tiểu đoàn bị Việt Cộng tập kích th́nh ĺnh làm tan nát cả Tiểu đoàn, v́ vậy ông bị tướng Hinh đưa ra ṭa. Nhưng nhờ có Thiếu tá Hoàng Phúc Hải ở Nha Trang, một thuộc hạ thân tín của tướng Hinh can thiệp nên ông được miễn tố và chỉ bị cất chức mà thôi.

Ông Cao là người có tài len lỏi trong các ngơ ngách của thời thế cho nên ngày Nhảy Dù đảo chánh ông Diệm, mặc dù đang chỉ huy Sư đoàn 7 đóng ở Biên Ḥa chỉ cách Sài G̣n 30 cây số, mà măi đến sáng ngày 12, nhờ tướng Nghiêm thúc giục lắm và khi thấy Nhảy Dù yếu thế, ông Cao mới tiến quân về thủ đô. Lực lượng đảo chánh thất bại, ông Cao trở nên anh hùng giải phóng thủ đô. Tội nghiệp hai ông Diệm - Nhu, 3 năm sau ngày toàn quân, toàn dân thật sự lật đổ chế độ hai ông vẫn c̣n tin tưởng vào đứa “con nuôi Huỳnh Văn Cao” đang là Tư lệnh quân khu IV. Họ có ngờ đâu rằng nửa đêm 1-11-1963, ông Cao đă đầu hàng cách mạng dù ông vẫn c̣n hai sư đoàn dưới trướng, c̣n có cả một giang sơn rộng lớn để nếu muốn có thể dùng làm “đất Ba Thục” cho anh em ông Diệm nương thân hầu tu binh măi mă đợi ngày trở lại “trung nguyên”. Tài trí, công nghiệp của ông Huỳnh Văn Cao như thế đó mà nhóm “Cần Lao Công giáo” ca ngợi ông Cao như một thiên tài...

- Việc thứ ba là trường hợp của Thiếu tá Công giáo Lê Như Hùng (hiện sống ở California). Khi xẩy ra cuộc binh biến Nhảy Dù, Hùng đang giữ chức Tỉnh trưởng Kiến Ḥa. Kiến Ḥa là căn cứ địa vững chắc của Cộng Sản nổi tiếng từ năm 1940 khi Xứ ủy Nam bộ Cộng sản Đông dương khởi nghĩa chống chế độ Thực dân Pháp. V́ Kiến Ḥa bất an, nguy kịch nên Tiểu đoàn 1 Thủy quân Lục chiến do cháu vợ tôi là Nguyễn Bá Liên được biệt phái về Kiến Ḥa hành quân.

Tổng thống Diệm biết rơ thân phụ Liên là ông Nguyễn Bá Mưu v́ cùng hoạt động trong phong trào Cường Để, cho nên Liên rất trung thành với Tổng thống Diệm. Khi nhận được lời kêu gọi của tôi, Nguyễn Bá Liên vội tập hợp Tiểu đoàn để về Sài G̣n cứu ông Diệm. Nhưng Liên bị tỉnh trưởng Lê Như Hùng cản trở không cho qua phà để qua sông, không cho quân xa để sử dụng. Hai bên căi cọ xô xát đă định bắn nhau. Cuối cùng, v́ không được sử dụng phương tiện quân đội, Liên bèn thuê thuyền và xe đ̣ dân sự để di chuyển Tiểu đoàn về Sài G̣n. V́ sự cản trở của Hùng cho nên măi đến 2 giờ sáng ngày 12 tháng 11, Tiểu đoàn 1 của Liên mới có mặt tại Bến Bạch Đằng.

Khi ông Diệm làm Thủ tướng và bị tướng Nguyễn Văn Hinh chống đối th́ Hùng là đảng viên đảng “Con Ó” của ông Hinh đang giữ chức Tư lệnh Thủy quân Lục chiến. Tướng Hinh ra đi, ông Diệm cất chức Hùng và Hùng bị theo dơi một thời gian. Nhưng ít lâu sau, tất cả đảng viên “Con Ó” có đạo Công giáo như Hùng đều được “phục hồi danh dự”, được trọng dụng và thăng cấp mau chóng (chẳng hạn như Bùi Dinh, tay chân thân tín của tướng Hinh, từng lên đài phát thanh quân đội năm 1954 công khai mạt sát Thủ tướng Ngô Đ́nh Diệm, thế mà Dinh vẫn được thăng cấp rất mau và được ông Diệm giao cho chỉ huy một sư đoàn v́ Bùi Dinh là người Công giáo Phú Cam).

Có lẽ Lê Như Hùng cũng không có ư phản bội ông Diệm khi cản trở Nguyễn Bá Liên, chẳng qua Hùng sợ vắng Tiểu đoàn Thủy quân Lục chiến th́ Kiến Ḥa sẽ bị nguy kịch. Nhưng Hùng quên rằng với bối cảnh ngày 11 tháng 11 năm 1960 th́ dù Tỉnh Kiến Ḥa có mất vào tay Việt Cộng cũng c̣n hơn Thủ đô Sài G̣n, địa vị Tổng thống của ông Diệm và chế độ Cần Lao rơi vào tay bọn “phản loạn Nhảy Dù”. Cho nên dù vô t́nh hay cố ư, việc cản trở Nguyễn Bá Liên mang quân về Sài G̣n đă làm cho Lê Như Hùng, trước mắt ông Diệm, mang tội phản loạn, tiếp tay quân đảo chánh. Phỏng thể sau khi Nhảy Dù thất bại, tôi mang tâm địa hèn mạt như bọn Cần Lao tố cáo hành động phản bội của Hùng với ông Diệm th́ Hùng đă bị ông Diệm đày ra Côn Đảo như số phận của các lănh tụ vụ Binh biến rồi. Nhưng chẳng những Hùng không bị trừng phạt mà qua hệ thống Cần Lao, Hùng c̣n được Tổng thống Diệm thuyên chuyển về Sài G̣n, thăng cấp Trung tá và giao cho chức vụ cận thần là Tham Mưu trưởng Biệt bộ Phủ Tổng thống.

- Việc thứ tư là trường hợp của bà Ngô Đ́nh Nhu. Ngày 12 tháng 11, sau khi tôi vấn an Tổng thống Diệm xong như đă nói trên kia, bèn xuống tầng dưới để ghé thăm tướng Nguyễn Khánh đang lo điều động bố trí những đơn vị quân đội đề pḥng Việt Cộng lợi dụng cảnh rối loạn mà tập kích Sài G̣n. Vừa đến nơi, tôi thấy bà Nhu và tướng Khánh đang to tiếng căi nhau ồn ào. Tôi chỉ c̣n nhớ lời tướng Khánh nói với bà Nhu: “Ở đây tôi chỉ huy chứ không phải bà, bà hăy đi chỗ khác để tôi làm việc”. Nói xong tướng Khánh gác hai chân lên bàn tỏ vẻ khinh bỉ bà Nhu ra mặt. Tôi thấy bà Nhu đỏ mặt tức giận, quay người thật nhanh rồi bỏ lên lầu, vừa đi miệng vừa lẩm bẩm những ǵ không rơ. Tất nhiên “Rồng Cái” (dịch chữ Dragon Lady của kư giả ngoại quốc gán cho bà Nhu) phải giận lắm bởi v́ lần đầu tiên trong cuộc đời uy quyền tột đỉnh của bà, bà đă bị một “anh kaki” khinh miệt trước mặt rất đông binh sĩ và nhân viên dân chính. Cử chỉ của tướng Khánh làm cho tôi cảm phục và hài ḷng v́ theo tôi biết trong triều đ́nh nhà Ngô, ngoại trừ Phó Tổng thống Nguyễn Ngọc Thơ thường tỏ vẻ lănh đạm, c̣n Bộ trưởng, dân biểu, trí thức, linh mục có liên hệ với Ngô Triều đều khép nép, cúi ḿnh trước đệ nhất phu nhân. Ngay cả chồng và ông anh chồng là vị nguyên thủ quốc gia mà c̣n phải ch́u lụy bà như tôi đă và sẽ tŕnh bày thêm, thế mà kẻ “Vơ biền” Nguyễn Khánh lại dám sừng sỏ xua đuổi bà đi chỗ khác.

Sau khi bà Nhu lên lầu rồi th́ bà Thái Quang Hoàng (hiện ở Mỹ) vào Dinh Độc Lập để đ̣i hỏi chính phủ bằng mọi cách đem chồng bà từ Phnom Penh về lại Việt Nam. Bà Hoàng la ó ầm ĩ, trách chính phủ và quân đội đă không bảo vệ nổi để chồng bà bị nhóm lănh tụ đảo chánh bắt theo làm con tin. Có lẽ v́ nghe tầng dưới ồn ào tiếng đàn bà, bà Nhu lại trở xuống “sân khấu”, thế là một màn đấu khẩu xảy ra giữa hai mệnh phụ mà cổ nhân thường gọi là thứ “phụ nhân nan hóa”, thứ đàn bà “dễ có mấy tay”. Tôi không c̣n nhớ nguyên văn lời bà Nhu nạt bà Hoàng, nhưng đại ư là tại sao lại dám huyên náo trong dinh. Bà Hoàng bèn xông tới trước mặt bà Nhu mà hỏi “Nếu chồng bà bị bắt như chồng tôi th́ bà có lo hoảng lên không?”, bà Hoàng c̣n nói tiếp “Nếu chồng tôi có mệnh hệ ǵ th́ tôi làm loạn lên cho bà xem”. Bà Nhu không ngờ lại gặp phải địch thủ không vừa nên lại bỏ lên lầu, vừa đi miệng lại vừa lẩm bẩm những ǵ không ai nghe rơ, nhưng chắc là đang tính kế trừng trị những kẻ thuộc cấp đă dám coi thường bà.

Tướng Thái Quang Hoàng thời c̣n là Thiếu tá (1954) đă có công đầu lập chiến khu Đông ở Phan Rang để chống tướng Nguyễn Văn Hinh ủng hộ Thủ tướng Ngô Đ́nh Diệm nên được nhà Ngô coi như “Khai quốc công thần”. Tướng Hoàng liên tiếp chỉ huy quân khu I, quân khu II, rồi quân khu Thủ đô với nhiệm vụ đặc biệt là bảo vệ thành tŕ Tổng thống Diệm. Chẳng may Nhảy Dù “làm loạn”, địa vị ông Diệm cơ hồ lung lay, lại thêm bà vợ mắng nhiếc bà Nhu cho nên sau khi đô thành yên cơn băo tố, tướng Hoàng bị thất sủng, bị đổi lên Đà Lạt giữ chức vụ chỉ huy trưởng Trường Đại học quân sự, một chức vụ ngồi chơi xơi nước cho đến ngày chế độ Diệm suy vong.

Tướng Thái Quang Hoàng là người ít nói nhưng khí phách và can trường. Ông có một đức tính hiếm hoi là không bao giờ nói xấu ai với cấp trên. Thái độ quân tử nhiều khi vô lư của Thái Quang Hoàng đă làm cho tướng Lê Văn Tỵ phải bực ḿnh...

Tôi quen biết Thái Quang Hoàng từ ngày chúng tôi c̣n là Đại úy, Hoàng làm trưởng pḥng Ba, tôi làm tham mưu phó cho Việt binh đoàn. Lúc bấy giờ tôi đă cảm phục Hoàng rồi và trở nên đôi bạn tương đắc v́ ông ta dám sỉ vả một trung tá người Pháp đang giữ chức trưởng phái bộ quân sự, cố vấn cho trung tá Nguyễn Ngọc Lễ. Khi hay tin ông Diệm được Quốc trưởng Bảo Đại cử làm Thủ tướng, tôi đang học lớp trung đoàn trưởng ở Hà Nội, biết ông Diệm sẽ gặp nhiều khó khăn với tướng Hinh nên tôi đă gửi thư về Phan Rang cho Hoàng yêu cầu ủng hộ ông Diệm. Hoàng trả lời cho tôi: “Sẵn sàng”. Sau này, khi ông Diệm bị tướng Nguyễn Văn Hinh chống đối, tôi đề nghị với đại tá Nguyễn Ngọc Lễ lập chiến khu để chống lại Pháp và tướng Hinh như đă nói trước kia. Lễ và Hoàng hoàn toàn đồng ư, rồi Hoàng kéo quân lên núi lập “Chiến khu Đông” ... Từ đó, Lễ, Hoàng và tôi trở nên những đồng chí thiết cốt hết ḷng ủng hộ ông Diệm mặc dù Lễ và Hoàng không gia nhập đảng Cần Lao, c̣n tôi là một đảng viên kỳ cựu nhưng đă bỏ đảng từ năm 1956 khi bị nhóm linh mục Nguyễn Sồ ở Phan Rang báo cáo với ông Nhu tôi phá hoại Công giáo.

Từ ngày Hoàng về giữ chức Tư lệnh Quân khu Thủ đô, v́ có chung bổn phận bảo vệ thành tŕ chế độ, bảo vệ ông Diệm, chúng tôi thường gặp gỡ nhau nhiều hơn để trao đổi tin tức, thảo luận các kế hoạch giữ ǵn an ninh cho Đô thành trên phương diện quân sự. Nhưng chế độ càng ngày càng sa vào hố tội lỗi nên nhiều khi chúng tôi gặp nhau mà chỉ c̣n biết nh́n nhau than thở, cảm thấy tấm ḷng son sắt của ḿnh đối với ông Diệm không đủ sức chống chỏi nổi với một chế độ đang suy tàn mà nguyên nhân chính lại là từ ông Diệm và nhóm Công giáo Cần Lao của họ.

- Câu chuyện thứ năm là về Vơ Văn Hải, người Chánh Văn pḥng đặc biệt của ông Diệm. Hải theo ông Diệm từ hồi c̣n rất trẻ. Hải có một người em ruột là Vơ Lăng (hiện sống ở Pháp) cũng hoạt động cho ông Diệm bên cạnh ông Ngô Đ́nh Luyện từ thời ông Diệm c̣n ở Pháp. Hai anh em Hải, Lăng là con của cụ Án Vơ, mà cụ là bạn thân của ông Diệm từ thời làm quan cho Nam triều. Tuy nhiên, trong thời gian ông Diệm cầm quyền, cụ Án Vơ đứng ngoài chính trường, xa lánh chính trị sống ẩn dật tại Đà Lạt, chỉ lo lui tới chốn thiền môn.

Trong hàng ngũ những người theo ông Diệm, có thể nói Hải là người trung thành nhất, kính yêu ông Diệm như cha ruột của ḿnh. Tuy nhiên, Hải căm thù ra mặt Giám mục Ngô Đ́nh Thục, hai vợ chồng Ngô Đ́nh Nhu, Ngô Đ́nh Cẩn, và nhóm Cần Lao công giáo mà Hải cho chính là thủ phạm phá hoại chế độ và làm hại thanh danh của ông Diệm.

Ngày 11-11-60, trước cuộc tấn công của Nhảy Dù, trong lúc những kẻ thường khua môi khoe khoang là trung nghĩa đều chạy trốn hết th́ Hải không ngại gian nguy, mang thân đơn độc “vào hang hùm để gặp cho được cọp”. Hải gặp Vương Văn Đông và Nguyễn Chánh Thi, những lănh tụ của cuộc đảo chánh với mục đích tha thiết xin cứu mạng cho vị lănh tụ của ḿnh. Gặp Đông, Hải thương thuyết:

“Tôi đồng ư việc làm của Trung tá, Dinh Độc lập không thể để cho một bọn đĩ điếm ở được. Nhưng trong hoàn cảnh hiện tại, kéo dài cuộc chiến đấu chỉ có lợi cho Cộng Sản. Tôi xin làm trung gian giữa ông Diệm và Trung tá, t́m giải pháp ổn thỏa để có thể tránh được sự lợi dụng của Cộng Sản và đồng thời đáp ứng được đ̣i hỏi của phe nổi dậy. Giải pháp này có thể là tạm thời giữ ông Diệm ở lại làm đại diện quốc gia, không quyền hành pháp, gạt bỏ gia đ́nh Nhu và Cẩn ra khỏi chính trường Việt Nam và cải tổ chính phủ” [12].

Hải là người nắm vững và nắm kỹ những bí mật quốc gia, những bí mật thầm kín nhất của anh em gia đ́nh họ Ngô, những bí mật khó nói nhất của nhiều triều thần nhà Ngô, nhiều tay chân cốt cán trong đảng Cần lao Công giáo, cho nên Hải thấy rất rơ bộ mặt xấu xa, dơ bẩn của chế độ, v́ thế nên Hải thường tỏ ra ưu tư, buồn phiền, giận dỗi.

Bác sĩ Bùi Kiện Tín (hiện ở Los Angeles) và tôi là số đồng chí thiết cốt hiếm hoi của Hải c̣n sót lại, cho nên mỗi lần tôi vào Dinh Độc lập, sau khi gặp Tổng thống thường ghé qua pḥng của Hải và cùng với bác sĩ Bùi Kiện Tín để ba anh em to nhỏ th́ thầm bàn chuyện dở hay của chế độ. Hải cho chúng tôi biết nhiều chuyện bỉ ổi của ông Thục, của bà Nhu và của nhiều nhân vật tai to mặt lớn khác. Hải âm thầm lập hồ sơ của những người làm hại chế độ, nhiều hồ sơ tối mật có kèm cả bóng h́nh tang chứng, chính tôi cũng không ngờ Hải đă cho người theo sát bà Nhu đến thế. Có lẽ tấm ḷng trung can nghĩa khí của Hải đối với ông Diệm đă tạo cho Hải có ư chí, có tài làm thám tử. Hải không được một ân huệ ǵ khác ngoài đồng lương hàng tháng, lại thường bị ông Diệm la rầy gắt gỏng nhưng không bao giờ Hải buồn phiền, trái lại trước sau vẫn một ḷng thương yêu cung kính ông Diệm.

Sau cuộc đảo chính Nhảy Dù, gặp những bạn thân như Bùi Kiện Tín, như tôi, Hải lo buồn nói: “Phép lạ không đến hai lần. Nếu c̣n đảo chánh th́ nhất định tôi nằm nhà không vào dinh Độc lập nữa. Số mệnh ông Tổng thống coi như đă an bài rồi, chế độ này không làm sao c̣n có thể cứu văn được nữa”. Hải đă giữ đúng lời hứa. Ngày cách mạng 1-11-63, mặc dù Tổng thống cho gọi Hải nhiều lần nhưng Hải đă bày tỏ quyết liệt thái độ của ḿnh bằng cách nhất định không vào Dinh, không gặp Tổng thống Diệm nữa. Có lẽ lúc bấy giờ Tổng thống Diệm nghi ngờ Hải đă phản bội, ông có biết đâu rằng Hải đă nằm nhà khóc suốt mấy ngày liền. Có phải thế không Bác sĩ Bùi Kiện Tín ?.

Mấy năm sau, Hải trở lại hoạt động chính trị, ra ứng cử Dân biểu quận 3 trong nhiệm kỳ hai của Quốc hội Đệ nhị Cộng ḥa. Hải lấy chân dung ông Diệm làm biểu tượng cho cuộc tranh cử nhưng đă thất bại, chỉ thu lượm được có hơn 5 % phiếu, trong lúc những kẻ từng chống đối ông Diệm như Trần Văn Tuyên, Lư Quư Chung v.v... lại thắng cử vẻ vang. Hải chủ quan tưởng rằng nhân dân vẫn c̣n luyến tiếc “ông Cụ” qua việc nhóm Cần Lao cúng kỵ ồn ào (mà Hải không bao giờ tham dự), c̣n đối với ḷng người miền Nam th́ h́nh ảnh, sự nghiệp “ông Cụ” đă phai mờ, chỉ c̣n lại câu chuyện “một thời vang bóng”. Bấy giờ Hải tỉnh mộng, bèn cùng với bà Nguyễn Phước Đại, ông Lê Quang Luật, ông Thái Lăng Nghiêm, những nhân vật chính trị tên tuổi của Sài G̣n, về hợp tác với tướng Dương Văn Minh với ư định chống lại Nguyễn Văn Thiệu và tập đoàn Cần Lao đang nhờ Thiệu mà tái sinh để múa may quay cuồng làm chủ lực hậu thuẫn cho Thiệu.

Tôi gặp Vơ Văn Hải năm 1945 tại Chợ Lớn, tại ngôi nhà số 2 đường Armand Rousseau, nơi ông Diệm và ông Luyện trú ngụ khi tôi được ông Ngô Đ́nh Khôi và các đồng chí ở Huế gửi vào Sài G̣n để theo ông Diệm và linh mục Nguyễn Sương Huệ đón tiếp Kỳ Ngoại Hầu Cường Để hồi hương. Nhưng vận nước nổi trôi, Kỳ Ngoại Hầu không về, ông Diệm bị Việt Minh bắt cầm tù, thầy tṛ anh em tán loạn mỗi người mỗi ngả tưởng không bao giờ c̣n có ngày tái ngộ. Nhưng rồi có ai ngờ chúng tôi lại vẫn c̣n cơ hội trùng phùng. Quê hương sau bao lần thay ngôi đổi chủ, ông Diệm trở lại chính quyền lănh đạo quốc gia, chúng tôi mừng thầm nghĩ rằng lư tưởng đă đạt được để có dịp phụng sự đất nước quê hương, không ngờ ông Diệm thời “Tổng thống uy quyền” khác hẳn với ông Diệm thời “chí sĩ lao đao”.

Bao nhiêu mộng đẹp của chúng tôi đều tan tành, rồi miền Nam rơi vào tay Cộng sản. Sau ngày Cộng sản chiếm miền Nam, Hải tự tin ḿnh là người yêu nước ở lại sống chết với quê hương, không chịu ra đi làm kẻ lưu vong biệt xứ. Khi tôi viết những ḍng Hồi kư này th́ Hải đă bị bệnh chết ở quê nhà.

Ai đă từng là đồng chí với Hải, tri kỷ với Hải lại không gan bào ruột thắt trước cảnh ngộ đắng cay của một người trung cang nghĩa khí, tưởng gặp được minh quân ai ngờ lại rơi vào tay một gia đ́nh bạo chúa, tôi đang khóc Vơ Văn Hải đây ông bạn già Bùi Kiện Tín của tôi ơi !

- Câu chuyện thứ sáu nói về chính Tổng thống Diệm. Ngày 11-11-60, qua sự vận động của Vơ Văn Hải, của tướng Khánh và với sự tán đồng của tướng Lê Văn Tỵ, ông Diệm đă đồng ư với Trung tá Vương Văn Đông là sẽ giải tán chính phủ hiện hữu để thành lập một chính phủ “Liên hiệp quân dân”. Những lời cam kết của ông Diệm đă được long trọng tuyên bố trên đài phát thanh kèm theo nhật lệnh của tướng Tỵ. Nhưng khi sóng gió qua rồi th́ ông Diệm lại nuốt những lời đă hứa. Nếu cuộc đảo chánh đă làm cho ông mất rất nhiều uy tín th́ thái độ thiếu thành tín của ông lại càng làm cho danh dự của ông sụp đổ thêm, trong quân đội cũng như ngoài nhân dân và trước quốc tế khiến các kư giả ngoại quốc cứ nhắc lại măi.

Từ khi cầm quyền ông thường đưa ra khẩu hiệu “thành tín” như một bảo đảm chắc nịch cho quan niệm “đức trị” của ông trong việc lănh đạo quốc dân. Ông c̣n đặt quốc huy là tiết trực tâm hư, lấy cây trúc làm biểu tượng để tỏ ra ḿnh là người chính nhân quân tử, thế mà hôm nay ông đă công khai và rộng răi tuyên bố cùng đồng bào rồi chính ông lại thất tín không giữ lời hứa, cho nên không kể Việt Cộng và những kẻ đối lập chính trị với ông có cơ hội phản tuyên truyền mà chính quân đội và nhân dân, sau đó, cũng đă mỉa mai ông là một kẻ đạo đức giả, bất tín, bất nghĩa. Phê b́nh thái độ thiếu “thành tín” của ông Diệm, ông Nguyễn Thái, một cựu công thần nhà Ngô đă viết:

“...Phỏng thể ông Diệm cốt đưa ra lời hứa chỉ v́ phải đứng trước sự hăm dọa của quân “phiến loạn” để rồi sau khi yên ổn sẽ nuốt lời hứa th́ hành động đó cũng nguy hiểm cho h́nh ảnh một Ngô Đ́nh Diệm, “người hùng không biết sợ, người toàn hảo”. Bởi v́ trong tiểu sử của ông ta và theo toàn bộ công cuộc tuyên truyền của chính phủ thường nhấn mạnh rằng ông Diệm là “người không bao giờ biết sợ”. Theo văn pḥng báo chí của Phủ Tổng thống đưa ra th́ khi làm tù nhân của Hồ Chí Minh bị hăm dọa bởi cái chết, ông Diệm vẫn tỏ ra cứng như đá, không sợ bất kỳ cái ǵ. Ông Diệm đă nói với họ Hồ “Hăy nh́n mặt tôi, tôi không phải là người biết sợ” [13].

(Ư ông Thái cho rằng những lời ông Diệm thách thức ông Hồ Chí Minh năm 1946 là những lời bịa đặt để tuyên truyền mà thôi, không phải là sự thật).

Gan dạ như thế đó sao hôm nay ông Diệm lại có thái độ khiếp nhược trước lực lượng phản loạn của nhóm Thi-Đông. Cũng theo ông Nguyễn Thái th́...

Trong cuộc đảo chánh Nhảy Dù, chẳng những ông Diệm nuốt lời mà ông c̣n phản lại lời giáo huấn của Đức Khổng Tử mà ông thường ca tụng, thuyết giảng. Như thế tức là đức “thành tín” mà ông thường khuyên dân Việt Nam nên tôn thờ đă không có chính ngay nơi ông ta [14].

Sự bất tín của ông Diệm cũng được học giả Nguyễn Hiến Lê nặng lời phê phán:

“... khi tôi thấy cuộc Trưng Cầu Dân ư để lật đổ Bảo Đại có tính cách rơ ràng là gian lận: ở Sài G̣n - Chợ Lớn chẳng hạn, có 605.025 người bầu cho ông ta trong khi số cử tri ghi tên chỉ có 450.000 người và kết quả là ông ta thắng với tỉ số 98.2% thuận và 1.1% nghịch th́ tôi đă đâm ngán. Bịp bợm trắng trợn như thế th́ không phải là thông minh được. Nhất là khi hay tin ông ta trước khi nhận chức Thủ tướng đă quỳ trước mặt Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và vài người chứng kiến, thề sẽ một mực trung thành với Bảo Đại “duy tŕ ngai vàng cho Hoàng tử Bảo Long” mà bây giờ lại lật Bảo Đại như vậy, th́ tôi ngạc nhiên không hiểu tại sao có người khen ông là có tư cách cao, nhiễm sâu đạo Khổng. Tôi nghĩ bụng “con người đó vô sở bất vi”. Quả nhiên sau này, trong vụ đảo chánh hụt tháng 11 năm 1960, ông lại thất hứa và lường gạt phe đảo chánh và quốc dân lần nữa. Ngày 12 tháng đó, ông long trọng tuyên bố sẽ giải tán nội các, thành lập một chính thể chuyển tiếp mở rộng nội các cho các tướng và các nhà cách mạng độc lập hợp tác “Quốc dân cứ b́nh tĩnh và tin ở ḷng ái quốc và thương dân vô cùng của Tổng thống”, nhưng khi đạo quân trung thành của ông về kịp Sài G̣n, đánh bật phe đảo chánh th́ ông nuốt lời hứa, không thay đổi nội các mà đàn áp dữ dội những người ngây thơ tin ở ông...” (“Con Đường Thiên Lư”, Nguyễn Hiến Lê, Văn Nghệ, Hoa Kỳ, tr. 201-203).

Việc Ông Diệm thiếu thành tín vừa kể trên, đối với những người hiểu rơ anh em ông th́ không ai lấy làm ngạc nhiên, v́ trong quá khứ ông đă nhiều lần có hành động phản bội mà trường hợp đối với cụ Nguyễn Xuân Tiếu sau đây càng nổi bật thêm cái bản chất bội bạc của ông Diệm.

Nguyên cụ Nguyễn Xuân Tiếu là lănh tụ đảng Đại Việt Quốc Xă với nhiều thành tích chiến đấu chống cả Thực dân lẫn Cộng Sản. V́ quen thân ông Diệm nên năm 1945, khi ông Diệm c̣n bị Việt Minh cầm tù tại Thái Nguyên, cụ Tiếu đă không ngại nguy hiểm t́m cách giúp đỡ thuốc men tiền bạc và hàng ngày c̣n tiếp tế đồ ăn thuốc lá cho ông Diệm trong lao tù. Khi ông Diệm được Việt Minh trả tự do về sống tại Hà Nội, cụ Tiếu vẫn tiếp tục thăm viếng, giúp đỡ tài chính và lo luôn chi phí cho ông Diệm vào Nam.

Liên hệ t́nh cảm giữa cụ Tiếu và ông Diệm lúc bấy giờ trong giới đảng phái chính trị ở ngoài Bắc không ai không biết, và cũng không ai không cảm phục tâm chất của cụ Tiếu. Thế mà từ khi ông Diệm xa cụ Tiếu, ông không c̣n nhớ đến người ân nhân cũ. Măi cho đến khi ông ngồi trên ngôi cao tuyệt đỉnh của cái chức Tổng thống c̣n cụ Tiếu th́ bị Công An nghi ngờ tham gia cuộc đảo chánh của Nhảy Dù ngày 11-11-1960 nên bị bắt giam và bác sĩ Trần Kim Tuyến nhắc đến tên cụ; chỉ lúc bấy giờ ông Diệm mới nhớ đến và bảo rằng: “Khi nào gặp hắn bảo hắn lúc nào rảnh rỗi vào đây chơi” (xem Làm thế nào để giết một Tổng thống của Cao Thế Dung).

Cử chỉ hào hiệp vị tha của cụ Tiếu đối với ông Diệm trong lúc sa cơ thất thế nói lên cái t́nh nghĩa sâu đậm của t́nh bằng hữu thắm thiết, nhất là khi cụ Tiếu đang bị Việt Minh nghi ngờ v́ cái quá tŕnh chống Cộng của Cụ, thế mà ông Diệm không những đă bội nghĩa vong ân mà c̣n hỗn xược gọi cụ là “hắn”. Cung cách cư xử của ông Diệm đối với ân nhân mà cũng là một nhà cách mạng lăo thành như thế mà ông Cao Thế Dung, trong cuốn sách kể lại lời nói hỗn xược bất nghĩa ở trên, lại hết ḷng ca ngợi ông Diệm là thủy chung, nho phong và lễ nghĩa.

Chẳng trách ông Cao Thế Dung giữ chức ủy viên Trung Ương trong cái gọi là “Phong trào Phục hồi Tinh thần Ngô Đ́nh Diệm” của Cần Lao Công giáo tại hải ngoại!

- Việc thứ bảy là việc của tôi. Như đă nói trên kia, 9 giờ sáng ngày 11-11-1960 tôi bị một đơn vị Nhảy Dù chận bắt khi đi quan sát Nha Công An trước khi vào Dinh Độc lập. Đă bị bắt mà với tư cách Giám đốc Nha An Ninh Quân đội, một cơ quan bị binh sĩ coi như tay sai của chế độ, th́ tôi chỉ c̣n đợi giờ “đền tội”. Nhưng nhờ phúc đức c̣n vững nên tôi đă thoát chết. Thật thế, sau cuộc lật đổ chế độ Diệm, năm 1963, Thiếu tá Nguyễn Huy Lợi (hiện ở Mỹ), nguyên là một lănh tụ cuộc đảo chánh của Nhảy Dù vừa lưu vong từ Cao Miên về, có đến thăm và cho tôi biết: “Hôm bắt được Thiếu tướng trước Nha Công An, Đại úy Thừa, chỉ huy Tiểu đoàn chiếm đóng hôm đó, định đưa Thiếu tướng ra bắn giữa chợ Bến Thành để thị oai nhưng tôi đă cản lại, bảo đợi bắt được Trần Kim Tuyến rồi sẽ bắn luôn cả Thái Quang Hoàng và Đỗ Mậu, nhờ thế mà Thiếu tướng sống sót”. Nghe Lợi nói, tôi vội cảm ơn Lợi nhưng nghĩ thầm rằng Thực dân, Cộng sản nhiều lần giết mà tôi vẫn c̣n sống như thường th́ những Nguyễn Văn Hinh, Trần Đ́nh Lan, Dương Quư Phan, Nguyễn văn Thừa, Lê Quang Tung, Dương Văn Hiếu, Ngô Đ́nh Cẩn, Ngô Đ́nh Nhu sức mấy mà động thủ được nhân vật đă mang chân mệnh “sinh vi tướng, tử vi thần”.

Ngày Nhảy Dù đảo chánh, tất cả những nhân vật cầm đầu cơ quan An Ninh Mật vụ có bổn phận ưu tiên bảo vệ sinh mạng và chế độ Tổng thống Diệm đều bị vô hiệu hóa hết mà chỉ riêng tôi là có hoạt động để cứu giúp ông Diệm, tôi cảm thấy h́nh như giữa ông Diệm và tôi, trong những giờ phút nghiệt ngă của năm 1960, vẫn c̣n có sợi giây thiêng liêng ràng buộc t́nh nghĩa thầy tṛ.

Thật lạ lùng: trong lúc biến cố xảy ra, bác sĩ Trần Kim Tuyến, giám đốc Nha Nghiên cứu Chính trị, tướng Nguyễn Văn Là, Tổng giám đốc Công An, Trung tá Lê Quang Tung, chỉ huy trưởng Lực lượng Đặc biệt, đều là những nhân vật có quyền uy hơn tôi, được ông Nhu tín nhiệm hơn tôi, thế mà khi tiếng súng “phản loạn” bùng nổ th́ đều không có mặt hoặc lẩn tránh hết [15], trong lúc đó th́ tôi lại đóng góp được ít nhiều trong việc bảo vệ sinh mạng ông Diệm được an toàn. Ngay trong lúc tôi bị giam cầm, tôi vẫn liên lạc được với nhân viên thuộc quyền của Nha, cho họ những kế hoạch cần thiết để họ làm tṛn nhiệm vụ trong việc chống lại cuộc đảo chánh. Nhân viên của tôi, kẻ th́ xuống Thủ Đức, Biên Ḥa liên lạc với tướng Nghiêm, với Đại tá Cao, kẻ th́ hướng dẫn các đơn vị đang hành quân trong Đô thành, kẻ th́ lo thu lượm và cung cấp tin tức cho Phủ Tổng thống và cho các đơn vị chống đảo chánh. Sau đảo chánh, chánh văn pḥng của tôi, Đại úy Trần Hữu Độ, người đă thay tôi điều khiển mọi công tác được Đại úy Bằng, cận vệ của Tổng thống Diệm, tŕnh bày cặn kẽ cho Tổng thống công lao của Độ và Độ đă được Tổng thống Diệm hết lời khen ngợi rồi sau đó được thăng Thiếu tá. Đó là chưa kể việc ngay từ phút đầu tiên biến cố, tôi đă huy động những đồng chí và thân thuộc của tôi đưa quân về dinh Độc lập để ông Diệm và ông Nhu giữ vững tinh thần.

Sau đảo chánh, nghĩa là sau khi mọi nguy hiểm đă qua rồi, lúc bấy giờ bá quan văn vơ của Ngô triều, nhất là nhóm Cần Lao, bày tṛ tung hô để khoe khoang ḷng trung thành trong khi chúng tôi lại âm thầm lui về với bổn phận một quân nhân. Măi đến Tết Tân Sửu (đầu năm 1961), chúng tôi mới lợi dụng ngày thiêng liêng của dân tộc, theo cung cách nghi lễ truyền thống của tổ tiên, đến dinh Độc lập chào mừng ông Diệm v́ chúng tôi đă tự coi ông như là vị thầy. Chúng tôi gồm độ 10 anh em như tướng Nguyễn Ngọc Lễ, tướng Tôn Thất Đính, Đại tá Đinh Sơn Thung, Hồ Tấn Quyền, Trung tá Nguyễn Văn Châu, Nguyễn Ngọc Khôi và tôi, v.v... đến văn pḥng riêng của ông Diệm để chia mừng với ông ta. Noi gương ông xưa kia đến cung Diên Thọ bái yết đức Từ Cung khi ông ta được Quốc trưởng Bảo đại cử làm Thủ tướng năm 1954, chúng tôi cất mũ đứng nghiêm trang chấp tay xá ba xá, rồi tướng Lễ thay mặt anh em ngỏ lời mừng ông tai qua nạn khỏi sau một năm trời gặp quá nhiều sóng gió, và chúc ông gặp nhiều may mắn trong năm mới. Chúng tôi nghĩ rằng sau một năm trời ông gặp quá nhiều hoạn nạn, nhất là cuộc đảo chánh của Nhảy Dù, tinh thần của ông đă giao động lắm rồi, nhân ngày Tết thiêng liêng chúng tôi phải có một cử chỉ khiêm cung, an ủi tinh thần để giúp ông lấy lại niềm tin: “C̣n có những quân nhân vẫn trung thành với cụ đây” qua lời của ông Lễ thưa với ông Diệm.

- Việc thứ tám, tôi muốn đề cập đến cái gọi là “Ủy ban Nhân dân chống Phiến Cộng” do ông Trương Công Cừu làm Chủ tịch, ông Ngô Trọng Hiếu làm Phó Chủ tịch, và Trung tá Nguyễn Văn Châu làm Tổng Thư kư.

Sau khi sóng gió qua rồi, nhóm lănh tụ đảo chánh thoát thân an toàn qua Cao Miên, các đơn vị Nhảy Dù, Biệt Động quân đă trở về trại nép ḿnh theo kỷ luật, th́ tối 12-11-1960, Quốc hội nhóm phiên họp bất thường để (như báo chí tường thuật) “thảo kế hoạch an ninh dâng lên Tổng thống” (sic). Sáng hôm sau, với sự hướng dẫn và tổ chức của Trung tá Châu (Giám đốc Nha Chiến tranh Tâm lư), Quốc hội tham dự cuộc biểu t́nh trong khuôn viên dinh Độc Lập để hoan hô chào mừng Tổng thống đă “nhờ ơn trên ban phép lành” nên tai qua nạn khỏi. Nhưng theo Dân biểu Huỳnh Thành Vị th́ tối hôm đó Quốc hội nhóm họp đă không thảo luận ǵ hết mà thật sự chỉ để chỉ mặt điểm tên, tố cáo nhau là hèn nhát, là trốn tránh, là phản bội (sau này dưới thời Đệ nhị Cộng ḥa, ông Huỳnh Thành Vị nhân đăng bài báo phỏng vấn tôi, có nhắc lại vụ tố khổ trên kia trong nhật báo Đồng Nai của ông).

Ngoài ra “Ủy Ban Nhân Dân Chống Đảo Chánh” cũng bị dư luận mỉa mai là nịnh hót không ra tṛ v́ “đảo chánh” đă tan rồi th́ ủy ban c̣n chống ai ! Đă thế Ủy Ban mệnh danh là “Ủy Ban Nhân Dân” mà thành phần trong Ủy Ban được công bố trên báo chí và trên đài phát thanh chỉ thấy toàn là tên tuổi các vị Bộ trưởng, Dân biểu, Tướng tá, và nhân viên các cơ quan công an, mật vụ. V́ thế, “Ủy Ban Nhân Dân Chống Đảo Chánh” được Trung tá Châu cấp tốc đổi thành “Ủy Ban Nhân Dân Chống Phiến Cộng” cho hợp thời hơn.

Theo Nguyệt san Minh Tân của Hội Khổng học th́ trong phiên họp của “Ủy Ban Nhân Dân Chống Phiến Cộng” ngày 13 tháng 11 năm 1960, ông Chủ tịch Trương Công Cừu đă đưa ra một lời tuyên bố có tính cách thú tội như sau:

Ủy Ban sẽ tŕnh bày những kế hoạch thiết yếu để giúp chính phủ đem lại an ninh thực sự và trường cửu cho toàn dân, cần thiết cho đời sống vật chất cũng như tinh thần của nhân dân đều được thỏa măn để phiến Cộng không thể thừa cơ tuyên truyền khuấy phá được nữa [16].

Cũng theo Nguyệt san Minh Tân th́ sau lời tuyên bố long trọng của ông Chủ tịch Trương Công Cừu, một tràng vỗ tay hoan nghênh nổi lên rồi ông Cừu tuyên bố bế mạc. Không biết sau đó Ủy Ban có tŕnh bày được kế hoạch nào không, và nếu có th́ kế hoạch đó có được ông Nhu hay ông Diệm đếm xỉa đến không, nhưng sau những lời tuyên bố của ông Cừu, người ta thấy hai sự kiện xảy ra: thứ nhất là năm 1962, dinh Độc lập lại bị dội bom, và thứ hai là ông Trương Công Cừu, nhà trí thức Công giáo quê ở Quảng Nam, sau đó được bổ nhiệm làm Bộ trưởng đặc nhiệm Văn hóa và Xă hội. Ngoài hai sự kiện cụ thể đó, t́nh h́nh an ninh của những năm sau càng ngày càng trở nên tồi tệ hơn và đời sống tinh thần cũng như vật chất của nhân dân càng trở nên khó khăn hơn mà thôi.

- Việc thứ chín là vụ ông Diệm đă kêu cứu Mỹ đem quân vào miền Nam, chiếm đóng sân bay Tân Sơn Nhất để cứu mạng và cứu chế độ.

Ngày 11-11-1960 ông Diệm đă nhờ Linh mục người Bỉ De Jeagher trao cho Ṭa Đại sứ Mỹ tại Sài G̣n một bản văn kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ đem Thủy Quân Lục Chiến vào Sài G̣n chiếm đóng sân bay Tân Sơn Nhất.

Bản điện văn ṭa Đại sứ Mỹ Sài G̣n đánh về Hoa Thịnh Đốn mang số 218 ngày 11-11-1960 do Trung tướng Nguyễn Chánh Thi sưu tầm được trong cuốn Nhật kư của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (năm 1960) rồi trao lại cho tôi để bổ túc cho cuốn VNMLQHT khi được tái bản (xin xem phần Phụ Lục).

Việc ông Diệm kêu gọi quân Mỹ vào Sài G̣n để cứu mạng cho ông ta nhân biến cố đảo chánh 11-11-1960, cũng như sau này, nhân phái đoàn Taylor đến Sài G̣n (năm 1961) ông Diệm kêu gọi Mỹ đem quân vào miền Nam như tôi sẽ tŕnh bày rơ ở chương XVI (Từ Đồng Minh với Mỹ đến Thỏa hiệp với Cộng) là những chứng cớ đánh tan luận điệu của Công giáo Cần Lao thường huênh hoang rằng ông Diệm không chấp nhận cho quân đội Mỹ vào miền Nam.

 

Cuộc binh biến 11-11-1960 như là mắt xích cuối cùng của một chuỗi dài những khủng hoảng chính trị và quân sự mà chế độ Diệm phải đối phó với rất nhiều vụng về và thiếu chuẩn bị.

Đầu năm 1960 là trận Trảng Sập để cho Sư đoàn 13 thay mặt quân đội nhận lấy thảm bại quân sự đầu tiên trước kẻ thù, và cuối năm 1960 là binh biến tại Thủ đô để cho Binh chủng Nhảy Dù, cũng thay mặt quân đội, nói lên tiếng nói quân sự phản kháng chế độ. Nhưng dù có hay không có hai biến cố này trong năm 1960, biến cố đáng nói nhất là sự lớn mạnh của kẻ thù Cộng sản trên cả hai mặt quân sự lẫn chính trị mà cao điểm là sự ra đời của Mặt Trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam vào ngày 20 tháng 12 năm 1960.

Sự ra đời đó của Mặt Trận, tuy nằm trong tiến tŕnh tất yếu của sách lược giải phóng miền Nam của Hà Nội, nhưng không thế thành h́nh và lớn mạnh như một thực thể chính trị dám thách thức tính cách đại diện của Chính quyền Sài G̣n nếu chế độ của ông Diệm và những chính sách thất nhân tâm của ông ta đă không làm suy nhược sức mạnh của quốc gia sau gần 2 năm ông làm Thủ tướng và trên 4 năm ông làm Tổng thống.


 


[1] Peter Martin, When Reds Are Trying To Grab Another Country, trong tuần báo “US News and Word Report” (số ngày 2-5-1982).

 [2] Douglas Pike, Vietcong, tr. 68.

[3]  Trần Văn Đôn, Our Endless War, tr.76.

[4]  Mai Kim Định, Vấn đề Chiến tranh và Ḥa b́nh tại Việt Nam, trong tập san Quốc pḥng (số 23).

 [5] Vietnam, The First Five Years, The Report USA (số tháng 12-1964).

[6]  The Commission in North Vietnam, The MIT Press, 1963.

[7] Robert Shaplen, The Lost Revolution, tr. 137.

[8] Joseph Buttinger, Vietnam, A Political History, tr. 461-462.

[9] Bernard Fall, The Two Vietnams, Appendix II, tr. 443-444.

[10] Nguyệt san “Minh Tân” (số 76/bộ mới ngày 15-11-1960).

[11]  Trần Tương, Biến cố 11-11-1960, tr. 107.

[12] Trần Tương, Biến cố 11-11-1960, tr. 109.

[13] Nguyễn Thái, Is South Vietnam Viable? tr. 160, 161.

[14] Nguyễn Thái, Is South Vietnam Viable? tr. 160, 161.

[15] Tướng Nguyễn Văn Là, Tổng giám đốc Công an đi trốn, Bác sĩ Trần Kim Tuyến, Giám đốc sở Nghiên cứu Chính trị trưa 12-11-1960 mới ra mặt và vào dinh Độc lập; c̣n Lê Quang Tung, Tư lệnh Lực lượng Đặc biệt và Nguyễn Văn Châu, Giám đốc Nha Chiến tranh Tâm lư, hai lănh tụ quân ủy đảng Cần Lao, th́ trốn vào nhà thờ Ḍng chúa Cứu thế đường Kỳ Đồng cho đến chiều 11-11-1960, khi có quân Đại tá Trần Thiện Khiêm kéo vào Sài G̣n, mới dám ra mặt.

[16] Nguyệt san “Minh Tân” (số 76/bộ mới ngày 15-11-1960).

 

 
 

<<  First   

 <  Previous

Next  >

  Last >>
 

Design by GDOL - 2008