Thứ Bảy, 29, tháng Tư, 2017
 
 
 
| Thời Sự - Chủ Đề |
Ê Cha Lan, trên đó có gì vui không?
Quán Như
đăng ngày 02/03/2007
 

Vào thập niên 60, một số trí thức trẻ về nước, phục vụ trong các đại học, có hai người ‘dấn thân’ nhất mà tôi còn nhớ là anh Lê Văn Hảo và cha Nguyễn Ngọc Lan. Anh Lê Văn Hảo dạy học ở Huế và sau đó cùng với các trí thức chuyên ‘xách động’ ở Huế, như Hoàng Phủ Ngoc Tường, đã lập ra tạp chí Việt Nam Việt Nam. Hồi đó, có một bản Việt Nam đã là oai lắm rồi, một phần đọc chui, một phần phát hành hạn chế. Lê Văn Hảo sau này tham dự Phong Trào Hòa Bình với nhóm Tôn Thất Dương Kỵ, vào khu rồi biến mất. Một số trí thức ‘thiên tả’ khác, phần lớn là Thiên Chúa giáo và linh mục, Châu Tâm Luân, Nguyễn Thi Lạng, cha Phan Khắc Từ, cha Nguyễn Ngọc Lan…là những người tích cực nhất trong các vận động chống chiến tranh của bộ ba MacNamara (Bộ Trưởng Quốc Phòng), Mac George Bundy (cố vấn an ninh quốc phòng) và McCone (CIA) và chống chế độ tay sai Thiệu Kỳ.         

Cha Lan dạy nhiều đại học nhưng phần lớn trụ ở Sài Gòn và sau này gia nhập vào dòng Chúa Cứu thế cùng với cha Chân Tín ra tập san Đối Diện và khi chiến tranh gần kết thức, Đứng Dậy       

Vào năm 1970, tôi được thuyên chuyển v Sài Gòn. V Sài Gòn, thủ đô văn hoá, nên tôi có dịp viết lách (lách nhiều hơn viết) và quen biết với nhóm Văn Nghệ Ý Thức (do Nguyên Minh làm chủ nhiệm). Nhờ nhà văn Sâm Thương, tôi quen với Thế Nguyên nhóm Trình Bày- và nhật báo Làm Dân. Ngoài Đối Diện, cha Lan còn viết cho Trình Bày, nơi quy tụ phần lớn các nhà văn ‘thiên chúa’ tiến bộ như Diễm Châu, Hoàng Ngọc Biên. Gặp cha Lan nhiều lần ở toà soạn Trình Bày nên tôi quen ‘cha’ (Sâm Thương khoe có họ hàng với Cha nhưng chuyện này chưa kiểm chứng!) Khi Sâm Thương vận động được tài chánh ra tờ Văn Mới, chúng tôi đem in ở nhà in đường Phan Thanh Giản, chủ nhân là chị của Nguyên Minh. Có lần gặp cha Lan ở đây, cha khen tôi: Tôi khoái các tựa mà cậu đặt cho bài đăng ở Văn Mới số một, bài “Triết Lý Ảo Tưởng và Ảo Tưởng Triết Lý” Tôi trả lời: tôi nhại cái tựa của Marx “Philosophie de misere et misere de la Philosophie”. Cha cười ha ha: “mấy cậu coi chừng ‘nghiện’ Mác Xít. Nguyễn Trọng Văn viết luận án về Marxist, cậu thì lại tập tễnh học Marxist. Chắc cha Lan không biết rõ gốc tích ‘sinh viên trâu đánh’ của tôi cho rằng tôi bắt đầu cũng ‘hồng hồng’.

Cha đã từng chịu nguy hiểm đứng ra xuất bản di cảo của Nhất Chi Mai, cha biết rằng có những sinh viên cực lực chống đối chiến tranh và chế độ tay sai Thiệu Kỳ, có cảm tình với Mặt Trận, nhưng không chịu theo chủ trương Chống Mỹ Cứu Nước. Đó là thành phần sinh viên, học sinh, Phật tử yêu nước nhưng không nhất thiết là yêu xã hội chũ nghĩa. Họ chống chiến tranh, chánh sách mở rộng chiến tranh và chánh phủ Johnson và Nixon thì đúng. Họ không chống Mỹ, chỉ chống phần u tối của nước Mỹ. Họ yêu văn hóa Mỹ vì biết rằng trong vòng hai trăm năm qua, nước Mỹ đã là cái nôi nuôi dưỡng chủ nghĩa tự do (Liberalism). Họ yêu kính Kennedy và khi Kennedy bị ám sát chết ở Dallas, một cuộc tuần hành bộc phát tại Sứ Quán Mỹ, lúc đó còn ở đường Hàm Nghi. Tôi còn nhớ người cẩm đầu diễn hành là sinh viên Y Khoa Đường Thiện Đng, chừng một trăm sinh viên lếch thếch đi theo sau, vừa đi vừa khóc. Hai bên chủ chiến không chịu nhận sinh viên là thành phần thứ ba. Miền Nam gọi thành phần này là đám quấy rối, đâm sau lưng chiến sĩ. Cho đến nay các sử gia cung đình của miền Bắc vẫn còn gọi phong trào Sinh Viên Học Sinh Tranh Đấu là Phong Trào Đấu Tranh Chống Mỹ Cứu Nước ở Đô Thị, như bài phân ưu Cha Lan của Trần Bạch Đằng!       

Tôi không biết áp lực mà Cha Lan phải chịu đến mức nào từ các giám mục Thiên Chúa, nhưng với tác phẩm Đường Hay Pháo Đài, các sinh viên đã ngã nón kính phục sự can đảm của Cha đối với giáo hội, tổ chức  đã cưu mang và có thể đã cung cấp phương tiện cho Cha du học ngoại quốc. Cha Lan chỉ muốn giáo hội Thiên Chúa thay vì ôm ấp những giá trị thời Trung Cổ, chấp nhận giá trị thời Khai Sáng và nhất là TRỞ VỀ VỚI DÂN TỘC, thay vì tiếp tục làm tên lính tiền phong cho Vatican, cho các thế lực thực dân, đặt tròng nô lệ nước mình dân mình. Sinh viên học sinh đã kính trọng cha về lòng can đảm đó.        

Tôi đi ngoại quốc trước 75, nên không biết cuôc đời của cha sau 75 được "trọng đãi" đến mức nào. Nhưng nghe sau tác phẩm Hà Nôi Của Tôi Là Thế Đó, các nhà lý luận fundamentalist Marxist không còn ưa Cha như trước đó.   Cũng theo Trần Bạch Đằng trong bài phân ưu, ‘thăng trầm đến với anh’ và tuy kính trọng tách cương trực của Cha Lan nhưng ‘thái độ về thời cuộc của anh (Cha Lan) vẫn còn nhiều điều đáng trao đổi”! Nghĩa là cuối cùng Cha Lan cũng như hàng ngàn trí thức và đồng bào Phật Tử, thuộc thành phần thứ ba,  đứng giữa hai lằn đạn, chống chánh sách chiến tranh của Mỹ (không phải chống Mỹ), chống Thiệu Kỳ, nhưng “thái độ về thời cuộc còn có nhiều điều đáng trao đổi” với người chiến thắng!         

Thế Nguyên, chủ bút tờ Trình Bày, một thân một mình xuất bản được hơn 50 đầu sách, là người rất bình dân và dĩ nhiên là rất thân cận với các nhân vật trong nhóm mà chúng tôi hay gọi là ‘Thiên Chúa tiến bộ’, để phân biệt với nhóm cuồng tín Hố Nai. Khi thảo luận hay nói chuyện, Thế Nguyên vẫn gọi Cha Lan là cha nhưng với giọng rất bun cười ‘Ê, Cha Lan’. Khi nào cần nói giỡn, Thế Nguyên bông đùa “chết cha rồi cha ơi!” Dĩ nhiên tôi bao giờ cũng gọi thân mật là Cha Lan. Nhân nói chuyện cũ 35 năm về trước, cho phép tôi đưọc gọi Cha Lan kiểu Thế Nguyên : “Ê Cha Lan, trên đó có gì vui không?” 

QUÁN NHƯ 

Source: http://chuyenluan.net/200703/0703_01.htm    

Link: http://www.giaodiemonline.com/noidung_detail.php?newsid=1010
 
| Chủ Trương | Hướng dẫn kỹ thuật | Tài liệu Anh ngữ | Cài đặt Unicode |